Jackie Fortiér/KFF Health News
Một hội đồng liên bang có vai trò nòng cốt trong việc cố vấn chích vaccine dự kiến sẽ bỏ phiếu khuyến nghị trì hoãn vaccine viêm gan B (hiện đang được chích cho trẻ sơ sinh) cho đến khi trẻ 4 tuổi, theo hai cựu giới chức cao cấp của Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC).
Gần đây, Bộ Trưởng Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh Robert F. Kennedy Jr. đã thay đổi toàn bộ thành viên của hội đồng này.
Các bác sĩ nhi khoa cảnh báo rằng điều này có thể mở ra cánh cửa cho sự quay lại của một căn bệnh gần như đã bị loại trừ hoàn toàn ở trẻ em Mỹ.
“Sẽ có thảo luận về vaccine viêm gan B, cụ thể là cố gắng bỏ lần chích ngừa lúc trẻ mới sinh, lùi lại thời gian muộn hơn,” Demetre Daskalakis, cựu giám đốc Trung Tâm Quốc Gia Về Tiêm Chủng và Bệnh Hô Hấp, cho biết. “Rõ ràng đây là ý ưu tiên của bộ trưởng.”
Cuộc bỏ phiếu dự kiến sẽ diễn ra tại cuộc họp tiếp theo của Ủy Ban Tư Vấn Thực Hành Tiêm Chủng (ACIP) của CDC, được ấn định vào ngày 18 và 19 Tháng Chín.
Trong hơn 30 năm qua, liều chích đầu tiên trong ba liều vaccine viêm gan B đã được khuyến nghị cho trẻ sơ sinh ngay sau khi sinh. Trong khoảng thời gian đó, căn bệnh có thể gây tử vong này đã gần như được loại trừ hoàn toàn ở trẻ em Mỹ. Các bác sĩ nhi khoa cảnh báo rằng nếu dời liều chích đầu tiên đến sau bốn năm sẽ làm cho nhiều trẻ em bị nhiễm virus.
“Bốn tuổi không có ý nghĩa gì cả,” Bác Sĩ Nhi Khoa Eric Ball nói. “Chúng tôi khuyến nghị cách tiếp cận phổ quát để ngăn chặn những trường hợp mà xét nghiệm có thể sai hoặc người mẹ có thể đã vô tình nhiễm viêm gan. Đó thực sự là cách tốt nhất để giữ cho toàn bộ dân số khỏe mạnh.”
Ngoài vaccine viêm gan B, hội đồng cũng sẽ thảo luận và bỏ phiếu về các khuyến nghị cho vaccine kết hợp bệnh sởi, quai bị, rubella và varicella, cũng như vaccine COVID-19. Các bác sĩ nhi khoa lo ngại rằng những thay đổi đối với lịch chích các vaccine này sẽ hạn chế việc chích ngừa tiêm chủng ở nhiều gia đình, khiến họ dễ bị ảnh hưởng trước các căn bệnh có thể phòng ngừa bằng vaccine.
Thông thường, ACIP sẽ đảm nhận phân tích dữ liệu trước khi khuyến nghị thay đổi hướng dẫn vaccine. Tính đến cuối Tháng Tám, quá trình này chưa bắt đầu đối với vaccine viêm gan B, Daskalakis và một cựu giới chức khác cho biết.
“Đây là một tình huống khác lạ. Không có nhóm nào làm việc để thảo luận về nó,” Daskalakis nói.
Cựu giới chức cao cấp thứ hai đã nói chuyện với NPR và KFF Health News với điều kiện ẩn danh.
Phát ngôn viên của HHS, Andrew Nixon trả lời câu hỏi của KFF Health News: “ACIP ra đời nhằm bảo đảm chính sách vaccine được định hướng bởi bằng chứng tốt nhất hiện có và thảo luận khoa học cởi mở. Mọi cập nhật cho các khuyến nghị sẽ được thực hiện minh bạch với tiêu chuẩn vàng của khoa học.”
Chương trình nghị sự dự thảo cho cuộc họp ACIP sắp tới đã được công bố cho công chúng chưa đầy một tuần trước khi ấn định thời gian của lịch họp.
Tại cuộc họp ACIP gần đây nhất hồi Tháng Sáu, Martin Kulldorff, chủ tịch và là một trong bảy thành viên mới do Kennedy lựa chọn, đã đặt câu hỏi về sự cần thiết phải chích ngừa cho tất cả trẻ sơ sinh, chỉ đưa ra hai trong số nhiều hình thức mà virus có thể lây lan. Kulldorff là cựu giáo sư Trường Y Harvard, người nổi tiếng với việc phản đối một số biện pháp y tế công cộng trong đại dịch.
“Trừ khi người mẹ dương tính với viêm gan B, nếu không thì có thể trì hoãn vaccine cho nhiễm trùng này, vốn chủ yếu lây lan qua hoạt động tình dục và sử dụng ma túy tiêm tĩnh mạch,” ông nói.
Virus lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với chất dịch cơ thể bị nhiễm bệnh như máu hoặc tinh dịch. Bệnh không có phương pháp chữa trị và có thể dẫn đến các tình trạng nghiêm trọng như xơ gan và ung thư gan trong cuộc đời về sau. Các cựu quan chức cho biết hội đồng tư vấn của CDC có thể duy trì khuyến nghị chích ngừa cho trẻ sơ sinh có mẹ bị viêm gan B hoặc được coi là có nguy cơ mắc bệnh cao.
Sự bảo vệ lúc mới chào đời
Từ năm 1991, các giới chức y tế liên bang đã xác định rằng trẻ sơ sinh nên được tiêm liều vaccine viêm gan B đầu tiên trong vòng 24 giờ sau khi sinh, giúp ngăn chặn virus xâm nhập nếu lây truyền trong quá trình sinh nở của người mẹ. Mặc dù cha mẹ có thể lựa chọn không chích ngừa, nhiều nhà trẻ và khu học chánh yêu cầu bằng chứng chích ngừa viên gan B để ghi danh đi học.
Viễn cảnh ACIP thay đổi khuyến nghị đã khiến một số người sống chung với virus này vô cùng lo lắng.
“Tôi vô cùng thất vọng,” Wendy Lo, người đã sống chung với bệnh gan, có lẽ từ khi mới sinh, cho biết. Nhiều năm tìm hiểu về các khía cạnh tâm lý, tài chính, y tế và xã hội của bệnh viêm gan B mãn tính đã ảnh hưởng đến hầu hết mọi khía cạnh trong cuộc sống của cô.
“Tôi không muốn bất kỳ ai phải trải qua điều đó nếu có thể phòng ngừa được,” cô nói. Cô biết mình mắc bệnh qua một lần kiểm tra sức khỏe định kỳ để đi du học đại học.
Cô Lo ghi nhận vai trò tích cực của vaccine trong việc bảo vệ các thành viên gia đình của cô không bị nhiễm bệnh.
“Tôi đã nói với bạn đời của tôi, ‘Nếu anh đã chích ngừa, chúng ta có thể ở bên nhau,’” cô nói. Bạn đời của cô đã chích vaccine, được bảo vệ không bị lây nhiễm, “vì vậy tôi biết ơn vì điều đó,” cô nói.
CDC ước tính một nửa số người mắc viêm gan B không biết mình bị nhiễm. Bệnh có thể dao động từ nhiễm trùng cấp tính, nhẹ đến nhiễm trùng mãn tính, thường có ít hoặc không có triệu chứng. Hầu hết những người mắc viêm gan B mãn tính đều sinh ra bên ngoài Hoa Kỳ, người Châu Á Thái Bình Dương, tiếp theo là người da đen, có tỷ lệ nhiễm trùng mãn tính mới được báo cáo cao nhất.
Khi các con của Lo chào đời, cô kiên quyết yêu cầu các con được tiêm liều vaccine dành cho trẻ sơ sinh, một quyết định đã giúp các con tránh bị nhiễm virus. Theo CDC, nhiễm trùng xảy ra càng sớm, hậu quả càng tồi tệ hơn. Khi bị nhiễm ở giai đoạn sơ sinh hoặc những năm đầu đời, viêm gan B có nguy cơ cao trở thành nhiễm trùng mãn tính, âm thầm làm tổn thương gan qua hàng chục năm.
Những người trở thành người mang mầm bệnh mãn tính cũng có thể vô tình lây lan virus cho người khác và đối mặt với nguy cơ cao hơn về các biến chứng lâu dài bao gồm xơ gan và ung thư gan, là những biến chứng có thể không có biểu hiện rõ chỉ cho đến những năm sau này của cuộc đời người đó.
Các phương pháp điều trị như thuốc kháng virus mà cô Lo đang dùng hiện nay không có, mãi cho đến những năm 1990. Virus nhân lên không kiểm soát qua hàng thập niên đã làm tổn thương gan của cô. Cứ sáu tháng một lần, cô lại lo sợ về những gì có thể thấy qua xét nghiệm máu của mình.
“Giờ tôi đã ngoài 50, một trong những mối lo lớn nhất của tôi là ung thư gan. Vaccine an toàn và hiệu quả, nó cứu sống người bệnh và bảo vệ bạn khỏi ung thư. Có bao nhiêu loại vaccine làm được điều đó?” cô Lo nói.
Ba mươi năm tiêm chủng toàn cầu
Sau khi vaccine được phê duyệt vào những năm 1980, các giới chức y tế công cộng ban đầu tập trung nỗ lực tiêm chủng vào những người có nguy cơ nhiễm trùng cao nhất.
“Tôi, và các bác sĩ khác, đã được đào tạo ở trường y để coi viêm gan B là một bệnh nhiễm trùng mà bạn mắc phải khi trưởng thành. Chính những người môi giới mại dâm, gái mại dâm, tù nhân và nhân viên y tế mới là những người bị nhiễm viêm gan B. Nhưng chúng tôi đã học được nhiều hơn thế nữa,” William Schaffner, giáo sư về bệnh truyền nhiễm tại Trường Y Khoa Đại Học Vanderbilt và là cựu thành viên của ACIP, cho biết.
Khi tỷ lệ viêm gan B vẫn ở mức cao trong những năm 1980, các nhà khoa học nhận ra rằng một nhóm dễ bị tổn thương đã bị bỏ sót trong chế độ tiêm chủng, đó là trẻ sơ sinh. Virus này thường lây truyền từ mẹ bị nhiễm sang con vào cuối thai kỳ hoặc trong khi sinh.
“Chúng ta có thể nghe, ‘Hãy làm xét nghiệm máu cho tất cả phụ nữ mang thai.’ Chúng tôi đã thử cách đó. Nhưng nó cũng không hiệu quả hoàn toàn,” Schaffner nói.
Ông cho biết một số bác sĩ đã không xét nghiệm, và một số phụ nữ mang thai đã xét nghiệm ra âm tính sai, trong khi những người khác lại mắc viêm gan B sau khi họ đã được xét nghiệm trước đó trong thai kỳ.
Năm 1991, Schaffner là đại diện liên lạc của ACIP khi tổ chức này bỏ phiếu khuyến cáo tiêm vaccine viêm gan B phổ cập trước khi trẻ sơ sinh xuất viện.
“Chúng tôi không muốn có bất kỳ trẻ sơ sinh nào bị nhiễm bệnh. Do đó, chúng tôi sẽ tiêm vaccine cho tất cả bà mẹ và những đứa trẻ sơ sinh ngay khi chào đời. Vấn đề được giải quyết. Biện pháp này đã thành công rực rỡ trong việc gần như loại bỏ bệnh viêm gan B ở trẻ em,” ông nói.
Năm 1990, theo CDC, có 3.03 ca mắc viêm gan B trên 100,000 người từ 19 tuổi trở xuống ở Mỹ. Kể từ khi chính phủ liên bang khuyến nghị tiêm chủng cho tất cả trẻ sơ sinh, số ca mắc bệnh đã giảm mạnh. Dữ liệu của CDC cho thấy vào năm 2022, tỷ lệ này ở nhóm 19 tuổi trở xuống là dưới 0.1/100,000.
Trong khi viêm gan B thường liên quan đến các hành vi rủi ro cao như tiêm chích ma túy hoặc có nhiều bạn tình, các chuyên gia y tế lưu ý rằng virus vẫn có thể lây truyền trong các tình huống thông thường, bao gồm cả ở trẻ nhỏ.
Virus có thể tồn tại bên ngoài cơ thể tới bảy ngày. Trong thời gian đó, ngay cả những vết máu nhiễm virus cực nhỏ trên bàn học hoặc thiết bị sân chơi cũng có thể gây nguy hiểm. Nếu virus tiếp xúc với vết thương hở hoặc niêm mạc mắt, nhiễm trùng có thể xảy ra. Điều này có nghĩa là những trẻ em chưa được tiêm chủng, dù không được coi là có nguy cơ cao, vẫn có thể bị phơi nhiễm trong môi trường sống hàng ngày.
Tương lai bất ổn
Nếu CDC thay đổi đáng kể khuyến nghị của mình, các công ty bảo hiểm y tế sẽ không còn bắt buộc phải chi trả chi phí cho những lần tiêm chủng. Điều đó có thể khiến cha mẹ phải tự bỏ tiền túi để trả cho một loại vaccine mà vốn đã được cung cấp miễn phí từ lâu. Những trẻ em được tiêm chủng thông qua chương trình “Chích Ngừa Cho Trẻ Em” của liên bang sẽ mất quyền được chích vaccine này miễn phí ngay khi giám đốc CDC phê duyệt bất kỳ khuyến nghị mới nào của ACIP.
Hai cựu quan chức CDC cho biết các kế hoạch đang được tiến hành để lùi lại khuyến nghị chính thức về vaccine này từ Tháng Tám, thời điểm cả hai rời cơ quan, nhưng có thể đã thay đổi.
Giáo Sư Schaffner hiện vẫn là đại diện liên lạc tạm của ACIP và hy vọng sẽ bày tỏ sự ủng hộ của mình đối với việc tiêm chủng cho tất cả trẻ sơ sinh tại cuộc họp tiếp theo.
Ông nói: “Các thành viên cũ hiện đã bị loại khỏi các nhóm làm việc về vaccine. Họ vẫn được phép tham dự các cuộc họp đầy đủ.”
Ông Schaffner lo lắng cho thế hệ trẻ sơ sinh tiếp theo và các bác sĩ chăm sóc cho các em.
“Chúng ta sẽ chứng kiến các ca nhiễm viêm gan B tái phát. Chúng ta sẽ chứng kiến sự lây truyền sang thế hệ tiếp theo,” ông nói, “và thế hệ những người mặc áo khoác trắng tiếp theo sẽ phải đối mặt với viêm gan B, trong khi chúng ta có thể đã loại bỏ nó ngay từ đầu.”
——
Bài phóng sự do KFF Health News thực hiện. KFF Health News là cơ quan truyền thông quốc gia chuyên cung cấp thông tin chuyên sâu về các vấn đề y tế – một trong những chương trình hoạt động chính của KFF – nguồn thông tin độc lập về nghiên cứu chính sách y tế, thăm dò ý kiến, và báo chí. KFF Health News là nhà xuất bản của California Healthline, một dịch vụ độc lập về biên tập thuộc Quỹ Chăm Sóc Sức Khỏe California.
