DENVER, CO. –Tối Thứ Tư, 3 tháng 10, cuộc tranh cử tổng thống Mỹ đến một bước ngoặt mới: Lần đầu tiên trên truyền hình hai ứng cử viên Barack Obama và Mitt Romney tranh luận tại trường đại học thành phố Denver, tiểu bang Colorado.
Ứng cử viên tổng thống đảng Cộng Hòa Mitt Romney (trái) phát biểu và Tổng Thống Hoa Kỳ Barack Obama lắng nghe trong cuộc tranh luận tổng thống đầu tiên, dưới sự điều khiển của Jim Lehrer, đài PBS hôm Thứ Tư tại Denver, Colorado. Chủ đề của cuộc tranh luận này bao gồm những vấn đề quốc nội: kinh tế, bảo hiểm sức khỏe, và vai trò của chính phủ liên bang. (Hình: Rick Wilking-Pool/Getty Images)
Jim Lehrer của truyền hình PBS điều hợp cuộc tranh luận giữa hai ứng cử viên tổng thống, lần thứ 12 của ông từ trước đến nay kể từ 1998, và là người duy nhất được quyền nêu lên những câu hỏi.
Ðây là cuộc chạm mặt đầu tiên trong số 3 cuộc tranh luận được trực tiếp truyền hình tới hàng chục triệu cử tri trên toàn quốc. Chỉ còn 34 ngày trước bầu cử, Tổng Thống Obama được đánh giá là đang có một lợi thế rõ ràng trong các cuộc thăm dò ý kiến. Thăm dò dư luận mới nhất do Viện Gallup thực hiện cho thấy ông được 50% ý định bầu, so với 44% cho đối thủ Mitt Romney.
Vẫn được coi như không bằng Obama về khả năng hùng biện và từng nhiều lần đã có những phát biểu mâu thuẫn, nên ngay từ đầu Romney cố gắng biểu lộ một thái độ phấn khởi và luôn tìm lời lẽ tấn công. Tuy nhiên Romney cần tỏ bày sự bình tĩnh trong khi Obama phải cố gắng tránh những thể hiện bối rối có thể bị những cử tri ủng hộ nghi ngờ về thành tích và khả năng lãnh đạo. Như vậy ngôn ngữ mà hai người sử dụng đều phải hết sức thận trọng tránh tất cả những lời lẽ có thể bị khai thác diễn dịch khác với ý định.
Thật ra các cuộc tranh luận, theo nhận định của các chuyên gia về bầu cử, chỉ có thể làm thay đổi mức ủng hộ khoảng dưới vài phần trăm, trừ khi một ứng cử viên phạm một sai lầm gì quá trầm trọng và điều này đã không thấy trong cuộc tranh luận đầu tiên.
Vào cuộc, vấn đề thuế là đụng độ đầu tiên trong đó cả Obama và Romney đều cho rằng kế hoạch của mình là tốt nhất để phục hồi phát triển kinh tế và giúp cho giới trung lưu. Romney bác bỏ nhận định cho rằng ông ưu đãi giới người giầu, nói rằng kế hoạch thuế của ông “không làm gia tăng thâm hụt.” Phản ứng lại, Obama cho là kế hoạch thuế của đối thủ chắc chắn làm gia tăng thâm hụt nếu không phải là cắt giảm lớn các chương trình xã hội và đó “không phải phương thuốc để tạo ra công ăn việc làm.”
Trong giờ đầu tiên của 90 phút tranh luận, những câu hỏi do Lehrer đưa ra đều xoay quanh các vấn đề quốc nội, từ thuế, việc làm, bảo hiểm y tế Medicare đến chính sách năng lượng. Ít nhất 2/3 nội dung đều đã có thể dự đoán trước và do đó điều chủ yếu trong cuộc tranh luận là phải chuẩn bị và tập dượt cho kỹ lưỡng, theo lời Ron Klain, một chính trị gia lão luyện đã từng là Ðổng lý Văn phòng cho cả hai phó tổng thống Al Gore và Joe Biden. Thượng Nghị Sĩ John Kerry đóng vai đối thủ trong các cuộc tập dượt của Tổng Thống Obama. Phía Romney, Thượng Nghị Sĩ Rob Portman giữ vai trò tương đương và đã rất nhiều lần thao dượt, lần cuối cùng hôm Thứ Bảy vừa qua tại một hội trường ở Boston được dàn dựng đúng như tại Ðại Học Denver và hai “đối thủ giả” mặc y phục trang trọng y như thật.
Về câu hỏi do điều hợp viên đưa ra là cần cải thiện giáo dục như thế nào cho nước Mỹ, hai ứng cử viên không có quan niệm khác nhau. Cũng vậy đối với việc duy trì quỹ an sinh xã hội và tăng gia sản xuất năng lượng. Tuy nhiên về phương cách chủ trương thì Obama và Romney khác hẳn nhau và hai người đi sâu vào chi tiết và đưa ra những thống kê. Obama kêu gọi phát triển những nguồn năng lực mới bao gồm gió, ánh sáng mặt trời và năng lượng sinh hóa, ông nhấn mạnh về viễn kiến tương lai cho nước Mỹ cũng như nhân loại về năng lượng. Ngược lại, Romney không úp mở: “Tôi vẫn muốn tiếp tục dùng than” và nói với Obama: “Những người trong giới kỹ nghệ than cảm thấy đang bị ông nghiền nát.”
Các ủng hộ viên của Mitt Romney nói rằng họ hài lòng với cuộc tranh luận vì nhiều cử tri từ trước đến nay chưa được biết Romney thế nào, bây giờ đã được thấy. Ngược lại các cố vấn của Obama không kỳ vọng cuộc tranh luận có thể tạo ra nhiều điểm và cho rằng Tổng Thống Obama đã không có gì nổi trội nhưng không có vấp váp lỗi lầm nào. (HC)
