WASHINGTON, DC (NV) – Ông Dick Cheney, một trong những phó tổng thống quyền lực nhất và gây chia rẽ nhất trong lịch sử nước Mỹ và là người cổ xúy hàng đầu cho cuộc xâm lược Iraq, vừa qua đời hôm Thứ Hai, 3 Tháng Mười Một, hưởng thọ 84 tuổi, theo AP hôm Thứ Ba, 4 Tháng Mười Một.
Ông Cheney, vốn là cấp phó của cựu Tổng Thống George W. Bush, qua đời do biến chứng bệnh viêm phổi và bệnh tim mạch, gia đình ông ra thông cáo cho biết.
Ông Cheney lần đầu tiên bị chính trị thu hút đến Washington, DC vào năm 1968, khi ông còn là nhân viên chuyên môn ở Quốc Hội. Ông trở thành người được Dân Biểu Donald Rumsfeld (Cộng Hòa-Illinois) bảo trợ và làm việc cho ông trong hai cơ quan chính phủ. Sau đó, ông trở thành nhân viên Tòa Bạch Ốc dưới thời Tổng Thống Gerald Ford trước khi được cất nhắc lên làm chánh văn phòng. Ở tuổi 34, ông Cheney trở thành chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc trẻ nhất trong lịch sử.
Ông Cheney giữ chức vụ này trong 14 tháng, sau đó trở lại Casper, Wyoming, nơi ông lớn lên, và tranh cử vào ghế dân biểu liên bang duy nhất của tiểu bang.
Vào năm 1989, ông Cheney trở thành Bộ Trưởng Quốc Phòng dưới thời Tổng Thống George HW Bush (tức Bush Cha) và lãnh đạo Ngũ Giác Đài trong Chiến Tranh Vùng Vịnh 1990-1991 – cuộc chiến đã đẩy lùi quân đội Iraq khỏi Kuwait. Trong thời gian giữa hai chính quyền Bush, ông Cheney làm lãnh đạo tập đoàn Halliburton có trụ sở tại Dallas, Texas, một đại công ty kỹ thuật và xây dựng cho ngành dầu mỏ.
Nhiều năm sau khi rời nhiệm sở, ông Cheney trở thành mục tiêu tấn công của Tổng thống Donald Trump, nhất là sau khi con gái ông, cựu Dân Biểu Liz Cheney (Cộng Hòa-Wyoming), trở thành người chỉ trích hàng đầu bên đảng Cộng Hòa đối với nỗ lực tuyệt vọng của ông Trump nhằm duy trì quyền lực sau khi ông bị thua trong cuộc bầu cử năm 2020 và hành động của ông trong cuộc bạo loạn ngày 6 Tháng Giêng, 2021 tại tòa nhà Quốc Hội.
“Trong lịch sử 246 năm của đất nước chúng ta, chưa bao giờ có ai là mối đe dọa lớn đối với nền cộng hòa của chúng ta hơn ông Donald Trump,” ông Cheney nói trong một quảng cáo trên truyền hình vận động cho con gái ông. “Ông ấy đã cố gắng đánh cắp cuộc bầu cử vừa qua bằng những lời dối trá và bạo lực nhằm níu giữ quyền lực sau khi cử tri đã bác bỏ ông. Ông là kẻ hèn nhát.”
Trong một hành động kịch tính mà những người Dân Chủ không bao giờ có thể nghĩ đến được, ông Cheney hồi năm 2024 cho biết ông đã bỏ phiếu cho ứng cử viên của họ, bà Kamala Harris, cho chức tổng thống trong cuộc đua với ông Trump.
Là người sống sót sau năm lần đau tim, từ lâu ông Cheney đã nghĩ rằng ông đang sống bằng thời gian vay mượn và hồi năm 2013 từng nói rằng ông thức dậy vào mỗi buổi sáng “với nụ cười trên môi, biết ơn vì được ban tặng thêm một ngày nữa.”
Tính đến trưa ngày 4 Tháng Mười Một, ông Trump vẫn chưa có phát biểu công khai về sự ra đi của ông Cheney.
Thay vào đó, ông Trump viết trên Truth Social kêu gọi chấm dứt “filibuster,” gọi những người Do Thái bỏ phiếu cho ông Zohran Mamdani trong cuộc bầu cử thị trưởng New York là “ngu ngốc,” và đả kích người dẫn chương trình Joe Scarborough của kênh truyền hình MSNBC.
Bà Karoline Leavitt, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, cho biết tại một cuộc họp báo hôm Thứ Ba rằng ông Trump “đã biết” về sự ra đi của ông Cheney. (NNL) [đ.d.]
