Ngành Mai
Thời giữa thập niên 1960 đoàn Dạ Lý Hương của ông Bầu Xuân ra đời đã đổi mới sân khấu, mời các soạn giả tên tuổi với các tuồng xã hội, đặc biệt là cặp Hà Triều, Hoa Phượng đã tung ra các tuồng xã hội, thích hợp với cảm quan khán giả lúc ấy, và hợp với lối diễn của cặp Hùng Cường, Bạch Tuyết nên lần hồi đoàn Dạ Lý Hương đánh bạt những đoàn cải lương khác để tạo vị thế đại ban không đối thủ tại Ðô Thành.
Hùng Cường, Bạch Tuyết trong một cảnh của tuồng xã hội. Ðoàn Dạ Lý Hương vẽ bảng quảng cáo treo trước rạp hát. (Hình: Bộ sưu tập của Ngành Mai)
Sân khấu Dạ Lý Hương là nơi mà danh tiếng của Hùng Cường lên cao nhất trong cuộc đời nghệ sĩ nhờ đóng chung với đào Bạch Tuyết. Hùng Cường, Bạch Tuyết là hai tên tuổi khó quên trong lòng của khán giả.
Thế nhưng vào khoảng giữa năm 1971, Hùng Cường kép trụ cột của đoàn Dạ Lý Hương vì không thỏa mãn điều kiện giao kèo nên rời đoàn này. Hùng Cường đã chánh thức nghỉ đoàn Dạ Lý Hương của ông Bầu Xuân.
Hùng Cường ra đi, Bạch Tuyết không có người đóng tuồng cặp với cô nên người ta thấy Bạch Tuyết như lạc lõng trên sân khấu này. Vì thế mà đoàn hát Dạ Lý Hương phải mất đi một số khán giả đáng kể. Hùng Cường bỏ đoàn Dạ Lý Hương phải kể là một biến cố quan trọng trong sinh hoạt cải lương nói chung và đoàn hát Dạ Lý Hương nói riêng.
Vì sao Hùng Cường lại làm như thế? Nhiều người đã hỏi như vậy, nhưng người ta cũng tự biết rằng Bầu Xuân đã không thỏa mãn điều kiện tiền bạc cho anh kép này nên anh phải ra đi. Mỗi bên đều có lý lẽ riêng.
Phía đoàn Dạ Lý Hương thì cho rằng nếu trả lương và giao kèo cho Hùng Cường quá cao thì đoàn hát phải bị lỗ lã, các nghệ sĩ khác phải bị kém lương đi. Ðó là cái lý của ông Bầu Xuân chủ nhân đoàn hát, còn Hùng Cường thì cho rằng giao kèo và lương anh cũng không cao và đoàn hát vẫn có lời.
Những người am tường, theo dõi hoạt động cải lương thời đó đã nói, do ông Bầu Xuân một người từng thành công trên thương trường, là giám đốc công ty xuất nhập cảng. Ðồng thời cũng là chủ nhân hãng giấy Kiss Me duy nhất ở Việt Nam. Ông có cái nhìn thực tế, bởi sau năm Mậu Thân nghệ thuật cải lương điêu đứng, xuống dốc trầm trọng, ngay cả đoàn Dạ Lý Hương của ông cũng trong tình trạng sa sút. Ông còn giữ vững được đoàn hát là nhờ có vốn lớn, sẵn tiền, chớ đại đa số đều rã gánh. Trừ ông Bầu Long của Kim Chung ra, các bầu gánh khác còn lại đều mang nợ, sống cầm chừng không biết chết ngày nào, tháng nào.
Cải lương trước tình trạng mù mịt như vậy thì ông đâu có dại gì mà bỏ ra nhiều triệu theo như đòi hỏi của Hùng Cường để giữ anh này lại đoàn hát.
Nghỉ hát cho Dạ Lý Hương, Hùng Cường bị mất sân khấu hoạt động, vì không có đoàn nào theo nổi giá giao kèo quá cao của anh ta đặt ra. Không đi đoàn hát nào đó cũng là điều thất lợi cho anh về mặt danh tiếng, vì tân nhạc không làm cho Hùng Cường nổi bật bằng cải lương, nhất là Hùng Cường hát với cải lương chi bảo Bạch Tuyết.
Từ đó Hùng Cường không chánh thức hát trên một sân khấu nào, mà chỉ hoạt động tân nhạc, ở đài truyền hình hay đại nhạc hội mà thôi. Tóm lại khi rời đoàn Dạ Lý Hương, Hùng Cường làm rất nhiều việc nhưng chẳng làm gì nên nỗi, xuống chân thấy rõ. Một bài báo thời ấy có bài viết về Hùng Cường nguyên văn như sau:
“Ðừng nghe những gì Hùng Cường nói. Cũng thật tình mà nói, cái nào của Hùng Cường hay là phải khen, còn bằng sai lầm thì phải xây dựng. Ai cũng công nhận ý thức hành xử nghệ thuật của Hùng Cường rất nghiêm minh, thẳng thắn. Tuy nhiên, Hùng Cường có cái khuyết điểm lớn là hay nông nỗi và bốc đồng…Dù vậy, lúc rày thấy anh cũng bớt nhiều rồi.”
Không ngờ hết tật nọ lại sinh chứng kia, là Hùng Cường cứ nói hoài, nói mãi, nói không chỗ nào nghe cho kịp. Bằng cớ cái vụ làm bầu của anh làm dư luận nghe anh nói thiếu điều khùng luôn. Giờ đây, lại nghe anh nói chuyện đoàn Việt Nam, nói riêng với cá nhân bà Bầu Thu, và nói… Bởi thế, thiên hạ ở rạp Quốc Thanh mấy ngày qua vừa đề cập tới Hùng Cường thì có người đứng lên phát biểu ý kiến: “Ðừng nghe những gì Hùng Cường nói, mà hãy chờ xem những gì Hùng Cường làm”…
