Hà Dương Cự
Chúng ta đa số đã và đang sử dụng liên mạng Internet để gửi email, xem tin tức hay lướt qua những website. Nhưng Internet là gì và hoạt động ra sao thì ít người để ý tới. Bài này chúng tôi xin nói sơ qua về Internet, lịch sử và điều hành.
Lịch Sử Internet
Internet có được như ngày nay là do sự tích cực nghiên cứu, làm việc của nhiều người mà làm ra. Những sự đóng góp này đa số đều được thảo luận rộng rãi, mở rộng và dân chủ. Mặc dù khởi đầu phần lớn tài trợ là từ Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ, nhưng họ đã có sự khôn ngoan và hiểu biết là để các nhà khoa học tự do nghiên cứu và phát triển, nhờ vậy mà chúng ta có được liên mạng thông tin toàn cầu như ngày nay.
Trong đầu thập niên 1960, một cơ quan thuộc Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ tên là ARPA, Advanced Research Projects Agency, đã có những dự án về những hệ thống “packet network,” trong đó có ARPANET. Ðó là mạng thông tin đầu tiên dùng Internet Protocol (IP). Tốc độ truyền tin của ARPANET lúc đầu chỉ là 2.4 kbps (KiloBit Per Second) sau nâng lên là 50 kbps. Bây giờ quý vị dùng Internet ở nhà thì tốc độ thường là trên 2.4 Mbps (MegaBit Per Second), tức là nhanh hơn cả ngàn lần lúc đầu.
Phương pháp chuyển mạch gói (package switching method) là một phương pháp căn bản của liên mạng. Phương pháp này dùng để gửi những dữ liệu từ một máy tính này tới một máy tính khác. Người ta cho rằng ba khoa học gia đã có công lớn trong công cuộc phát triển kỹ thuật chuyển mạch gói. Ðó là các ông Paul Baran ở RAND Corporation, Donald Davies ở National Physical Laboratory, Anh Quốc và Leonard Kleinrock ở University of California, Los Angeles.
Giáo Sư Kleinrock là người đã gửi một thông tin đầu tiên từ một máy tính ở phòng thí nghiệm của ông ta ở UCLA tới một máy tính khác ở Stanford Research Institute vào tháng 10 năm 1969. Theo ông Kleinrock kể lại thì thông tin đầu tiên chỉ có chữ LOGIN, nhưng truyền đi được hai chữ L và O, đến chữ thứ ba thì máy tính bị báo lỗi.
Sau đó nhiều hệ thống mạng đã được phát triển ở Hoa Kỳ và Anh Quốc vào cuối thập niên 60 và đầu thập niên 70. Nhưng những mạng ấy vẫn là riêng rẽ. Vấn đề là làm sao các mạng ấy liên lạc được với nhau.Vào cuối thập niên 70 nhà khoa học gia Vinton Cerf ở Ðại Học Stanford phát triển một phương pháp để các máy tính trong những mạng nhỏ có thể liên lạc được với nhau. Ông gọi phương pháp đó là “transmission Control Protocol” viết tắt là TCP. Sau đó ông ta thêm vào phần “Internet Protocol” viết tắt là IP. Chuẩn đó bây giờ thường được gọi là TCP/IP.
Chuẩn TCP/IP của ông Cerf đã biến đổi những mạng nhỏ thành một liên mạng thông tin toàn cầu. Trong thập niên 80 các khoa học gia vẫn gửi những hồ sơ và dữ liệu từ một máy tính này đến một máy tính khác. Nhưng lúc đó giao diện (interface) rất là thô sơ, người ta phải đánh từng chữ một. Ðến năm 1991 thì ông Tim Berners-Lee, một thảo chương viên người Thụy Sĩ, đưa vào ý niệm Mạng Lưới Toàn Cầu (World Wide Web). Ðó là ba chữ viết tắt WWW mà chúng ta thường thấy trên địa chỉ của các website như là www.google.com. Chữ website xin tạm dịch là địa điểm mạng để phân biệt với web page là trang mạng.
Năm 1992, ông Marc Andreessen, một sinh viên ở Ðại Học Illinois, phát triển một trình duyệt (browser) rất tốt dùng để truy xuất và chuyển các thông tin trên mạng lưới toàn cầu. Trình duyệt đó là Mosaic. Sau này trở thành Netscape. Mosaic là một phương pháp truy cập các trang mạng một cách thân thiện. Cách này cho phép người dùng thấy cả chữ lẫn hình ảnh trên cùng một trang và còn cho phép nhấn chuột vào một liên kết để qua một địa điểm mạng khác. Trong thập niên 80 các mạng đều là những mạng của các cơ quan nghiên cứu và các đại học lớn. Tới năm 1992, Quốc Hội Hoa Kỳ quyết định là mạng có thể dùng trong thương mại. Theo đó các công ty ở Mỹ đua nhau mở địa điểm mạng riêng cho công việc thương mại và mọi việc liên quan đến Internet bắt đầu nở rộ từ đó.
Internet hoạt động ra sao?
Thí dụ khi quý vị lướt vào địa điểm mạng nguoi-viet.com và thấy một bài bình luận của ông Ngô Nhân Dụng hay và muốn đọc trọn bài, quý vị nhấn con chuột vào chữ “Bình Luận” và nguyên bài bình luận hiện ra. Những gì xảy ra phía sau hậu trường khiến cho quý vị ở bất cứ nơi nào trên thế giới có thể được bài đó? Chúng tôi xin giải thích một cách đơn giản như sau. Ðây là một hình vẽ về thí dụ này.
Ðịa chỉ IP
Khi hai bên trao đổi tin tức thì bên này phải biết bên kia ở đâu. Có nghĩa là báo Người Việt và quý vị mỗi bên phải có một địa chỉ duy nhất để có thể gửi tin tức qua lại. Trong thuật ngữ của Internet địa chỉ đó gọi là địa chỉ IP (IP address). Ðịa chỉ IP có dạng: nnn.nnn.nnn.nnn trong đó nnn là một số từ 0 tới 255. Thí dụ địa chỉ IP của báo nguoi-viet.com là 199.83.131.3. Ðịa chỉ của cá nhân thì thường là không cố định. Nhưng khi quý vị nhấn chuột yêu cầu Người Việt gửi bài bình luận thì Người Việt biết địa chỉ IP của quý vị lúc đó để có thể gửi bài cho quý vị.
Thường thì quý vị không biết và cũng không cần biết tới IP address làm chi. Quý vị chỉ cần biết tới cái gọi là tên miền (domain name), thí dụ www.nguoi-viet.com. Khi quý vị đánh chữ www.nguoi-viet.com vào máy tính và gửi đi thì sẽ có một máy tính gọi là “máy chủ phân giải tên miền” (domain name server viết tắt là DNS) chuyển đổi www.nguoi-viet.com ra địa chỉ IP 199.83.131.3. Sở dĩ có sự rắc rối như vậy là vì con người nhớ tên dễ hơn là nhớ số; và máy tính thì chỉ sử dụng số.
Dùng địa chỉ IP có thể biết địa điểm mạng đó xuất xứ từ đâu, thí dụ những tay chuyên nghiệp có thể biết là một địa điểm mạng nào đó xuất xứ từ Việt Nam. Các nước độc tài như Trung Hoa hay Việt Nam thường dùng địa chỉ IP để ngăn chặn những địa điểm mạng mà họ cho là có tính cách chống đối.
Chuyển mạch gói (packet switching)
Sau khi có yêu cầu của quý vị về bài bình luận, làm sao để Người Việt gửi bài bình luận đó tới quý vị? Ðầu tiên bài đó được đổi theo dạng nhị phân (binary), tức là chỉ gồm có hai số 0 và 1. Sau đó được chia thành nhiều phần nhỏ gọi là gói (package). Những gói dữ liệu đó có địa chỉ IP của quý vị và được gửi đi qua mạng lưới toàn cầu. Những gói này thường đi theo những đường khác nhau. Khi những gói đó tới máy tính của quý vị thì được ráp lại theo đúng thứ tự và hoán chuyển từ dạng nhị phân ra thành bài bình luận mà quý vị có thể đọc một cách thoải mái bất cứ ở đâu và bất cứ lúc nào.
Ðây là một hình minh họa chuyển mạch gói lấy từ Internet.
Các địa điểm mạng dùng làm tài liệu:
History: www.history.com
Wikipedia: www.en.wikipedia.org
Internet Society: www.internetsociety.org
