Michelle Phương Thảo
Ngày xưa, có người bước bảy bước đã làm được một bài thơ. Ai nghe nói thế cũng lắc đầu, le lưỡi, xem đó như là một thiên tài thi sĩ.
Cách đây không đâu lắm, ở miền Nam Việt Nam, có người mỗi ngày “sản xuất” chừng một ngàn câu thơ! Không biết ta nên xưng tụng người đó là “cái gì… tài,” và ta cũng không biết mỗi ngày người đó đi bao nhiêu… bước!
Người ấy chính là nhà thơ Bùi Giáng của nước Việt Nam Cộng Hòa. Mỗi ngày nhà thơ này đều đi (hoặc chạy, hoặc nhảy) khắp nơi chốn: cánh đồng, làng xóm, phố xá, quán cà phê, nhà bạn bè, trường đại học… Có lẽ chính ông cũng không biết ông đã đi/chạy/nhảy bao nhiêu bước. Còn nên xưng tụng ông là gì thì chính ông đã tự xưng tụng chính mình: Ðười Ươi Thi Sĩ! Nói cho công bằng, hồi trước ông đã chọn một biệt danh: Trung Niên Thi Sĩ. Nhưng hình như càng lớn hơn tuổi trung niên, ông càng cảm thấy mình gần với… đười ươi nên đã đổi bút hiệu thành Ðười Ươi Thi Sĩ!
Poster chương trình “Bùi Giáng, Ðười Ươi Thi Sĩ,” do Viet Art Center tổ chức. (Hình: Viet Art Center tổ chức)
Một vài dòng trên không đủ để diễn tả con người và thiên tài Bùi Giáng, một nhà thơ đệ nhất tiêu sái, cũng là nhà thơ đệ nhất… thần kinh. Bùi Giáng điên mà rất tỉnh. Bùi Giáng khùng khùng mà rất mực khôn ngoan. Bùi Giáng coi thường sự thế, tung hê tất cả, khuấy nát cuộc sống làm thành một đống lộn xà ngầu, nhưng Bùi Giáng lại là một nhà thơ mà tác phẩm được ấn hành nhiều nhất, trước cũng như sau 1975.
Nói cho cùng, không phải mỗi ngày Bùi Giáng đều “sản xuất” một ngàn câu thơ. Tuy nhiên, số lượng thơ ông để lại quả thật vô cùng đồ sộ. Nếu nói theo kiểu “góp nhặt cát đá” thì trong những câu thơ ông viết, rất nhiều câu được coi là thơ thần, người thường không thể viết ra được. Cũng chẳng lấy làm lạ, Bùi Giáng vốn ở “cõi trên” hơi nhiều. Bên cạnh đó, nhiều câu thơ khác của Bùi Giáng được xem là viết lung tung, lộn xộn, ý nghĩa mù mờ hoặc chẳng có nghĩa gì cả. Tìm hiểu những câu thơ ấy, người ta thấy rối mù thiên địa. Nhưng biết đâu đó cũng là những câu “thơ thần” mà “người trần mắt thịt” chúng ta không thể hiểu được lẽ nhiệm mầu, cao siêu trong ấy! Một số câu khác, nếu người đọc nắm bắt được cách nói lái tài tình của Bùi Giáng thì hiểu được, mà một khi hiểu ra rồi thì cười lăn chiêng!
Nhiều nhà bình luận văn học đã tìm cách tập hợp các bài thơ và các câu thơ lẻ của Bùi Giáng rồi san định thành từng tập, từng phần, từng chủ đề. Ðó thật là những công trình đáng kể, giúp người đọc hiểu thêm về “hiện tượng Bùi Giáng.” Nói chung, thơ Bùi Giáng có thể được chia làm hai loại: triết thi và tình thi, thơ triết lý và thơ tình yêu. Bước vào cõi thơ nào của Bùi Giáng, dù là triết hay tình, người ta cũng thấy bát ngát hương hoa.
Giờ đây Bùi Giáng đã trở về với “cõi nguyên xuân,” “cõi ban sơ” của ông; không còn đứng giữa ngã tư cuộc đời chỉ đường cho người ta tiến tới hay rẽ phải rẽ trái nữa; cũng không còn tận hưởng cuộc đời với tách cà phê, tô mì vịt nữa; mà cũng không còn si mê cuộc đời với bao nhiêu dáng dấp giai nhân nữa, nhưng tác phẩm của ông vẫn được in ra, rất nhiều; người viết về ông cũng vẫn viết đều đều, nhiều lắm; những buổi tọa đàm, thuyết trình về ông vẫn được tổ chức nơi này nơi khác. Quả thật, Bùi Giáng vẫn hiện diễn giữa chúng ta, giữa một cuộc đời mà ông đã từng sống trong đó một cách say mê, cuồng nhiệt.
Việt Art Center, một tổ chức có tôn chỉ giới thiệu văn học nghệ thuật Việt Nam với thế giới, trước “hiện tượng Bùi Giáng,” đã quyết định tổ chức một buổi sinh hoạt văn học nghệ thuật với chủ đề “Bùi Giáng, Ðười Ươi Thi Sĩ.” Việt Art Center đã mời giáo sư Việt học và Ðông Nam Á học Quyên Di của đại học UCLA làm diễn giả chính trong buổi sinh hoạt này. Cuộc nói chuyện của ông được chia làm hai phần: phần đầu, ông nói về “triết thi” của Bùi Giáng; phần hai, ông cùng với Michelle Phương Thảo đối thoại về “tình thi” của Bùi thi nhân. Vốn là một giáo sư văn chương, lại có lối nói chuyện rất duyên dáng, dí dỏm, ông đã khiến cử tọa thu nhận được những chia sẻ đầy tri thức một cách say mê và thích thú. Ai đã từng nghe Giáo Sư Quyên Di nói chuyện đều có một nhận định chung như thế.
Phần văn nghệ trong buổi sinh hoạt văn học nghệ thuật “Bùi Giáng, Ðười Ươi Thi Sĩ” sẽ do hai nghệ sĩ tài hoa và chuyên nghiệp đảm trách: ca nhạc sĩ Lê Hồng Quang và dương cầm thủ Tường Vân. Lê Hồng Quang là giáo sư thanh nhạc, anh đã luyện thanh cho rất nhiều người yêu thích nghệ thuật đơn ca, hợp ca. Chính bản thân Lê Hồng Quang cũng là một ca sĩ có giọng hát rất đặc biệt. Tường Vân là giáo sư dương cầm của trường Virtuosos Russian Music Academy. Cô đã đào tạo rất nhiều dương cầm thủ thuộc đủ mọi lớp tuổi, mọi thành phần. Trong buổi sinh hoạt văn học nghệ thuật này, Tường Vân vừa đệm dương cầm cho tiếng hát Lê Hồng Quang vừa độc tấu những bản nhạc đặc biệt. Tài nghệ của cô chắc chắn sẽ khiến khán thính giả vô cùng ngưỡng mộ.
Buổi sinh hoạt văn học nghệ thuật “Bùi Giáng, Ðười Ươi Thi Sĩ” sẽ được tổ chức vào ngày Thứ Bảy, 9 tháng 11, lúc 3pm, tại thính phòng thánh đường St. Anselm Episcopal Church, 13091 Galway St., Garden Grove, CA 92844. Vé có hai hạng: VIP $30 và đồng hạng là $20 đang được đặt bán tại nhà sách Tự Lực, 14318 Brookhurst Street, Garden Grove, Ca 92843.
Ðiện thoại: (714) 531-5290.
Việt Art Center hân hạnh đón tiếp quý khách để chúng ta cùng chuyện trò về nhà thơ đặc biệt Bùi Giáng, một hiện tượng văn học của miền Nam Việt Nam.
