WASHINGTON (WP) – Syria hôm Thứ Ba cho hay đã chấp nhận đề nghị của Nga là để quốc tế kiểm soát võ khí hóa học của mình trong khi chờ đợi được phá hủy.
Tổng Thống Obama từ tòa Bạch Ốc nói chuyện với dân chúng Mỹ qua truyền hình. (Hình: Evan Vucci/Getty Images)
Ngọai Trưởng Syria, Walid al-Moallem, tuyên bố hôm Thứ Ba sau cuộc họp với chủ tịch quốc hội Nga rằng chính phủ ông nhanh chóng “ đồng ý với đề nghị của Nga.” và nói thêm rằng Syria làm như vậy để “ngăn cản sự hiếu chiến của Mỹ.”
Trong khi đó, Ngoại Trưởng Nga Sergey Lavrov cho hay Nga nay đang cùng với Syria chuẩn bị một đề nghị chi tiết và sẽ đưa ra trước thế giới trong thời gian ngắn tới đây.
Với những diễn biến ấy cuộc khủng hoảng Syria đi tới một giai đoạn có thể giải quyết bằng ngoại giao thay vì quân sự và Hoa Kỳ cũng đồng ý đi theo con đường đó dù vẫn có dè dặt về thái độ tuân hành của Syria.
Tờ báo mạng The Huffington Post cho biết Dân Biểu Dân Chủ Brad Sherman, đơn vị 30 California, trao đổi ý kiến với đại sứ Nga ở Washington trưa Thứ Ba và ông tin rằng Nga nghiêm chỉnh trong việc thúc đẩy giải pháp ngoại giao đi đến kết quả.
Nhưng một quan sát viên đôc lập lại nghi ngờ rằng trong vụ này Nga và Mỹ đang thỏa hiệp ngầm để chơi trò “good cop” “bad cop”. Dù đó chỉ là một giả thuyết nhưng có nhiều dấu hiệu cho thấy Hoa Kỳ có vẻ thật sự không đặt Syria là.đối tượng nặng ký cần phải thanh toán bằng mọi giá.
Tờ The Telegraph ở Anh nhắc lại rằng ngày 28 tháng 3 năm 2011, Tổng Thống Obama cũng đã từng nói chuyện với dân chúng về chiến dịch của NATO ở Libya, trong đó ông nhấn mạnh nhu cầu phải có hành động nhanh chóng và đã can thiệp không cần thông qua quốc hội. Nhưng lần này ở Syria ông không có quyết định vội vã mà đưa vấn đề xin ý kiến quốc hội ngày 31 tháng 8, mặc dầu thời gian đó quốc hội còn đang nghỉ hè 10 ngày sau mới trở lại làm việc.
Người ta chờ đợi Tổng Thống Obama sẽ trình bày vấn đề như thế nào với dân chúng Mỹ tối Thứ Ba. Dự định ban đầu của Tổng Thống từ khi còn ở hội nghị G-20 là song song với việc vận động quốc hội chấp thuận, ông sẽ giải thích cho dân Mỹ về nghĩa vụ và nhất là nhu cầu khiến Hoa Kỳ phải can thiệp, mặc dầu chỉ có nhiều nhất là phân nửa dư luận quốc tế đồng quan điểm. Nếu đạt hai mục tiêu này, ông sẽ dễ dàng quyết định ra lệnh hành động. Nếu không đạt mục tiêu được sự chấp thuận của quốc hội thì ông vẫn có quyền hành động nhưng tình thế sẽ phức tạp hơn và sẽ phụ thuộc vào kết quả cụ thể của chiến dịch oanh kích Syria.
Bây giờ với sự trung gian của Nga, Syria đã lui bước và Tổng Thống không còn đứng trước khó khăn của việc cần phải thuyết phục nữa. Do đó bài diễn văn của ông hầu hết chỉ nêu ra những nguyên tắc. Đồng thời ông cho rằng hãy còn quá sớm để nói là nỗ lực ngoại giao có thể kết quả hay không, nhưng hiện nay đang có triển vọng dứt bỏ vũ khí hóa học ở Syria mà không cần sử dụng tới vũ lực. Tổng Thống cũng xác nhận là đã yêu cầu quốc hội hoãn lại việc bỏ phiếu cho phép đánh Syria.
Những điểm cụ thể mà người ta chờ đợi ở bài diễn từ dài 2,200 từ của Tổng Thống Obama tối Thứ Ba, được đề cập trong đoạn gần cuối khoảng 400 từ, bao gồm:
“Trong vài ngày gần đây chúng ta đã nhìn thấy một số dấu hiệu đáng khích lệ”, lời Tổng Thống, “một phần vì sự đe dọa đáng ngại bằng hành động quân sự của Hoa Kỳ cũng như cuộc thảo luận xây dựng của tôi với Tổng Thống Putin. Chính quyền Nga đã chứng tỏ đứng về phía cộng đồng quốc tế để thúc đầy Assad từ bỏ vũ khí hóa học”.
Tổng Thống cũng cho biết đã cử Ngoại Trưởng John Kerry đi gặp Ngoại Trưởng Nga ngày Thứ Năm còn ông sẽ tiếp tục các cuộc thảo luận với Tổng Thống Putin.
Tổng Thống cho là “Chúng ta hãy để cho các thanh tra Liên Hiệp Quốc báo cáo về những gì họ tìm được trong vụ tấn công ngày 21 tháng 8” trong khi Hoa Kỳ tiếp tục vận động sự ủng hộ của các nước đồng minh từ Âu Châu đến Mỹ Châu, từ Á Châu đến Trung Đông. Hai nước đồng minh thân cận nhất là Anh và Pháp sẽ cùng với Hoa Kỳ tham khảo Nga và Trung Quốc để tiến tới một nghị quyết của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc.
Tổng Thống xác định quân lực Hoa Kỳ vẫn được duy trì ở tư thế sẵn sàng hành động nếu giải pháp ngoại giao thất bại.
Nhiều lần trong bài diễn văn, Tổng Thống Obama nêu lên quan điểm Hoa Kỳ không phải là cảnh sát quốc tế để can thiệp trên toàn thế giới và trong mọi hoàn cảnh ông luôn luôn mong muốn những giải pháp hòa bình. Ông cũng cho là không nên bằng vũ lực loại bỏ những nhà độc tài vì đó không phải là giải pháp đem đến hậu quả tốt đẹp mong muốn.
Nhắc lại một lời của Tổng Thống Franklin Roosevelt, Tổng Thống Obama cho rằng lý tưởng và nguyên tắc cũng như an ninh quốc gia và vai trò lãnh đạo thế giới của nước Mỹ bị thử thách ở Syria, nên Hoa Kỳ không thể bất động. (HC)
