Hà Tường Cát/Người Việt
Bối cảnh
Trong ba ngày đầu tuần này, Tối Cao Pháp Viện Liên Bang Hoa Kỳ sẽ họp nghe trình bày luận cứ chống và bênh vực đạo luật cải tổ y tế, do 26 tiểu bang khiếu nại về những khoản bị coi là vi hiến, và sau đó sẽ có 3 tháng nghị án để phán quyết vào tháng 6.
Chi phí y tế ở Hoa Kỳ mỗi năm tổng cộng $2,600 tỷ, bằng 18% tổng sản lượng quốc dân (GDP), bình quân mỗi đầu người $8,402 và ngân sách quốc gia phải chịu những tốn kém lớn lao vượt quá khả năng đài thọ. Kể từ khi các chương trình bảo hiểm công cộng Medicare, Medicaid được thành lập dưới thời Tổng Thống Lyndon B. Johnson, đến nay vẫn có khoảng 50 triệu dân Mỹ không có bảo hiểm y tế. Những nỗ lực cải tổ hệ thống bảo hiểm y tế công và tư trong nửa thế kỷ đều thất bại.
Biểu tình bênh và chống đạo luật cải tổ y tế trước Tối Cao Pháp Viện. (Hình: Chip Somodevilla/Getty Images)
Ðạo luật cải tổ y tế, được gọi là Patient Protection and Affordable Care Act (PPACA) do Tổng Thống Obama ký ban hành ngày 23 tháng 3 năm 2010, có thể là thành tự quan trọng nhất của ông trong nhiệm kỳ đầu. Nhưng đạo luật này đã gặp những sự chống đối mạnh mẽ về nhiều điểm và tranh chấp trở nên gay gắt thêm do yếu tố chính trị ở năm bầu cử.
Tối Cao Pháp Viện gồm 9 thẩm phán, 5 do các tổng thống Cộng Hòa chỉ định và 4 do các tổng thống Dân Chủ chỉ định, sẽ nghe ý kiến trình bày trong 6 giờ. Các buổi điều trần trong ba ngày được chia ra với từng nội dung cụ thể như sau:
(1) Thứ Hai 26 tháng 3 – 1 giờ 30 phút – Tiền đề: có nên xét xử ngay bây giờ hay có thể hoãn lại.
(2) Thứ Ba 27 tháng 3 – 2 giờ – Nội dung căn bản: Sự cưỡng bách cá nhân phải mua bảo hiểm y tế có là vi hiến không?
(3) Thứ Tư 28 tháng 3 – sáng 1 giờ 30 phút – Nếu sự cưỡng bách cá nhân mua bảo hiểm y tế là vi hiến, thì đạo luật PPACA hay một số phần của đạo luật có còn giá trị không?
(4) Thứ Tư 28 tháng 3 – chiều 1 giờ – Các tiểu bang có buộc phải chia trách nhiệm về ngân sách và điều hành Medicaid (chương trình trợ cấp y tế cho dân nghèo), hoặc là bị cắt trợ cấp liên bang hay không.
Lần lượt từng nội dung trình bày
(1) Vấn đề đặt ra vì hai tòa liên bang trước đây đã căn cứ vào một đạo luật có từ thế kỷ thứ 19 tên là “Anti-Injunction Act” theo đó “phải đóng thuế trước rồi khiếu nại sau” để phán quyết là PPACA tới 2014 mới thi hành, nên chưa cần xét là vi hiến hay hợp hiến. Theo quan niệm này luật cải tổ y tế là một tranh chấp chính trị gay gắt giữa hai đảng, có thể hoãn phán xét chứ không nên giải quyết ngay trước bầu cử tháng 11 này. Hai tòa án liên bang trước đây đã phán quyết theo lối “hoãn binh” như vậy.
Nhưng qua 90 phút của buổi điều trần đầu tiên ngày Thứ Hai, Tối Cao Pháp Viện tỏ ra sẵn sàng quyết định số phận của đạo luật PPACA ngay bây giờ, chứ không trì hoãn lại ít năm nữa. Các thẩm phán tỏ ra hoài nghi việc coi tiền phạt những người không mua bảo hiểm như là một thứ tiền đóng thuế. Cả hai thẩm phán do tổng thống Dân Chủ chỉ định, ông Stephen Breyer và bà Ruth Bader Ginsburg đều cho rằng “đây không phải là biện pháp tăng thuế.” Thẩm phán khuynh hướng bảo thủ Antonin Scalia cũng đồng ý rằng vụ xử này không phạm tới chính sách thuế của liên bang.
(2) Ðiều khoản đòi hỏi tất cả mọi người dân Mỹ phải mua bảo hiểm y tế, nếu không sẽ bị phạt, là trung tâm điểm gây tranh cãi. Ðảng Dân Chủ khi đưa quy định phản tâm lý quần chúng này căn cứ vào một lý luận rất phức tạp được cân nhắc để một mặt buộc các hãng bảo hiểm không được quyền từ chối bất cứ ai mạnh khỏe hay đau yếu, mặt khác việc ấy không khiến họ bị quá thiệt thòi thua lỗ. Nói một cách khác đây là sự san sẻ trách nhiệm giữa những người yếu đuối không phải chịu gánh nặng về tiền bảo hiểm quá khả năng của họ với những người khỏe mạnh bình thường không muốn phải tốn tiền mua bảo hiểm.
Phe chống đối cho rằng chính quyền xâm phạm quá mức vào đời sống riêng tư của người dân và theo họ Quốc Hội không được phép đòi hỏi cá nhân phải mua một sản phẩm nào không phải là ý muốn của họ. Các tòa liên bang trước đây phán quyết khác nhau. Tòa kháng án đơn vị 6 ở Cincinatti và tòa kháng án D.C. tuyên bố không vi hiến, căn cứ trên điều khoản thương mại của Hiến Pháp, cho phép Quốc Hội quy định thương mại giữa các tiểu bang. Một tòa liên bang ở Florida nói qui định cưỡng bách đóng tiền phạt là vi hiến, nhưng tòa kháng án đơn vị 11 Florida cho rằng đạo luật PPACA vẫn có giá trị. Tối Cao Pháp Viện Liên Bang chọn phán quyết ở Florida để xét.
(3) Nên hiểu rằng Tối Cao Pháp Viện cuối cùng có thể có nhiều cách phán quyết.
Hoặc là cưỡng bách cá nhân mua bảo hiểm không vi hiến và do đó PPACA có hiệu lực.
Hoặc là cưỡng bách vi hiến và toàn thể đạo luật PPACA vô hiệu lực.
Một kết luận khác, có thể coi cưỡng bách cá nhân là vi hiến nhưng một số điều khoản của đạo luật vẫn có giá trị.
Tối Cao Pháp Viện còn có quyền từ chối đưa ra kết luận trong vụ này và do đó PPACA sẽ được thực hiện.
Hai phía bênh và chống sẽ trình bày luận cứ của họ với ý hướng đưa Tối Cao Pháp Viện đến những kết luận như thế.
(4) Trong lịch sử Hoa Kỳ, các tiểu bang thường đòi hỏi giới hạn thẩm quyền của liên bang đối với họ. Ðạo luật cải tổ y tế của Tổng Thống Obama đòi hỏi các tiểu bang phải mở rộng chương trình Medicaid cho những người dân nghèo không có bảo hiểm, nếu không tiểu bang sẽ không được liên bang tài trợ. Vấn đề này liên quan đến tranh chấp lâu dài giữa liên bang với tiểu bang, đảng Dân Chủ luôn luôn muốn tăng quyền lực liên bang trong khi đảng Cộng Hòa chủ trương để tiểu bang có nhiều độc lập.
Pháp đình chỉ chứa được 400 người, hôm Thứ Hai đã đầy nghẹt các nhà lập pháp, các chuyên gia pháp lý và những giới chức tiêu biểu của hai phía cũng như giới kinh doanh bảo hiểm. Bà Kathleen Sebelius, bộ trưởng Y Tế – người sẽ phụ trách thi hành đạo luật, và Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Jeff Sessions nhân vật mạnh mẽ công kích, ở trong số những người sẽ trình bày trước các thẩm phán Tối Cao Pháp Viện. Công chúng chỉ còn lại khoảng 50 ghế và nhiều người đã chờ đợi từ ngày Thứ Sáu hy vọng kiếm được một ghế để vào, nhưng hầu hết chỉ có thể tập trung biểu tình bên ngoài..
Ứng cử viên Rick Sanrorum họp báo ngay trước Tối Cao Pháp Viện tuyên bố nếu đắc cử tổng thống, ông sẽ trình Quốc Hội dự luật thu hồi PPACA. (HC)
