Cải lương với những cái Tết huy hoàng

 


Ngành Mai 


Người ta có thể nói rằng một trong những nghề làm ăn vào dịp Tết được coi như ngon lành nhứt là cải lương, bởi đâu có nghề nghiệp nào mà kiếm tiền quá dễ dàng bằng cải lương hát Tết của thời thập niên 1950 và mấy năm đầu của thập niên 1960.


Thật vậy, nếu ai đó đã từng là khán giả cải lương ở những năm ấy chắc khó quên cảnh tượng trước rạp hát trong những ngày Tết với cái cảnh chen lấn mua vé, mà giờ đây nhắc lại thì những ai có liên hệ đến cải lương sẽ hình dung được ngay, và cũng sẽ nuối tiếc cái thuở vàng son ấy.









Hình chụp cách đây nửa thế kỷ (1963) lúc đoàn Thống Nhứt Út Trà Ôn hát Tết tại rạp Olympic, đường Hồng Thập Tự, Sài Gòn. Trên bảng hiệu có chữ “Cung Chúc Tân Xuân.” (Hình: Bộ sưu tập của Ngành Mai)


Khi xưa giới cải lương đã đón Tết một cách huy hoàng, tiền vô như nước, chỉ nội ngày mùng 1 Tết họ có thể hát đến 4 suất mà mỗi suất thì đào kép lãnh tiền gấp đôi, tức số tiền lãnh tăng lên gấp tám lần. Nói một cách rõ ràng hơn là đêm 30 giao thừa họ còn lãnh một ngàn đồng, nhưng đêm mùng 1 thì bầu gánh phải trả đến 8 ngàn, mà còn cộng thêm tiền lì xì Tết, nhiều ít tùy theo sự rộng rãi của bầu gánh.


Ngày mùng 2, mùng 3 cũng vậy, hoặc nếu có hạ thấp xuống thì cũng còn 3 hoặc 2 suất hát. Mấy ngày Tết đào kép mệt khờ người luôn, bởi suất hát này vừa vãn nghỉ xả hơi độ 1, 2 giờ đồng hồ thì lại tiếp tục lên sân khấu cho suất hát sau. Tuy mệt như vậy mà người nào cũng thoải mái tinh thần, mừng vui ra mặt, và hầu như chẳng đào kép nào “nghỉ bệnh” trong mấy ngày Tết này. Không như ngày thường hát ế mượn tiền không được thì đào kép hay… bệnh, như đã từng xảy ra.


Về phần bầu gánh thì các ông bà bầu mặt mày tươi rói, bởi tuy trả lương cho đào kép nhiều hơn, nhưng so với số thu vô thì họ còn lời chán, bởi vé tăng tiền lên gấp rưỡi vẫn không đủ vé bán. Sân khấu còn đang trình diễn mà suất hát kế tiếp đã treo bảng “hết vé” rồi! Ðó là chưa kể tiền cửa, tức trả tiền tại cửa rồi vào rạp đứng coi, chớ đâu có ghế ngồi. Tiền vô cửa giá ngang bằng với vé ngồi hạng ba và cũng thu vô liền tay, bỏ đầy thùng.


Có những gánh lớn ngày Tết chia ra hát hai nơi, bởi vậy có một số đào kép vừa hát xong ở rạp này thì cấp tốc chạy sang rạp thứ hai. Bởi vậy có những cái Tết người ta thấy một gánh hát mà treo bảng ở hai địa điểm, mà chỗ nào cũng đông nghẹt người coi. Nữ nghệ sĩ Thanh Nga từng kể lại rằng từ lúc 10 tuổi cô đã ra sân khấu. Hồi ấy, đoàn Thanh Minh nhân dịp Tết chia ra hai gánh, nói cho đúng là chia thành hai nhóm hát ở hai rạp khác nhau. Một ở rạp Thuận Thành, Ða Kao và một ở bên Chánh Hưng (phía bên kia cầu chữ Y). Mới 10 tuổi nên cô được thủ vai “đào con” ở cả 2 bên. Thời đó gánh hát còn nghèo, đâu có xe hơi riêng, thành thử cô phải đeo xe cam nhông không mui để chạy rạp cho kịp tuồng.


Cái đặc biệt của cải lương hát Tết là khán giả không hề kén chọn tuồng, cũng không kén chọn đào kép, diễn viên, tuồng hay, tuồng dở gì cũng chật rạp, và hầu như tuồng nào cũng bị nhận lớp ít hay nhiều, chứ nếu không thì đâu đủ giờ hát suất sau.


Cải lương hát Tết ngon lành như vậy, bảo sao khi xưa mấy tháng cuối năm là ở các địa phương xa gần, tỉnh nào cũng có thêm gánh hát mới ra lò, với không khí đầy hy vọng. Họ vẽ bảng hiệu mới, vẽ tranh cảnh mới và người ta cũng nghe ca hát tập tuồng ngày đêm. Ðây là thời gian mà bầu gánh hát mới chuẩn bị cho ngày Tết ra quân, khai trương bảng hiệu để lượm bạc, ít nhứt cũng đầy túi trong 3 ngày Xuân. Sau ngày mùng 4 thì hát trở lại bình thường nhưng khán giả cũng còn đông đảo, kéo dài cho đến Rằm Tháng Giêng thì khán giả mới thưa dần.


Thế nhưng, cái thời kỳ mà Tết đến thiên hạ nô nức rủ nhau đến rạp cải lương kia nó đã không còn nữa, khi Việt Nam bắt đầu có truyền hình. Người ta nằm nhà coi cải lương trên truyền hình, bởi đài cũng chọn tuồng hay để phát vào dịp Tết, và dĩ nhiên sân khấu chẳng còn đông người coi, có gánh khán giả thưa thớt, phải đóng màn chịu trận cho qua ba ngày đầu Xuân. Nhiều đoàn đã cho đào kép nghỉ “ăn Tết” với cái túi trống rỗng, chớ mở màn thì có mấy người đi coi đâu, bởi thiên hạ đổ dồn về những nơi có máy truyền hình để coi tuồng của gánh lớn.


Và giờ đây cải lương lại thêm một cái Tết điêu tàn, cái thời kỳ hoàng kim của cải lương đã lui về dĩ vãng, và có lẽ sẽ không bao giờ trở lại. Người ta chỉ mong mỏi sao bộ môn nghệ thuật này được bảo tồn là may lắm rồi!


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Nhiều ca sĩ thượng thặng góp một tay gây quỹ Diễn Hành Tết 2019

Về phần sôi nổi đã có ca sĩ Mai Lệ Huyền và nghệ sĩ Tuấn Châu. Phần nhạc nhẹ thì có ca sĩ Nguyễn Hồng Nhung, Lệ Thu, Trang Thanh Lan...

Christopher McQuarrie làm tiếp hai phần mới của ‘Mission: Impossible’

Nhà sản xuất phim Christopher McQuarrie vừa ký hợp đồng để tiếp tục dẫn dắt hai phần tiếp theo của loạt phim “Mission: Impossible.”

Phim mới của đạo diễn Steven Spielberg quy tụ gương mặt mới

Bộ phim mới của đạo diễn lừng danh Steen Spielberg, có tên là “West Side Story,” vừa mới công bố nữ diễn viên chính.

Duy Trần, nhạc sĩ người Việt Nam trẻ tuổi thành công ở Hoa Kỳ

Nhạc sĩ trẻ Trần Lê Duy là một trong số ít những người thanh niên Việt được theo đuổi giấc mơ nghệ thuật của mình.

Cuối tuần xem gì, nghe gì ở Little Saigon?

Cuối tuần này, đến 13 Tháng Giêng, khán giả Little Saigon sẽ xem phim “Bàn Tay Máu,” “A Dog’s Way Home,” “The Upside,” và “Replicas.”

‘The Punisher’ season 2, hấp dẫn, gay cấn và đẫm máu

Chỉ còn khoảng một tuần nữa là mùa thứ hai (season 2) của bộ phim nhiều tập “The Punisher” do Netflix sản xuất khởi chiếu

‘Bohemian Rhapsody’ tái khởi chiếu, có lời nhạc cho khán giả hát theo

Bộ phim “Bohemian Rhapsody” vừa đoạt giải Golden Globe bộ phim kịch hay nhất. Vì vậy, hãng phim Fox sẽ tái khởi chiếu bộ phim này.

‘Đêm Thành Đạo,’ đêm dành cho những Phật tử yêu âm nhạc

“Đêm Thành Đạo” là chủ đề chương trình văn nghệ đặc biệt do trung tâm Gia Huy Music tổ chức vào Chủ Nhật, 13 Tháng Giêng, với hai suất diễn.

‘Venom’ sẽ có phần hai

Hãng Sony Pictures quyết định thực hiện tiếp phần hai cho bộ phim “Venom” sau màn ra mắt đầy bất ngờ và thành công ở phần một.

Hơn 26 triệu người xem ‘Bird Box’ trong 10 ngày ra mắt đầu tiên

Bộ phim “Bird Box” chỉ vừa mới ra mắt không lâu nhưng thu hút hơn 26 triệu người xem ở Mỹ trong tuần lễ ra mắt đầu tiên trên trang Netflix.