Hà Tường Cát/Người Việt
WASHINGTON – Người ta chờ đợi Tổng Thống Obama trong bản Thông điệp Liên bang sẽ đưa ra một chương trình hành động nhiều tham vọng theo quan điểm cấp tiến như ông đã bày tỏ trong bản diễn từ nhận chức nhiệm kỳ thứ nhì ngày 21 Tháng Giêng vừa qua.
Tổng Thống Obama đọc Thông điệp Liên bang tại Quốc Hội hôm Thứ Ba, 12 Tháng Hai, 2013. (Hình: Mark Wilson/Getty Images)
Nhưng với tình hình chia rẽ sâu sắc trong chính trị quốc gia và chỉ còn hơn một năm nữa lại tới cuộc bầu cử Quốc Hội giữa nhiệm kỳ, các quan sát viên cho rằng Tổng Thống Obama không có hoàn cảnh rộng rãi để đạt tới lý tưởng về các mục tiêu dài hạn như mong muốn, mà sẽ phải tập trung vào những ưu tiên cấp thiết của đất nước.
Mở đầu bài Thông điệp Liên bang, Tổng Thống Obama mượn lời của Tổng Thống John F. Kennedy 61 năm trước: “Hiến Pháp quy định Hành Pháp và Quốc Hội không phải là đối thủ về quyền lực mà là đối tác cho tiến bộ…” để nói rằng “nhờ sự dũng cảm và quyết tâm của dân chúng Hoa Kỳ, tôi có rất nhiều tiến bộ để báo cáo với quý vị đêm nay.”
Trước khi tổng thống nói chuyện, các cơ quan truyền thông đã loan tin rằng vấn đề chủ yếu tổng thống phải đề cập là kinh tế, tiếp đó đến di dân và kiểm soát súng đạn. Ông cũng cần gắn bó với lập trường kiên định trong thời gian tranh cử về sư trợ giúp cho giới trung lưu. Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Jay Carney hôm Thứ Hai cho biết: “Với trách nhiệm tổng thống, ông phải ưu tư hơn hết tới việc đảo ngược quá trình suy thoái của nền kinh tế Mỹ. Quý vị sẽ nghe ông vạch ra kế hoạch về tạo việc làm và thăng tiến giới trung lưu.”
Giáo Sư Thomas Hollihan đại học USC Los Angeles nói: “Kinh tế là điểm quan trọng nhất đối với Tổng Thống Obama. Thành tích của ông phần lớn sẽ được đánh giá trên kết quả tạo công ăn việc làm và tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là ở cuộc bầu cử Quốc Hội trung kỳ sang năm. Sau đó tới cải tổ luật lệ di dân. Trong kỳ bầu cử vừa qua ông đã thu được một số phiếu lớn của dân Latino và tương lai họ sẽ không ủng hộ đảng Dân Chủ mạnh mẽ như thế nếu không thấy rằng Tổng Thống Obama cố gắng làm mọi điều có thể được cho họ.”
Ngay đoạn đầu của bản Thông điệp Liên bang Tổng Thống Obama nhắc lại những việc đã làm được sau một thập kỷ chiến tranh bây giờ đang đi đến chỗ dứt và cuộc khủng hoảng kinh tế đã vượt qua khỏi. Theo lời ông: “Nền kinh tế của chúng ta đã tạo ra được 6 triệu việc làm. Chúng ta mua nhiều xe Mỹ hơn 5 năm trước và ít dầu lửa ở nước ngoài hơn 20 năm trước. Thị trường địa ốc đã hồi phục. Thị trường chúng khoán phát triển lại. Giới tiêu thụ, khách hàng, chủ nhà, được bảo vệ vững vàng chưa từng thấy.”
Người ta có thể nhận thấy sự thắng cử nhiệm kỳ thứ nhì rõ ràng đã khiến Tổng Thống Obama vững tin hơn trong lúc nói chuyện, khác với ngôn ngữ phải biện bạch bào chữa ở thời gian tranh cử. Rồi từ đó ông chuyển sang thực tế là còn nhiều việc cần phải làm, bao gồm tình trạng nhiều người chưa có công việc đầy đủ toàn thời gian, lương bổng và thu nhập chỉ mới thay đổi chút ít.
Tổng thống dành một đoạn dài nói về ngân sách trong đó ông cho rằng cần sự hợp tác lưỡng đảng. Ông phàn nàn về việc một số nhà lập pháp đề nghị tránh cắt giảm ngân sách quốc phòng nhưng lại cắt giảm các chương trình giáo dục, huấn nghệ, an sinh xã hội, Medicare. Ông cổ vũ kế hoạch cải tổ thuế và tạo thêm việc làm, không quên đề cao sự chú trọng đến đối tượng là thành phần trung lưu đúng như mọi người đã dự đoán.
Chuyển qua vấn đề năng lượng, Tổng Thống Obama cho rằng, “Sau nhiều năm nói tới, cuối cùng chúng ta đang đi tới chỗ kiểm soát được tương lai năng lượng của nước Mỹ. Chúng ta sản xuất dầu lửa nội địa nhiều hơn 15 năm trước.” Ông cũng ca ngợi sự phát triển những loại xe hơi tiết kiệm năng lượng, sử dụng những nguồn năng lượng mới và tiến bộ trong sự bảo vệ môi trường.
Năm nay, bản thông điệp của Tổng Thống Obama nói về chính sách đối ngoại nhiều hơn những năm trước. Ông cho biết 30,000 quân Mỹ đã được triệt thoái khỏi Afghanistan và từ mùa Xuân này quân đội Hoa Kỳ sẽ chỉ đảm trách nhiệm vụ yểm trợ để sang năm rút thêm 34,000 quân nữa. Theo ông, tình thế đã thay đổi không còn như thời gian 11 tháng 9, 2001 nữa và Hoa Kỳ cần thích ứng với hoàn cảnh mới, giúp đỡ cho các quốc gia như Yemen, Somalia, Libya đi đến ổn định cũng như hỗ trợ cho đồng minh chống khủng bố như ở Mali. Cho rằng “thế giới ngày nay không chỉ có nguy hiểm mà còn có cơ hội,” Tổng Thống Obama nêu lên sự quan tâm phát triển của Hoa Kỳ xuyên Thái Bình Dương cũng như xuyên Ðại Tây Dương.
Phần cuối cùng, Tổng Thống Obama đề cập tới đề tài kiểm soát súng đạn và bày tỏ sự mong mỏi Quốc Hội tích cực hợp tác trong việc đưa ra những luật lệ và quy định thích đáng.
Thông điệp Liên bang là bài diễn văn tổng thống đọc hàng năm trước phiên họp hỗn hợp của hai viện Quốc Hội nhằm trình bày tình trạng của quốc gia và phác họa chương trình hành động cho thời gian sắp tới trong đó phải cần tới sự hợp tác của Quốc Hội. Báo cáo thường niên này là một bổn phận của tổng thống được Hiến Pháp quy định. Trong lịch sử, có những khoảng thời gian tổng thống không trực tiếp phát biểu mà gởi bản báo cáo qua Quốc Hội nhưng từ nửa thế kỷ gần đây tổng thống đọc Thông điệp Liên bang trước cuộc họp hỗn hợp hai viện Quốc Hội tại nghị trường của Hạ Viện đã thành truyền thống. Từ 1968 thì dân chúng có thể trực tiếp theo dõi trên các hệ thống truyền hình toàn quốc.
Cũng đã thành truyền thống, ngay sau Thông điệp Liên bang, đảng đối lập sẽ cử một nhân vật nói lên những nhận định và lời phản bác. Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Marco Rubio tiểu bang Texas, năm nay đảm nhận trách nhiệm ấy. Là người có tiềm năng ứng cử tổng thống năm 2016 và với gốc gác Cuba, tiếng nói về cải cách luật lệ di dân của ông có giá trị thể hiện quan điểm của đảng Cộng Hòa. (HC)
