JEDDAH, Saudi Arabia (NV) – Tổng Thống Joe Biden tuyên bố Mỹ sẽ không rời bỏ Trung Đông, sẽ bảo đảm an ninh ổn định tại khu vực đầy bất ổn này và thúc đẩy gia tăng sản xuất dầu mỏ trên toàn cầu để hạ giá xăng, theo CSB News trích dẫn phát biểu của ông Biden tại hội nghị thượng đỉnh Hội Đồng Hợp Tác Vùng Vịnh (GCC) hôm Thứ Bảy, 16 Tháng Bảy.
Bài phát biểu đánh dấu kết thúc chặng cuối cùng trong chuyến đi kéo dài bốn ngày của ông Biden trong bối cảnh khu vực này đang chuẩn bị cho một cuộc đối đầu có thể xảy ra với Iran.
“Chúng tôi sẽ không bỏ đi rồi để Nga hay Trung Quốc thế chỗ. Chúng tôi sẽ cố gắng xây dựng khu vực ngay tại thời điểm này với sự lãnh đạo chủ động và có nguyên tắc từ người Mỹ,” ông Biden phát biểu.
Mặc dù các lực lượng Mỹ vẫn phải đối phó với khủng bố trong khu vực và đưa quân tới căn cứ khắp vùng Trung Đông, ông Biden cho biết thời đại của những cuộc chiến tranh trên bộ trong khu vực nay đã đi qua.
Bên cạnh đó, ông Biden cũng kêu gọi các nhà lãnh đạo trong khu vực hãy phải bảo vệ nhân quyền, bao gồm quyền phụ nữ và quyền ngôn luận của người dân.
Trước bài phát biểu, ông Biden dành ra buổi sáng để gặp gỡ riêng với lãnh đạo Iraq, Ai Cập và Tiểu Vương Quốc Arab (UAE).
Ông Biden ngỏ lời mời ông Mohammed bin Zayed Al Nahyan, người mới trở thành tổng thống UAE hai tháng trước, đến thăm Tòa Bạch Ốc trong năm nay, bày tỏ hy vọng hợp phát mạnh mẽ và cùng nhau phát triển giữa hai quốc gia.
Hội nghị thượng đỉnh Hội Đồng Hợp Tác Vùng Vịnh tại thành phố Jeddah bên bờ biển Hồng Hải là cơ hội để ông Biden thể hiện cam kết của mình trong khu vực này, sau khi dành phần lớn nhiệm kỳ tổng thống cho tới nay để tập trung vào cuộc xung đột Nga – Ukraine và kiềm chế mức độ ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc tại Châu Á.
Vài giờ trước khi hội nghị bắt đầu, Tòa Bạch Ốc công bố hình ảnh vệ tinh cho thấy giới chức Nga gần đây từng hai lần đến thăm Iran vào ngày 8 Tháng Sáu và 15 Tháng Bảy để xem máy bay không người lái mang võ khí mà nước này đang cần cho cuộc chiến ở Ukraine.
Trong khi đó, không nước nào trong hội nghị thượng đỉnh lần này đồng ý cùng Mỹ trừng phạt Nga. Vậy nên việc công bố các hình ảnh vệ tinh có thể giúp chính quyền Mỹ liên kết được hiểm họa của Nga và Iran với các quốc gia trong khu vực.
Ông Biden tham gia hội nghị thượng đỉnh của Hội Đồng Hợp Tác Vùng Vịnh sau khi có cuộc gặp gỡ với Thái Tử Mohammed bin Salman của Saudi.
Trước đó ông Biden từng lên án thái tử Salman do các hành động vi phạm nhân quyền. Tuy nhiên khi tình trạng giá nhiên liệu tăng cao và khiến khu vực bất ổn, ông Biden cho rằng cần phải kết nối lại mối quan hệ lâu đời giữa Mỹ và Saudi Arabia.
Cuộc trò chuyện bắt đầu khá “lạnh,” nhưng dần thoải mái hơn khi cả hai nói về vấn đề an ninh năng lượng, mở rộng truy cập internet tốc độ cao ở Trung Đông và các vấn đề khác.
Ông Adel Al-Jubeir, ngoại trưởng Saudi Arabia, gọi chuyến viếng thăm là “thành công lớn” và gạt bỏ những câu hỏi về xích mích giữa hai quốc gia.
Trong bài phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh, ông Biden công bố chính sách của Mỹ tại khu vực và vai trò của Mỹ ở nơi này. Chính quyền Mỹ cũng công bố khoản hỗ trợ an ninh lương thực trị giá $1 tỷ cho Trung Đông và Bắc Phi.
Đây là chuyến công du đầu tiên của ông Biden đến Trung Đông, diễn ra 11 tháng sau khi Mỹ rút khỏi Afghanistan trong tình trạng hỗn loạn. Giá năng lượng là một trong những chủ đề chính trong chương trình nghị sự. Nhưng các phụ tá của ông Biden cho biết ông không thể lập tức có ngay một thỏa thuận với các nước sản xuất dầu này để thúc đẩy nguồn cung cấp dầu mỏ.
Đồng thời tại hội nghị, ông Biden còn được nghe những vấn đề như lo ngại về ổn định và an ninh trong khu vực, biến đổi khí hậu cũng như chủ nghĩa khủng bố.
Nhìn chung khi nói về đối ngoại, chín nguyên thủ quốc gia ở Trung Đông rất ít có điểm chung. Chẳng hạn Saudi Arabia, Bahrain, UAE cố gắng cô lập Iran. Còn Oman và Qatar lại có quan hệ ngoại giao vững chắc với Iran, đóng vai trò trung gian trong những cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.
Một số hành động của ông Biden cũng khiến một số lãnh đạo Trung Đông phản đối. Chẳng hạn việc ông không còn coi phiến quân Houthis ở Yemen là một nhóm khủng bố khiến giới lãnh đạo của UAE và Saudi Arabia tức giận. (V.Giang) [kn]
