Kiếp nhân sinh trong Vigeland Park, thủ đô Oslo
Trần Nguyên Thắng/ATNT Tours & Travel
Từ ngày còn nhỏ cho đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ mãi về tựa đề một cuốn phim Mỹ mà được dịch sang tiếng Việt với tựa là “Cây nhân sinh”. Vì đã quá lâu nên tôi cũng không còn nhớ rõ về nội dung chuyện phim, chỉ còn loáng thoáng nhớ phim nói về một câu chuyện đời sống vào thời kỳ nội chiến Nam Bắc Hoa Kỳ.
Khu đài phun nước và thạch trụ trong Vigeland Park. (Hình: ATNT Tours & Travel)
Lúc đó còn nhỏ quá để mà tôi có thể hiểu ý nghĩa mấy chữ “cây nhân sinh”, nhưng không hiểu sao mấy chữ này vẫn loay hoay trong trí nhớ của mình. Mấy chục năm sau, khi có dịp đặt chân lang thang đến một đất nước Bắc Âu Norway thì mới tận mắt thấy “Cây nhân sinh” trong tâm tưởng thời thơ ấu của mình là có thật trong một công viên Vigeland Park ở thủ đô Oslo.
Norway hay Na Uy là một đất nước tương đối hãy còn tươi trẻ, chỉ mới được độc lập gần trăm năm nhưng cũng đã tham dự và cống hiến cho đời sống nhân loại nhiều nét đẹp văn hóa ẩn dấu. Những nét đẹp ẩn dấu này có thể chưa bừng nở khoe sắc màu cho những người còn trẻ, nhưng lại cho những ai có chút ít ưu tư về đời sống sẽ nhìn thấy được màu sắc rực rỡ của xứ lạnh Na Uy. Một trong những rực rỡ đó tôi cho là những bức tượng đá điêu khắc, những “cây nhân sinh” và những bức tượng “nhân sinh” bằng đồng diễn tả về kiếp nhân sinh ngay trong Vigeland Park.
Khu đài phun nước và cầu nối nhìn từ phía thạch trụ trong Vigeland Park. (Hình: ATNT Tours & Travel)
Gustav Vigeland là một nhà điêu khắc nổi tiếng của Norway vào cuối thế kỷ 19, về cuối đời ông đã dành trọn đời sống 20 năm để hoàn thành những bức tượng bằng đồng, bằng đá được dựng trong công viên mang tên ông ngày nay. Có đến Vigeland Park người ta mới thấy được ý chí và công trình vĩ đại của Vigeland. Thành phố Oslo đã cho dựng tượng ông ngay cổng vào chính, tượng một tay cầm búa một tay cầm đục và có lẽ đó là biểu tượng cho cả đời sống của ông.
Vigeland Park là một công viên khá rộng lớn, đến 80 arce. Ði từ đầu đến cuối công viên cũng gần cả cây số. Có thể chia công viên Vigeland ra làm 3 khu thưởng ngoạn khác nhau: Khu cầu nối, khu đài phun nước (Fountain), và khu thạch trụ (Monolith). Tuy gọi là chia ra từng khu vực như thế nhưng tổng thể của Vigeland Park hình như vẫn là một đề tài duy nhất mà Vigeland muốn nêu lên là “kiếp nhân sinh”, là những sinh hoạt đời sống tinh thần con người. Kiếp nhân sinh có phải chăng bao gồm âm dương, hỉ nộ ái ố, sinh bệnh lão tử. Vigeland đã biểu hiện cho người xem những điều này bằng những hình tượng điêu khắc của ông. Ðiều đặc biệt là ông không hề đặt tên cho những bức tượng ông đã tạo ra, ông để cho người thưởng ngoạn và bức tượng có niềm cảm nhận với nhau, nói chuyện với nhau bằng ngôn ngữ tâm tư. Có thể trong một cảm xúc bất chợt nào đó ông đã diễn đạt niềm cảm xúc của ông vào bức tượng và ông ngừng ở đó. Ông không nói thêm điều gì bức tượng cũng như không nói gì về cảm xúc của ông. Cùng xem một hình tượng nhưng sự cảm nhận của người A không giống như người B, sự cảm nhận của người đàn ông không giống người đàn bà. Có lẽ Vigeland là một con người nghệ sĩ có một sự tôn trọng tuyệt đối đến với khách mộ điệu của mình, ông không buộc người xem phải hiểu và chạy theo đề tài khó hiểu của ông.
Tượng đồng những “cây nhân sinh” quanh đài phun nước. (Hình: ATNT Tours & Travel)
Khu đầu tiên mà du khách thưởng ngoạn sau khi vào cổng chính Vigeland Park là khu cây cầu bắc ngang thung lũng nhỏ Frognerdammene, cầu nối giữa khu cổng chính với khu đài phun nước. Bốn thạch trụ được đựng ở bốn góc cây cầu mang hình tượng con người và rắn mối (Lizard). Ba trong bốn thạch trụ diễn tả sự chiến đấu của người đàn ông với rắn mối, trong khi thạch trụ còn lại diễn tả người đàn bà quấn quít với rắn mối. Không biết Vigeland muốn diễn tả điều gì và bạn muốn hiểu như thế nào về các bức tượng mang đầy mâu thuẫn đó!
Hai bên thành cầu là những bức tượng bằng đồng, to có nhỏ có. Những bức tượng này được Vigeland làm trong khoảng thời gian từ 1926 đến 1933, ông hoàn thành tất cả 58 tượng đồng và 4 thạch trụ như nói ở trên. Mỗi tượng đều cho người xem một thoáng suy nghĩ xem bức tượng muốn diễn tả điều gì trong đời sống con người. Thí dụ bức tượng một người đàn ông vui đùa với bốn đứa trẻ, đó là một niềm vui của người cha vui đùa với bốn đứa trẻ hay chỉ sự vui đùa của một người đàn ông với bốn đứa trẻ thơ. Bạn sẽ nghĩ và cảm nhận điều gì khi bạn đứng ngắm bức tượng người cha cúi nhìn xuống đứa con trai và đứa con ngước mặt lên nhìn cha. Chắc hẳn “cái ánh mắt nhìn lạ lùng này” cũng làm nhiều người đứng ngắm nhìn suy tư.
Tượng đồng người đàn ông vui đùa với bốn trẻ thơ. (Hình: ATNT Tours & Travel)
Nhưng khi ngắm bức tượng đồng diễn tả “sự giận dữ của đứa bé” thì làm người xem mới thấy được nghệ thuật tuyệt vời của Vigeland. Từ nét mặt giận dữ đến cái giậm chân và cung tay của đứa bé khiến người xem cảm nhận được sự giận dữ của cậu bé như thật trước mặt mình.
Hiện tại, bức tượng này được xem như một trong những biểu tượng cho Vigeland Park và cho cả thành phố Oslo. Du khách thưởng ngoạn đến đây thường nắm tay và xoa chân cậu bé như để làm dịu đi cơn giận dữ của cậu. Bây giờ thì bàn tay và chân cậu bé sáng bóng hẳn lên vì sự thương yêu nắm tay xoa chân của du khách. Thêm nữa, bức tượng Nam Nữ quấn trong vòng tròn như thể âm dương không thể thoát khỏi vòng thái cực (tùy theo cái nhìn của người thưởng thức) cũng mang một tính triết lý nhân sinh vượt ra khỏi sự suy nghĩ bình thường. Còn 54 tượng đồng khác là 54 tượng mang nét diễn tả khác nhau về sự vui buồn hạnh phúc, suy tư, hay sự chán nản của đời sống con người.
Tượng đồng nam nữ trong vòng tròn đời sống. (Hình: ATNT Tours & Travel)
Tiếp đến là khu vực đài phun nước. Ðây là khu đầu tiên được Vigeland thiết kế và trình bày ở Vigeland Park từ những năm 1907-1912. Một đài phun nước hình chảo được dựng trên một nền cao tròn, chung quanh là một hồ nước vuông.
Tượng đồng cơn nổi giận của cậu bé. (Hình: ATNT Tours & Travel)
Ở mỗi góc thành hồ nước có 5 tượng đồng, những tượng cây bằng đồng này cao gần 2m, mỗi tượng cho người xem thấy về sự liên hệ giữa thiên nhiên và con người. Nhưng có lẽ phần dễ hiểu và thu hút người xem nhất là những hình ảnh điêu khắc của Vigeland được khắc gắn chung quanh Fountain. Mỗi thành hồ có 15 bức (có nghĩa là có tất cả 60 bức quanh hồ) miêu tả về vòng tử sinh của con người. Ông đã cho người xem đi một vòng đời sống, từ thời thơ ấu với những sự vui đùa nghịch ngợm đến ngày trưởng thành biết yêu đương hạnh phúc và nếm mùi đau khổ của tình yêu trong sự tranh giành tình cảm. Cuối đường là sự già nua, bệnh hoạn và chấm dứt đời sống là hình ảnh của những bộ xương khô. Không biết Vigeland có ý niệm gì về triết lý đạo Phật nhưng để nói về triết lý sinh bệnh lão tử và hỉ nộ ái ố thì có lẽ Vigeland đã nói lên bằng thứ ngôn ngữ hình ảnh điêu khắc. Ðiều này quả là thật tuyệt diệu cho giới thưởng ngoạn vì người xem vừa cảm nhận được cái hỉ nộ ái ố trong tâm tư mình, vừa cảm nhận được cái vô thường trong kiếp nhân sinh. Ngôn ngữ nói và viết như bế tắc trước những hình ảnh của Vigeland.
Bản khắc đồng khởi đầu “kiếp nhân sinh”. (Hình: ATNT Tours & Travel)
Chưa hết, sau đài phun nước là khu thạch trụ chính của công viên. Ðứng từ xa không ai là không nhìn thấy được ý nghĩa của sự thiết kế này, thạch trụ đứng thẳng tượng trưng cho “dương”, nền đất tượng trưng cho “âm”. Trong phần “dương” vốn đã có sự sống nằm sẵn trong ấy, sự sống được cấy vào lòng đất để sinh sản ra con người. Sự sống đã nằm sẵn ở người nam và lớn lên trong người nữ để nhân loại được nối tiếp nhau trên vòng sinh tử. Chung quanh thạch trụ là đời sống con người, là kiếp nhân sinh được Vigeland diễn tả bằng những điêu khắc trên các miếng đá khối. Làm sao tôi có thể nói và gửi hết hình ảnh về 36 tượng đá này bằng một vài trang giấy. Thôi viết ngắn lại vậy để đưa hình ảnh của Vigeland nói thẳng với tâm tư bạn đọc.
Hai mươi năm cuối đời của Vigeland, thành phố Oslo đã giúp đỡ ông nhiều trong vấn đề vật chất để ông có thì giờ hoàn thành những công trình của ông. Vigeland đã sống là làm việc tại ngay công viên này cho đến ngày ông từ giã đời sống năm 1943. Kiếp nhân sinh 74 tuổi, Gustav Vigeland đã để lại cho Oslo một công trình văn hóa đồ sộ, một triết lý nhân sinh bằng hình tượng, một công viên lớn trở thành một trọng điểm du lịch của thành phố Oslo ngày nay.
Bản khắc đồng tử thần chia cách nam nữ. (Hình: ATNT Tours & Travel)
Tôi cho là Vigeland Park có nhiều ý nghĩa hơn nơi trượt Ski nổi tiếng Holmenkollen Ski Jump hay tòa nhà Nobel Peace Prize ở tại thủ đô Oslo. Cũng cần nói thêm, những tựa đề của các tấm hình kèm theo trong bài viết này là do tôi tự đề tựa theo cảm tính của mình, không phải của nhà người nghệ nhân thiên tài Gustav Vigeland, ông không hề nói gì!
ATNT Tours & Travel tổ chức và hướng dẫn:
-Tour Seattle-Vancouver-Victoria (4 ngày).
Khởi hành: Tour: Aug. 31-Sep. 03, 2012.
-Tour Niagara Falls-Toronto-Thousand Island-Ottawa-Montréal-New York.
Khởi hành: Tour: Aug. 30-Sep. 04, 2012 (6 ngày 4 đêm).
-Tour Yellowstone-Mt. Rushmore.
Khởi hành: Tour 2: Aug. 24-Aug. 29, 2012 (6 ngày).
-Úc-Tân Tây Lan (13 ngày).
Auckland-Bay Of Islands = Melbourne-Phillip Island-Canberra-Sydney.
Khởi hành:
Tour 3: Oct. 14 – 26, 2012
Tour 4: Nov. 12 – 24, 2012
-Tour Ðông Âu (Deluxe): Ba Lan-Hungary-Tiệp-Slovakia-Áo-Slovenia -Croatia-Ðức (Tour 14 ngày).
-Thăm: Warsaw-Krakow-Banska Bystric-Budapest-Karlovy Vary-Prague-Zagreb-Ljubljana-Vienna-Nuremberg-Munich.
Khởi hành: Tour 1: Jul. 31 – Aug. 14, 2012; Tour 2: Sep. 16 – Sep. 30, 2012
-Tour Ðông Âu (Highlights of Eastern Europe): Ukraine-Balan-Hungary-Áo-Slovakia-Slovenia-Croatia-Tiệp (16 ngày).
Kiev-Warsaw-Krakow-Salt Mine (Wieliczka)-Budapest-Zagreb-Ljubljana-Postojna-Vienna-Prague.
Khởi hành: Tour 1: Sep. 13 – 28, 2012; Tour 2: Oct. 19 – Nov. 03, 2012.
-Tour Miến Ðiện-Tam Giác Vàng: Thái-Miến-Lào tổ chức vào tháng 11 & tháng 12.
-Tour Nhật Bản-Ðài Loan-Nam Hàn Mùa Thu tháng 10.
-Tour đi Việt Nam tổ chức mỗi tháng hoặc tổ chức “Private Tour” cho gia đình hoặc group. Xin liên lạc ATNT Tours để biết thêm chi tiết.
ATNT Tours & Travel bán vé máy bay & tổ chức hướng dẫn tours du lịch đi khắp thế giới.
9126 Edinger Ave., Fountain Valley, CA 92708.
Tel: (714) 841-2868/(888) 811-8988.
Xin vào website www.atnttravel.comhay www.atnttour.comđể biết thêm các Tours đi khắp thế giới.
