ROCHESTER, Minnesota (NV) – Mô hình AI do bệnh viện Mayo Clinic tại Rochester phát triển chứng minh khả năng phát hiện những bất thường trên bản chụp CT của bệnh nhân lên đến ba năm, trước khi họ chính thức được chẩn đoán mắc bệnh, theo nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Gut, NBC News loan tin hôm Thứ Bảy, 2 Tháng Năm.
Đây là tin rất vui, bởi thực tế hiện nay có khoảng 80% bệnh nhân chỉ được phát hiện khi ung thư ở giai đoạn muộn.
Khác với ung thư vú hay các cơ quan khác vốn có thể được tầm soát định kỳ hoặc phát hiện sớm qua việc sờ nắn, ung thư tuyến tụy từ lâu được xem là một “sát thủ thầm lặng.” Do tuyến tụy nằm sâu trong ổ bụng, cả bác sĩ và bệnh nhân gần như không thể cảm giác hay thấy được khối u khi bệnh chưa tiến triển đến giai đoạn nguy hiểm. Tuy nhiên, một bước tiến đột phá từ trí tuệ nhân tạo (AI) đang hứa hẹn thay đổi hoàn toàn cục diện cuộc chiến này.
Với tỷ lệ sống sót sau năm năm chỉ vỏn vẹn 13%. Việc chẩn đoán sớm thường bị cản trở vì các triệu chứng như đau dạ dày hay sụt cân chỉ xuất hiện khi tế bào ung thư đã di căn.
Bác Sĩ Ajit Goenka, chuyên gia phân tích ảnh chụp CT tại Mayo Clinic và là tác giả nghiên cứu, cho biết tín hiệu của căn bệnh đã tồn tại từ lâu trước khi mắt người có thể nhận diện. “Dựa trên đặc điểm sinh học của căn bệnh, chúng tôi biết rằng đây không phải là sự xuất hiện đột ngột trong ba tháng. Chúng tôi biết tín hiệu có ở đó. Chúng tôi chỉ cần tìm ra cách để có thể phát hiện,” Bác Sĩ Ajit Goenka nhận định.
Trong các thử nghiệm, mô hình AI chứng minh khả năng nhận diện dấu hiệu ung thư sớm tốt hơn gấp ba lần so với các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh giàu kinh nghiệm. AI có thể nhìn thấu những thay đổi mờ nhạt trong mô tuyến tụy, nơi các tế bào bất thường bắt đầu che giấu và bảo vệ ung thư khỏi hệ thống miễn dịch của cơ thể.
Bác Sĩ Daniel Jeong, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh tại trung tâm ung thư Moffitt Cancer Center, người không tham gia nghiên cứu, giải thích rằng thông thường các bác sĩ cần một khối u có kích thước đủ lớn để đo lường được trên bản quét. Tuy nhiên, AI không bị giới hạn bởi kích thước vật lý mà tập trung vào các biến đổi cấu trúc siêu vi.
Sự phát triển này nhận được sự kỳ vọng lớn từ giới y khoa. Bác Sĩ Pam Hodul, bác sĩ ung thư ngoại khoa tại Moffitt Cancer Center, khẳng định: “Đây thực sự có thể là một yếu tố thay đổi ‘cuộc chơi’ cho chúng ta trong việc phát hiện sớm.” Việc chẩn đoán sớm sẽ giúp tăng đáng kể số lượng bệnh nhân đủ điều kiện để thực hiện phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị trước khi ung thư xâm lấn các mạch máu quan trọng.
Mô hình này được kỳ vọng sẽ sớm hỗ trợ nhóm đối tượng có nguy cơ cao, chẳng hạn như người có tiền sử gia đình mắc bệnh hoặc bệnh nhân tiểu đường. Bên cạnh AI, các tiến bộ khác như vaccine mRNA và các loại thuốc thực nghiệm cũng đang mang lại thêm nhiều lựa chọn điều trị. (MPL) [dt]
