Luật Sư tại California và Washington. Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Luật Khánh
Tận Chương 7, 13 cho cá nhân và cơ sở thương mại, xóa hết các loại nợ, tranh tụng
trước Tòa Khánh Tận và khai phá sản hủy bỏ nợ thuế. Về Hoạch Định Tài Sản, Luật Sư
LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò
săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thuế, Luật Sư LyLy đại diện
cho thân chủ trường hợp bị kiểm thuế, xin ngưng tịch thâu tài sản vì thiếu thuế, đại diện
biện hộ trước Tòa Án Thuế và điều đình xin giảm nợ thuế. Về Luật Thương Mại, Luật
Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Ngoài ra, Luật Sư LyLy còn rất giàu
kinh nghiệm về thuế lợi tức cá nhân, thuế trả nhân công, thuế mua bán và thuế tài sản ở
hai cấp liên bang và tiểu bang. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy
Nguyễn tại văn phòng ở 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California
92708. Ðiện thoại: (714) 531-7080. website: www.lylylaw.com
Luật Sư LyLy Nguyễn
Trong vài bài trước nói về luật thương mại, chúng tôi có đề cập đến phương thức căn bản tổ chức kinh doanh tại Hoa Kỳ. Nói chung, các nghiệp vụ thương mại trên đất Mỹ gồm hai thành phần được chi phối theo lệ luật hoàn toàn khác nhau, đó là “Luật Tiểu Thương” (Closely Held Business Law) và “Luật Đại Công Ty” (Publicy Held Corporations Law).
Tiểu thương có nghĩa là doanh nghiệp nhỏ (closely held business hay small business) do một cá nhân hoặc một nhóm ít người đứng làm chủ. Luật Tiểu Thương chi phối toàn diện loại nghiệp vụ này từ giai đoạn khởi sự thành lập, hoạt động cho đến khi thanh toán để đóng cửa.
Bài này trình bày giai đoạn đầu tiên khi khởi sự thành lập nghiệp vụ. Điều quan trọng trước hết mà người có ý định muốn thành tiểu thương gia phải nghĩ đến là chọn hình thức kinh doanh. Tổng quát ra, muốn mở một thương nghiệp nhỏ phải theo một trong các kiểu tổ chức thương mại căn bản tóm lược dưới đây:
1-Kinh doanh đơn độc (sole proprietorship): Đây là lối bước vào thương trường đơn giản và dễ dàng nhất, tức là tự đứng ra buôn bán lấy một mình. Theo kiểu này thì chỉ có một cá nhân duy nhất đứng ra làm chủ, tự điều hành và nắm trọn vẹn quyền định đoạt việc làm ăn. Người chủ có quyền mướn thêm nhân viên phụ giúp, nhưng trách nhiệm vẫn hoàn toàn trong tay chủ. Chủ nhân hưởng trọn vẹn lợi tức cũng như phải hoàn toàn gánh chịu mọi thua lỗ cùng nợ nần của nghiệp vụ. Mọi lợi tức, chi tiêu, mất mát, lỗ lã đều phải báo cáo trong bản khai thuế lợi tức cá nhân thường niên của người chủ.
Kinh doanh đơn độc tương đối dễ thiết lập. Người đứng làm chủ chỉ cần xin môn bài hợp lệ tại địa phương, xin số nhận dạng thuế (tax identification number) và đăng ký tên cửa hàng hay văn phòng. Lợi điểm của kinh doanh đơn độc là nắm quyền toàn diện nghiệp vụ, dễ sắp đặt tổ chức cơ cấu hoạt động đầu tiên và được hưởng quy chế thuế cá nhân nhẹ hơn thuế công ty rất nhiều. Bất lợi lớn nhất của kinh doanh đơn độc là chính chủ nhân phải lãnh trách nhiệm hoàn toàn về nợ và liên đới. Nếu mắc nợ chưa thanh toán thì chủ nợ hay giới tài trợ có quyền xâm phạm tới tài sản cá nhân của người chủ, thí dụ như xiết trương mục ngân hàng. Để giảm thiểu nguy cơ này, thông thường chủ nhân phải mua bảo hiểm che chở phòng hờ những bất trắc có thể xảy ra.
2- Hùn hạp (Partnership): Hùn hạp là tổ chức kinh doanh gồm từ hai người trở lên đồng
ý làm ăn buôn bán với nhau, cùng hưởng lợi lộc, cùng chia xẻ trách nhiệm lỗ lã nhưng
không muốn lập thành công ty. Hùn hạp cũng tương đối dễ tổ chức và phần lớn liên hệ
bạn hùn hợp tác đặt trên căn bản tín nhiệm dù không viết thành hợp đồng nhưng vẫn có
giá trị hợp pháp. Có hai loại làm ăn chung là “hùn hạp tổng quát” (general partnership)
và “hùn hạp hữu hạn” (limited partnership).
Theo “hùn hạp tổng quát” mỗi người bạn hùn đều có thẩm quyền bằng nhau trong việc
điều động nghiệp vụ. Tòa án California đã từng có phán quyết rằng quan hệ hùn hạp có
thể hình thành do hành động của hai người cùng tham gia buôn bán chung với nhau cho
dù họ chưa hề bao giờ lập giao ước trên giấy tờ xác nhận như vậy.
Tuy nhiên, thông thường những người hùn hạp vẫn lập hợp đồng giao hẹn lề lối quyết định công việc làm ăn với nhau ra sao, khi nào thì chia lời lãi và mỗi người phải góp vốn bao nhiêu. Thành lập cơ sở hùn hạp tổng quát tương đối ít tốn kém bởi vì không cần phải trình bản hợp đồng đến chính quyền xin chứng nhận – dù rằng vẫn phải nộp cho phòng văn khố của quận hạt sở tại (county recorder).
Theo quy luật, hùn hạp tổng quát mỗi người bạn hùn đều phải gánh chịu trách nhiệm
liên đới bằng nhau đối với mọi nợ nần của nghiệp vụ. Mặt khác “hùn hạp hữu hạn” sẽ
giới hạn cả quyền hạn lẫn trách nhiệm của người bạn hùn. Người hùn hữu hạn không
được phép quản trị hoặc quyết định công việc buôn bán làm ăn hàng ngày, ngược lại
người này tránh được trách nhiệm liên đới về mọi nợ nần do công ty mắc phải. Loại hùn
hạp này đòi hỏi nhiều giấy tờ luật định chính thức hơn là loại hùn hạp tổng quát. Tại
tiểu bang California, việc thiết lập kinh doanh hùn hạp hữu hạn bắt buộc phải theo thủ
tục quy định của “Luật Hùn Hạp Đồng Nhất California” (California Uniform
Partnership Act).
3-Tiểu công ty (a close corporation): “Tiểu công ty” được quy định là một hãng nhỏ
gồm dưới 35 cổ đông (shareholders), tổ chức theo quy luật riêng với một số điều
khoản hạn chế liên quan đến việc phát hành cổ phiếu của công ty (stock). Tiểu công ty
khác với kinh doanh hùn hạp ở điểm được coi như một thực thể riêng biệt tách rời hẳn
ra khỏi nhóm người điều hành. Tại California, tiểu công ty do một hay ít hơn 35 cổ
đông giữ cổ phần sở hữu và phải hội đủ những điều kiện pháp định có liệt kê trong điều
khoản của đạo luật thiết lập công ty.
Tiểu công ty cũng hoàn toàn giống mọi loại công ty khác với những tính chất chung sau
đây (1) có một ban giám đốc (board of directors) do các cổ đông bầu ra để quản trị và
điều hành (2) chịu thuế tách riêng hẳn với các cổ đông và cổ đông hoàn toàn không có
trách nhiệm liên đới nào đối với việc lỗ lã hay công ty bị thưa kiện (3) báo cáo lợi tức,
thua lỗ cùng chi phí trên tờ khai thuế của công ty theo cả luật liên bang lẫn luật tiểu
bang. Điểm bất lợi lớn nhất trong việc lập công ty là phải chịu đóng thuế gấp đôi. Lý do
vì lợi tức của công ty đã bị đóng thuế trước khi chia cho các cổ đông, nhưng các cổ
đông vẫn phải khai lợi tức nhận được và đóng thuế một lần nữa theo tờ khai thuế cá
nhân của họ.
Tất cả mọi loại công ty lớn nhỏ đều phải tuân theo một số nghi thức, thí dụ như tổ chức
họp ủy ban quản trị và cổ đông. Tuy nhiên vì là cỡ nhỏ, hơn nữa muốn tránh khuynh
hướng bị cổ đông áp lực xen vào hoạt động quản trị công ty cho nên nhiều tiểu công ty
thường phớt lờ bỏ qua thủ tục này.
Có vài trường hợp cá nhân đội lốt công ty để tránh trách nhiệm liên đới cá nhân do hậu
quả hành vi của họ gây ra. Đối với những trường hợp này nếu người tài trợ bị cản trở
không kiện được công ty thì họ có thể khiếu nại xin tòa án khởi tố theo tư cách cá nhân
cổ đông. Tòa án thường có khuynh hướng chấp thuận hành động này và xử bằng một lối
theo danh từ luật chuyên môn gọi là “chọc thủng lốt công ty” (“piercing the corporate
veil”). Lối này áp dụng cho trường hợp cổ đông không thường xuyên điều khiển thương
vụ như một công ty đúng nghĩa, hoặc khi nghiệp vụ thiếu hụt trầm trọng ngân sách căn
bản để hoạt động, hoặc thành lập công ty “ma.”
4-Công ty chuyên nghiệp (Professional Corporation): Công ty chuyên nghiệp do
chuyên gia thí dụ như bác sĩ, luật sư hay kế toán gia lập ra với chủ đích tiết kiệm tiền
thuế qua những chương trình hưu trí (pension) hoặc chương trình hoãn thuế (tax
deferred programs). Công ty chuyên nghiệp là một loại tiểu công ty có đặc điểm chỉ cần
một cá nhân đứng ra thành lập. Thêm vào đó công ty chỉ được phép kinh doanh vào một
dịch vụ chuyên môn mà thôi. Thông thường, chỉ chính cá nhân người được cấp môn bài
hành nghề mới làm chủ cổ phiếu công ty này và không dễ dàng sang nhượng. Mặc dù
lập công ty chuyên nghiệp không che chở được trách nhiệm liên đới trong trường hợp
hành nghề bất cẩn, nhưng có thể che chở cho chuyên gia tránh được trách nhiệm liên đới
do bất cẩn của các cộng sự viên gây ra.
5-Công ty trách nhiệm hữu hạn (Limited Liability Company): Từ năm 1994, các công
ty tại California được một cách lựa chọn khác trong việc tổ chức kinh doanh. Công ty
trách nhiệm hữu hạn (gọi ngắn là “công ty hữu hạn”) là một loại tiểu công ty có ưu
điểm giúp các doanh gia lợi thế hưởng qui chế giảm thuế giống như hùn hạp nhưng
được bảo vệ trách nhiệm liên đới theo kiểu đại công ty. Công ty hữu hạn phải gồm ít
nhất hai thành viên và phải tổ chức theo “Đạo Luật Công Ty Trách Nhiệm Hữu Hạn”
(Limited Liability Company Act). Công ty hữu hạn phải nộp hồ sơ tổ chức sơ khởi với
Bộ Trưởng Nội Bang (California Secretary of State) và hàng năm phải nộp bản báo cáo
hoạt động thường niên. Danh hiệu của công ty hữu hạn phải gắn theo đuôi ba chữ
“Limited Liability Company” hoặc “LLC.”
Công ty có quyền kinh doanh vào bất cứ nghiệp vụ hợp pháp nào ngoại trừ các ngành
ngân hàng, bảo hiểm, hay tín dụng. California đồng thời cũng cho phép thành lập “Tổ
Hợp Hùn Hạp Hữu Hạn” (Limited Liability Partnership) nhưng chỉ được hành nghề
riêng cho hai ngành luật và kế toán công cộng (public accountancy) mà thôi. Công ty
hữu hạn đặt giới hạn số tiền liên đới tối đa mà người đầu tư có thể phải xuất ra đền do
công ty thua kiện hay các thua lỗ khác. Nói chung một thành viên công ty không bị
trách nhiệm cá nhân vào nợ nần, liên đới, hay các nghĩa vụ của công ty ngoại trừ những
trách nhiệm nới rộng khác mà công ty có quy định trước.
6-Đại lý (Franchise): Đại lý cũng là một loại tiểu thương dưới hình thức một bản hợp
đồng giữa người “bán đại lý” (franchisor) và người “mua đại lý” (franchisee). Người
bán là một cá nhân hoặc công ty cho phép người khác hoạt động thương mại dưới bảng
hiệu của mình sau khi trả lệ phí. Ngược lại, người mua là một cá nhân hay công ty trả
tiền cho người cấp để được hoạt động thương mại dưới bảng hiệu của công ty cấp
quyền đại lý.
Mặc dù làm đại lý không bảo đảm chắc chắn được sự thành công trong nghiệp vụ,
người mua đại lý thường trông mong được người bán đại lý yểm trợ và cung cấp dịch
vụ. Trong số các vấn đề đó, người bán đại lý có thể giúp tìm địa điểm thích hợp để lập
cơ sở, thương lượng thuê mướn, giúp tài trợ hay xếp đặt chi phí đầu tiên. Sau hết, người
bán đại lý còn giúp huấn luyện, quảng cáo, yểm trợ và cung cấp tiếp liệu với giá đặc
biệt.
Kỳ tới chúng tôi trình bày tiếp chi tiết về luật tiểu thương trong việc mua hay bán
nghiệp vụ.
Cũng như thường lệ, người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật
pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quý độc
giả một vài kiến thức tổng quát về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên
hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó, nếu có vấn đề liên
quan đến luật, quý độc giả vẫn cần thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp
của quý vị.
