Ðức Tuấn/Người Việt (ghi)
WESTMINSTER (NV) – Ðêm hội ngộ Guitarist Phùng Tuấn Vũ sẽ được thực hiện tối Thứ Bảy, 21 Tháng Năm, lúc 7PM, tại hội trường nhật báo Người Việt, 14771 Moran St., Westminster, CA 92683.
Buổi trình tấu có sự góp mặt của nhạc trưởng Thomas Ngô trong vai trò người dẫn chương trình. Chúng tôi có cuộc chuyện trò với ông về nội dung và người nghệ sĩ sẽ trình tấu trong đêm Hội Ngộ.
Nhạc sĩ Phùng Tuấn Vũ. (Hình: Ban Tổ Chức cung cấp)
Người Việt (NV): Nguyên do nào khiến nhạc trưởng Thomas Ngô đảm nhận vai trò dẫn chương trình trong đêm độc tấu Tây Ban Cầm của Phùng Tuấn Vũ?
Thomas Ngô (TN): Theo truyền thống, những buổi hòa nhạc hay trình diễn độc tấu nhạc cổ điển phương Tây, chương trình không có MC. Các nhà hát hay phòng hòa nhạc chỉ in tập chương trình (brochure). Nội dung của tập chương trình có đầy đủ thông tin về nghệ sĩ trình diễn và nội dung các tác phẩm trình diễn trong buổi hòa nhạc. Khán thính giả đến tham dự đều được phát tập chương trình, và tự theo dõi buổi hòa nhạc.
Trước khi buổi hòa nhạc bắt đầu, thường hay có một người “music speaker” (người dẫn giải chương trình), nói về các tác phẩm, tác giả, để khán thính giả có cơ hội hiểu rõ hơn về nghệ thuật âm nhạc. Nhưng trong cộng đồng Việt Nam của chúng ta, những buổi hòa nhạc như thế không có nhiều và cũng sẽ không in tập chương trình vì tiết kiệm ngân quỹ cho ban tổ chức.
Nhân dịp nhạc sĩ Phùng Tuấn Vũ sắp trình diễn tới đây, hội Tây Ban Cầm Miền Nam California đã có lời mời Thomas Ngô giúp cho phần dẫn giải chương trình. Hơn nữa, giữa tôi và Guitarist Phùng Tuấn Vũ có một tình bạn đồng nghiệp gần 40 năm và cũng có nhiều chí hướng chung về hoạt động nghệ thuật nên tôi nhận lời tham gia dẫn giải trong buổi trình tấu ngày 21 Tháng Năm.
NV: Anh đánh giá thế nào về những nhạc sĩ Việt Nam chơi guitar cổ điển trong làng nhạc Việt Nam?
TN: Có lẽ chúng ta phải nói về quá trình thành hình và phát triển của phong trào, và sau đó là cá nhân từng nghệ sĩ chơi đàn guitar ở Việt Nam. Ðàn guitar du nhập đến Việt Nam vào thế kỷ thứ 19 cùng với những giáo sĩ truyền đạo Tây Ban Nha. Nhưng mãi đến đầu thế kỷ 20 thì đàn guitar mới được người Việt mình biết đến và sử dụng. Những thế hệ đi tiên phong và có công phổ biến đàn guitar phải nhắc đến Phan Văn Trường, Canh Thân, Ðỗ Chí Khang, Nguyễn Thiện Tơ, Dương Thiệu Tước, Tạ Tần và Phạm Ngự.
Ðàn guitar đồng hành với các nhạc sĩ thời kỳ đầu của nền tân nhạc Việt Nam như các nhạc sĩ Phạm Duy, Văn Cao, Tô Vũ đều sử dụng và đệm đàn guitar rất giỏi nhưng các nhạc sĩ cũng không được đào tạo chuyên nghiệp và chủ yếu là tự học. Ðến năm 1956, lần đầu tiên đàn guitar được đưa vào chương trình giảng dạy của trường Quốc Gia Âm Nhạc Kịch Nghệ Sài Gòn, đứng đầu chủ nhiệm khoa guitar là Giáo Sư Ðỗ Chí Khang, người có công đặt nền móng giảng dạy guitar cổ điển.
Thêm vào đó, giới mộ điệu ở Sài Gòn được tiếp xúc nhiều hơn với guitar cổ điển thế giới thông qua những buổi trình diễn của các bậc thầy như Julian Bream, Siegfried Behrend, Alice Artzt… Guitar từ chỗ phổ biến ở phòng trà, dần dần đi vào đời sống thường nhật. Có rất nhiều dòng guitar cùng song song tồn tại, như guitar cổ điển, guitar flamenco, guitar jazz,… Một vài tên tuổi nổi tiếng trong thời kỳ này phải kể đến Lê Thành Ðông, Hoàng Bửu, Ðỗ Ðình Phương, Trương Huệ Mẫn, Võ Tá Hân, Trần Văn Phú hay Hoàng Liêm, Văn Trổ. Sau năm 1975, nền nghệ thuật guitar non trẻ của Việt Nam có dịp phát triển lên một trình độ mới.
Chính từ những cuộc biểu diễn khá đều đặn trong thập niên 1980 tại thính phòng nhỏ của Nhà Văn Hóa Phú Nhuận mà công chúng yêu nhạc cổ điển Sài Gòn biết đến một loạt tên tuổi mới của làng guitar cổ điển như Phạm Quang Huy, Châu Ðăng Khoa, Nguyễn Thái Cường, Huỳnh Hữu Ðoan, Dương Kim Dũng… có cả những nghệ sĩ nữ tài năng như Ngô Thị Minh, Nguyễn Thị Phi Loan…
Thập niên 1980 có thể nói là giai đoạn chín mùi về tài năng và đỉnh cao về nghệ thuật guitar, người nổi bật nhất là Phùng Tuấn Vũ, một trong những nghệ sĩ guitar hàng đầu Việt Nam và là người góp phần đào tạo hàng loạt tên tuổi mới của guitar Việt Nam sau này. Kể từ sau năm 2000, guitar cổ điển cũng như nghệ thuật guitar nói chung dường như bước vào thoái trào.
Giới học guitar cổ điển chỉ còn gói gọn trong các nhạc viện, những nghệ sĩ lớn hầu hết đều đi ra nước ngoài định cư, như Phùng Tuấn Vũ, Huỳnh Hữu Ðoan, Nguyễn Thái Cường và Ngô Thị Minh.
Tại hải ngoại, gần đây trong cộng đồng Việt Nam tại Little Saigon, Hội Tây Ban Cầm Nam California, với sự bảo trợ của nhật báo Người Việt, tổ chức những buổi nhạc chuyên đề về độc tấu guitar cổ điển.
Sự hưởng ứng nồng nhiệt của khán giả và lòng đam mê của các nghệ sĩ “chơi” đàn guitar đã là niềm khích lệ lớn cho ban tổ chức và thế hệ trẻ tập luyện đàn guitar cổ điển, như Nguyễn Thái Minh, Nguyễn Phương Thảo,…
Hy vọng một ngày không xa cộng đồng của chúng ta sẽ xuất hiện nhiều mầm non tham gia vào các cuộc thi quốc tế âm nhạc cho thể loại guitar cổ điển.
NV: Giới am hiểu âm nhạc cổ điển Tây Ban Cầm gọi Phùng Tuấn Vũ là người nghệ sĩ guitar hàng đầu của Việt Nam. Xin nghe ý kiến của anh?
TN: Có thể nói, giới chuyên môn đến hôm nay vẫn đánh giá Phùng Tuấn Vũ là một trong những người dẫn đầu qua nhiều thế hệ “chơi” guitar cổ điển của Việt Nam.
Ðược Trời phú cho đôi bàn tay nhanh nhạy, ông làm chủ được kỹ thuật khi sử dụng đàn rất điêu luyện. Phùng Tuấn Vũ rất tinh tế khi thể hiện nhiều thể loại âm nhạc khác nhau với những phong cách đa dạng của các tác giả qua các thời kỳ âm nhạc như cổ điển, lãng mạn, ấn tượng và hiện đại.
Ông sử dụng đàn một cách dễ dàng và có nhiều bạn đồng nghiệp gọi ông là sinh ra để gắn bó với đàn guitar. Chỉ tiếc có một điều, nếu như Phùng Tuấn Vũ được ra nước ngoài khi tuổi đời còn trẻ và được đào tạo chuyên nghiệp hơn, thì có lẽ tiếng đàn của ông sẽ góp mặt chung với nhiều nghệ sĩ nổi tiếng guitar đẳng cấp quốc tế, nhưng trong cái rủi có sự may mắn, khi Phùng Tuấn Vũ ở lại quê nhà, ông nghiên cứu rất nhiều về dân ca Việt Nam, ông biên soạn lại những bài dân ca cho đàn guitar và có công đưa những làn điệu dân ca qua đàn guitar đến với công chúng ngoại quốc. Ông sáng tác hơn 30 tác phẩm cho guitar với giai điệu Ðông Tây và bảy trong số đó được nhà xuất bản Mel Bay phát hành.
Chúng ta hãy xem quá trình hoạt động và sự nghiệp âm nhạc của Phùng Tuấn Vũ: Năm 7 tuổi ông bắt đầu học guitar với thân phụ là bạn thân của nghệ sĩ guitar nổi tiếng Tạ Tấn, đến năm 10 tuổi, ông theo học nhạc sư danh tiếng Hoàng Bửu. Năm 13 tuổi, ông theo thầy lên trình tấu guitar cổ điển tại Ðài Truyền Hình Saigon, được báo chí và khán thính giả hâm mộ mến tặng danh hiệu “Thần đồng guitar Việt Nam.”
Năm 1973, ông được thọ giáo nữ danh cầm người Mỹ, Alice Artzt, nhân dịp bà đến biểu diễn tại Hội Việt-Mỹ ở Sài Gòn.
Năm 1974, Phùng Tuấn Vũ ra mắt công chúng lần đầu tiên tại Viện Văn Hóa Ðức ở Sài Gòn. Trong buổi trình diễn này, ông là người Việt Nam đầu tiên đàn toàn bộ một suite của Bach và một quintet cho guitar và đàn dây của Giuliani.
Năm 1976, thi đậu 2 trường Ðại Học Bách Khoa (tức Phú Thọ trước 1975) và nhạc viện Sài Gòn, với lòng đam mê âm nhạc, ông quyết định chọn học khoa sáng tác, tại Nhạc Viện Sài Gòn.
Năm 1980, Phùng Tuấn Vũ cùng Châu Ðăng Khoa có buổi trình diễn tại Nhà Văn Hóa Phú Nhuận, cả hai nghệ sĩ này đều là một trong những sáng lập viên Câu Lạc Bộ Guitar Quận Phú Nhuận và mở ra trang sử mới cho Tây Ban Cầm tại Sài Gòn nói riêng và Việt Nam nói chung.
Ông chính thức mở lớp dạy guitar cổ điển, góp phần đào tạo hàng loạt tên tuổi mới của guitar Việt Nam sau này. Một số đã thành danh như nhạc sĩ Dương Kim Dũng, anh từng là trưởng khoa guitar Nhạc Viện Sài Gòn, nhạc sĩ Hoàng Trọng Thụy, Trần Hoài Phương, Nguyễn Thanh Huy…
Ngoài trình tấu, ông sáng tác và chuyển soạn ca khúc cho đàn guitar. Hai tác phẩm Fantasy “Se Chỉ Luồn Kim” và Biến Tấu dựa trên dân ca Tây Nguyên “Em Ơi Biết Chăng” đã được nhà xuất bản Mel Bay (Mỹ) phát hành trong tuyển tập Exotic Guitar, do danh cầm người Nam Tư, Uros Dojcinovic, biên tập. Hai bài nhạc nêu trên cũng đã đoạt giải bài Việt Nam hay nhất trong những kỳ thi guitar được tổ chức trong nước.
Năm 1999, ông cho ra đời album Như Cánh Vạc Bay, là CD độc tấu guitar cổ điển đầu tiên tại Việt Nam.
Sau khi định cư ở Mỹ năm 2003, ông trình diễn tại Orange County, California, Houston, Texas. San Jose, San Francisco, Sacramento và nhiều tiểu bang khác, các buổi trình diễn của ông thường xuyên được sự hưởng ứng nồng nhiệt của khán giả khắp các tiểu bang.
Poster của chương trình Hội Ngộ Guitarist Phùng Tuấn Vũ. (Hình: Ban Tổ Chức cung cấp)
NV: Về buổi trình diễn sắp tới của Phùng Tuấn Vũ tại nhật báo Người Việt?
TN: Sau khi làm việc và trao đổi với nhạc sĩ Phùng Tuấn Vũ, tôi nhận định chương trình sắp tới đa dạng và phong phú. Phùng Tuấn Vũ sẽ trình tấu nhiều thể loại âm nhạc khác nhau, từ tiền cổ điển đến hiện đại, đặc biệt đây là chương trình phục vụ cho cộng đồng người Việt tại miền nam California nên Phùng Tuấn Vũ đưa nhiều làn điệu dân ca Việt Nam được ông biên soạn lại cho guitar vào chương trình, như Lý Chim Quyên, Lý Chim Sáo, Lý Ngựa Ô, và Se Chỉ Luồn Kim.
Ngoài những tác phẩm dân ca được ông biên soạn lại, Phùng Tuấn Vũ còn chọn những tác phẩm nổi tiếng thế giới để trình bày trong chương trình, như Dòng Sông Xanh của J. Strauss, Ave Maria của F. Shubert, với một chương trình soạn thảo công phu. Sau hơn 10 năm ông mới trở lại Quận Cam, tôi hy vọng giới thưởng ngoạn ở đây sẽ được thưởng thức một chương trình âm nhạc đặc sắc và đầy hào hứng.
