WASHINGTON, DC (NV) – Cả phía Cộng Hòa lẫn Dân Chủ ở Quốc Hội đều đang nghi ngờ và xăm soi thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran mà Tổng Thống Donald Trump công bố cuối tuần qua, theo AP hôm Thứ Hai, 15 Tháng Sáu.
Thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến Iran được công bố hôm Chủ Nhật, và sẽ được ký ở Thụy Sĩ vào Thứ Sáu tuần này, tập trung vào việc mở lại eo biển Hormuz và bỏ lệnh phong tỏa cảng Iran, cùng với việc viện trợ tài chính cho Iran nếu nước này đáp ứng một số điều kiện.
Tuy nhiên, hôm Thứ Hai, cả thượng nghị sĩ (TNS) Cộng Hòa lẫn Dân Chủ đều lưu ý còn nhiều câu hỏi chưa được trả lời về thỏa thuận này và họ muốn nghe chính quyền Tổng Thống Trump báo cáo kỹ lưỡng trước khi ký với Iran.
“Tôi chưa có đủ thông tin,” TNS John Thune (Cộng Hòa-South Dakota), trưởng Khối Đa Số Thượng Viện, nói với báo chí ở Quốc Hội. “Ngay cả những người theo dõi kỹ vụ này ở đây cũng chẳng biết gì nhiều.”
Thông thường, giới lãnh đạo ở Quốc Hội và các ủy ban tình báo được chính quyền cung cấp tin tình báo cấp cao trước những thành viên khác, và chính quyền phải thông báo với họ những diễn biến quan trọng trước khi công bố. Nhưng ông Thune cho hay ông không được nghe báo cáo về thỏa thuận trước khi Tổng Thống Trump công bố.
“Tôi nghĩ vấn đề sẽ là tuân thủ thỏa thuận, và làm sao bắt người ta tuân thủ,” ông Thune cho biết.
Nhiều TNS Cộng Hòa khác cũng lo ngại như ông Thune.
“Nếu đây là thỏa thuận lén lút, làm sao tôi có thể coi trọng?” TNS Thom Tillis (Cộng Hòa-North Carolina) thắc mắc.
Hôm Thứ Hai, trên đài ABC News, Phó Tổng Thống JD Vance tuyên bố Tòa Bạch Ốc sẽ công bố nội dung thỏa thuận trong tuần này, “và mọi người sẽ thấy Iran không nhận được đồng xu nào nếu không làm đúng bổn phận.”
Tính tới Thứ Ba, Tổng Thống Trump chưa giải thích thỏa thuận của ông sẽ giải quyết chương trình nguyên tử Iran như thế nào, chẳng hạn ai sẽ phụ trách kiểm tra nước này có làm đúng thỏa thuận hay không và ai sẽ hủy hoặc tới lấy uranium đã làm giàu của Iran.
Cũng theo thỏa thuận, có thể Mỹ sẽ bỏ phong tỏa tài sản Iran đang nằm trong ngân hàng ngoại quốc, nới lỏng cấm vận, và viện trợ $300 tỷ tái thiết Iran nếu nước này đáp ứng một số điều kiện, giới chức Mỹ cấp cao nói với phóng viên hôm Thứ Hai.
Phía Dân Chủ Thượng Viện thắc mắc thỏa thuận này sẽ cải thiện vị thế của Mỹ ra sao so với trước khi cuộc chiến nổ ra hôm 28 Tháng Hai – và khác gì với thỏa thuận nguyên tử cựu Tổng Thống Barack Obama đạt được với Iran năm 2015 (JCPOA).
“Mặc dù ông [Trump] cứ chỉ trích JCPOA, chúng ta từng có quan sát viên quốc tế, chúng ta thực sự có liên minh gồm Châu Âu, Nga, Trung Quốc đều ký thỏa thuận đó,” TNS Mark Warner (Dân Chủ-Virginia), phó chủ tịch Ủy Ban Tình Báo Thượng Viện, phát biểu trên chương trình “Face the Nation” của đài CBS hôm Chủ Nhật.
TNS Elizabeth Warren (Dân Chủ-Massachusetts) nhấn mạnh có nhiều câu hỏi hơn câu trả lời, chẳng hạn chương trình nguyên tử Iran và lệnh cấm vận dầu mỏ Iran sẽ như thế nào.
Ông Trump tốn “hàng chục tỷ đô la” và nhiều quân nhân Mỹ và người dân Iran thiệt mạng, “vậy mà ông vẫn không thể giải thích đời sống của gia đình nào đó ở Massachusetts sẽ tốt hơn ra sao,” bà Warren nói. (Th.Long)
