WASHINGTON (AP) – Nước Mỹ khi thức dậy sáng ngày Thứ Tư nhìn thấy thêm sự phân chia rõ rệt trong chính trường trước đó đã có nhiều tranh chấp, buộc Tổng Thống Barack Obama phải duyệt xét lại quyền hành pháp của mình và cho các nhà lãnh đạo Cộng Hòa ở Quốc Hội có thêm sức mạnh để ngăn cản không cho ông thực hiện mọi điều hoàn toàn như ý muốn.
Người dân Mỹ đi bỏ phiếu hôm 4 Tháng Mười Một, 2014. (Hình: Getty Images)
Tổng Thống Barack Obama dự trù sẽ có cuộc họp báo vào trưa ngày Thứ Tư để đưa ra các nhận định của ông về kết quả của ngày bầu cử hôm trước, vốn gây tổn thất lớn cho phía Dân Chủ và cho phía Cộng Hòa quyền kiểm soát Thượng Viện, cùng lúc gia tăng sức mạnh ở Hạ Viện và đưa một loạt các tiểu bang trước có khuynh hướng nghiêng về đảng Dân Chủ dưới sự kiểm soát của các thống đốc Cộng Hòa.
Một trong những cuộc điện đàm đầu tiên của ông Obama sau khi kết quả dự đoán chiến thắng bầu cử được loan báo là với lãnh tụ đảng Cộng Hòa ở Thượng Viện, ông Mitch McConnell, người sẽ đứng đầu khối đa số mới ở Thượng Viện và sẽ đối đầu với tổng thống về chương trình cải tổ y tế của ông. Hai người không nói chuyện được với nhau, nhưng ông Obama để lại lời nhắn cho ông McConnell.
Kết quả cuộc bầu cử thay đổi bối cảnh chính trường Mỹ, ảnh hưởng tới việc cải cách di trú, các nhân sự do tổng thống đề cử và nhiều vấn đề khác. Ông Obama mời các nhà lãnh đạo Quốc Hội đến Tòa Bạch Ốc họp hôm Thứ Sáu này để chuẩn bị cho khóa họp sau bầu cử vào tuần tới.
“Chúng tôi cảm kích do trách nhiệm mà người dân Mỹ đã đặt cho chúng tôi, tuy nhiên đây không phải lúc để ăn mừng,” theo lời Chủ Tịch Hạ Viện John Boehner, người sẽ có thêm các dân biểu đảng Cộng Hòa tại Hạ Viện vào đầu năm tới. “Ðây là lúc mà chính phủ khởi sự tạo ra thành quả và thi hành các giải pháp đối phó với những thử thách mà quốc gia chúng ta đang phải đối diện, khởi sự với nền kinh tế vẫn còn èo uột.”
Phía Cộng Hòa giành bảy ghế nghị sĩ trước do phía Dân Chủ nắm giữ, gồm cả những nơi có khuynh hướng Cộng Hòa là Arkansas, Montana, South Dakota và West Virginia. Ngoài ra có ba tiểu bang từng cho ông Obama chiến thắng lớn lao trong hai kỳ bầu tổng thống trước đây là Iowa, Colorado và North Carolina lần này cũng về phía Cộng Hòa.
“Cám ơn quý vị, người dân tiểu bang Iowa, chúng ta sẽ về Washington, và chúng ta sẽ làm cho họ phải sợ hãi,” theo nữ nghị sĩ tân cử Joni Ernst, thuộc đảng Cộng Hòa, ra tranh cử với lập trường cắt giảm phí phạm ngân sách ở Washington. Bà Ernst khi vận động tranh cử đã gây sự chú ý của dư luận khi chiếu cảnh bà từng thiến heo trong trang trại của gia đình.
Tại Hạ Viện, đảng Cộng Hòa sẽ đạt tới 246 ghế hay có thể hơn nữa, con số lớn nhất kể từ thời Tổng Thống Harry S. Truman, hơn 60 năm trước đây.
Tại các tiểu bang, phía Cộng Hòa chiếm được các ghế thống đốc tại những nơi vẫn được coi là thành trì Dân Chủ như Illinois, Maryland và Massachusetts.
Cử tri bày tỏ sự giận dữ trước sự phục hồi quá chậm chạp của nền kinh tế cũng như cách thức chính phủ đối phó với các cuộc khủng hoảng quốc tế. Có gần 2/3 cử tri được phỏng vấn sau khi bỏ phiếu cho hay nước Mỹ đang đi sai hướng.
Có hơn 40% cử tri bày tỏ sự không hài lòng với cả ông Obama lẫn Quốc Hội.
Mức ủng hộ thấp của cử tri dành cho ông Obama đã khiến ông trở thành gánh nặng đối với các giới chức Dân Chủ trong cuộc tái tranh cử, với nhiều người không muốn được thấy cùng xuất hiện với ông. (V.Giang)
