WASHINGTON, DC (NV) – Trong cuộc phỏng vấn độc quyền với chương trình This Week của ABC News hôm Chủ Nhật, 21 Tháng Sáu, cựu Cố Vấn An Ninh Quốc Gia Susan Rice đã chỉ trích mạnh mẽ thỏa thuận sơ bộ do chính quyền Tổng Thống Donald Trump đã ký với Iran.
Trả lời phỏng vấn người dẫn chương trình Jonathan Karl của ABC News, bà Rice gọi chiến tranh với Iran là một “sai lầm chiến lược” và cho rằng Hoa Kỳ hiện đã đưa ra “quá nhiều nhượng bộ đầu hàng” dẫn đến một “kết cục rất tồi tệ.”
“Đó là điều hết sức nghiêm trọng,” bà Rice nói, cho rằng các nhượng bộ đã được trao “ngay từ đầu” trước khi Iran đồng ý với những hạn chế cụ thể đối với chương trình hạt nhân của mình.
Bà Susan Rice từng là cố vấn an ninh quốc gia của Tổng Thống Barack Obama, tham gia đàm phán Thỏa Thuận Hạt Nhân Iran năm 2015, còn gọi là Kế Hoạch Hành Động Toàn Diện (JCPOA.) Nói với ABC, bà cho biết thỏa thuận đa phương năm 2015 buộc Iran phải chấp nhận những điều kiện nghiêm ngặt và cam kết không bao giờ tìm cách sở hữu hay phát triển vũ khí hạt nhân. Các nhượng bộ của Iran bao gồm việc không làm giàu urani ở cấp độ chế tạo bom trong vòng 15 năm, tháo dỡ 2/3 số máy ly tâm, từ bỏ 98% kho dự trữ urani và cho phép Liên Hiệp Quốc giám sát việc tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận.
Ngược lại, thỏa thuận mới bỏ ngỏ nhiều vấn đề hạt nhân quan trọng nhất, ABC dẫn lời bà Rice nói. Bà lưu ý rằng chỉ có một đoạn ngắn trong văn bản đề cập đến chương trình hạt nhân và đơn thuần tái khẳng định cam kết của Iran rằng nước này sẽ không phát triển vũ khí hạt nhân.
Theo bản ghi nhớ, các vấn đề liên quan đến kho uranium đã làm giàu của Iran và giới hạn làm giàu trong tương lai sẽ được giải quyết trong các cuộc đàm phán tiếp theo. Bà Rice cho rằng điều đó đồng nghĩa với việc những vấn đề “khó nuốt” nhất vẫn chưa được giải quyết trong khi Iran đã bắt đầu nhận được lợi ích kinh tế.
Một trong những điểm khiến bà lo ngại nhất là việc Iran được phép nối lại hoạt động xuất khẩu dầu mỏ mà không bị cản trở. Bà Rice cho rằng điều này sẽ mang lại nguồn thu lớn cho Tehran và giúp chính quyền Iran củng cố vị thế.
Bà Rice cũng cảnh báo rằng Iran có thể tiếp cận hàng chục tỷ USD tài sản bị phong tỏa trong vòng 60 ngày. Bà so sánh điều này với thỏa thuận thời Tổng Thống Obama, khi số tiền được giải ngân chủ yếu chỉ được sử dụng cho mục đích nhân đạo như thực phẩm và thuốc men. “Giờ đây họ có thể dùng số tiền đó để tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm khủng bố,” và Rice nói với ABC News.
Bà Rice cũng chỉ trích các điều khoản liên quan đến eo biển Hormuz, tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.
“Iran giờ đây đã nhận ra rằng họ có thể sử dụng eo biển Hormuz để biến chúng ta và nền kinh tế toàn cầu thành con tin bất cứ lúc nào họ muốn,” bà nói. “Và họ đã thực hiện chiêu bài đó trong suốt 48 giờ qua.”
Khi ông Jonathan Karl hỏi liệu một thỏa thuận hòa bình yếu có vẫn tốt hơn việc tiếp tục chiến tranh hay không? Cựu cố vấn an ninh quốc gia trả lời rằng bà phản đối cuộc chiến ngay từ đầu vì cho rằng đó là một sai lầm chiến lược.
Bà gọi toàn bộ cuộc xung đột là một “sai lầm chiến lược”, khiến Mỹ thiệt hại hơn $50 tỷ, làm 13 quân nhân Mỹ thiệt mạng, gia tăng chi phí đối với người tiêu dùng và làm suy giảm vị thế quốc tế của Washington.
“Tôi phản đối cuộc chiến này vì đó là một cuộc chiến ngu ngốc,” bà nói. “Ngoại giao luôn là con đường khả thi duy nhất để giải quyết vấn đề hạt nhân Iran và cuộc chiến đã khiến Mỹ bước vào bàn đàm phán với vị thế yếu hơn.”
Nhận định về cuộc đàm phán, bà Rice chỉ ra những căng thẳng gần đây giữa chính quyền ông Trump và các quan chức Israel, đặc biệt sau khi Phó Tổng Thống JD Vance công khai chỉ trích những người Israel phản đối thỏa thuận. Bà gọi những phát biểu của Vance là “đáng kinh ngạc” và cho rằng điều đó có lẽ đã gây sốc cho nhiều người Israel.
Cũng theo bà Rice, Thủ Tướng Benjamin Netanyahu từ lâu đã thúc đẩy Mỹ có hành động quân sự mạnh mẽ hơn đối với Iran, và Tổng Thống Donald Trump là vị tổng thống đầu tiên hoàn toàn đi theo hướng đó. (KL)
