WASHINGTON, DC (NV) – Những người trưởng thành ở Mỹ đang muốn chính quyền làm một điều bất khả thi: Đó là cắt giảm chi tiêu toàn bộ chính phủ, nhưng lại tài trợ nhiều hơn cho những chương trình đắt đỏ nhất, theo khảo sát hãng thông tấn AP và trung tâm NORC.
Cụ thể cứ 10 người Mỹ thì sáu người phàn nàn rằng chính phủ chi quá nhiều tiền. Tuy nhiên phần lớn lại ủng hộ chi tiêu cho cơ sở hạ tầng, chăm sóc sức khỏe và An Sinh Xã Hội, trong khi đây đều là những chương trình tốn kém và yêu cầu quy mô chính phủ lớn.
Có 69% cho rằng Mỹ đang viện trợ quá nhiều cho các nước khác. Tuy nhiên cắt giảm viện trợ ngoại quốc hầu như không ảnh hưởng gì đến quy mô tổng thể của chính phủ, vì chiếm chưa đến 1% chi tiêu liên bang. Trong khi đó, các chương trình lớn như An Sinh Xã Hội và Medicare mới là thứ khiến quy mô chính phủ tăng theo thời gian.
Những kết quả này phần nào cho thấy cuộc giằng co tài chính giữa Tổng Thống Joe Biden và đảng Cộng Hòa phức tạp đến thế nào.
Hồi tháng này ông Biden đề nghị một kế hoạch ngân sách mới có thể cắt giảm thâm hụt gần $3,000 tỷ trong vòng 10 năm, tuy nhiên kế hoạch này cũng bao gồm tăng thuế người giàu và các khoản chi tiêu mà giới lập pháp đảng Cộng Hòa sẽ bóp chết khi còn trong trứng nước.
Dân Biểu Kevin McCarthy (Cộng Hòa-California), chủ tịch Hạ Viện, nhấn mạnh các cuộc đàm phán ngân sách với Tòa Bạch Ốc, nhưng chưa đưa ra được kế hoạch có thể cắt giảm thâm hụt. Trong khi đó ông Biden yêu cầu cắt giảm thâm hụt là điều kiện tiên quyết.
Cuộc thăm dò mới từ AP-NORC cho thấy người Mỹ đang có quan điểm rất khác biệt về việc liệu họ muốn thấy một chính phủ quy mô lớn hơn cung cấp nhiều dịch vụ hơn, hay một chính phủ nhỏ hơn cung cấp ít dịch vụ hơn.
Tuy nhiên chắc chắn là phần lớn (60%) cho rằng chính phủ đang chi tiêu quá nhiều. Có 22% nhận định chi tiêu đang hợp lý, và chỉ 16% nghĩ rằng chính phủ chi tiêu ít.
Trong khi đó, trước đây tỷ lệ người Mỹ trưởng thành ủng hộ cắt giảm chi tiêu là ít hơn rất nhiều, ví dụ Tháng Hai, 2020, chỉ là 37%. Nguyên nhân phần lớn do đại dịch.
Ông Peter Daniluk, một người về hưu 78 tuổi ở New York, thừa nhận rằng chính phủ hiện tại có thể hơi cồng kềnh, thế nhưng đó là điều phải làm để nước Mỹ tốt đẹp hơn. Đồng thời ông muốn có thêm nhiều khoản tài trợ cho môi trường, quân đội, duy trì An Sinh Xã Hội và Medicare.
Lạm phát tăng vọt sau khi nền kinh tế Mỹ phục hồi khỏi đại dịch. Giới lập pháp đảng Cộng Hòa đổ lỗi cho gói cứu trợ đại dịch trị giá $1,900 tỷ, còn ông Biden cho rằng đó là vì các yếu tố toàn cầu như chuỗi cung ứng và chiến tranh Nga-Ukraine.
Chi tiêu liên bang hiện tương đương với khoảng 24% tổng hoạt động kinh tế Mỹ trong vài năm tới. Con số tăng lên vì dân số đang già đi, phải chi tiêu nhiều hơn cho An Sinh Xã Hội và Medicare. Tỷ lệ này một thập niên trước chỉ là 20.5%.
Điểm kẹt ở đây là một mặt đa số người Mỹ muốn thắt chặt ngân sách, thì mặt khác một bộ phận công chúng cho rằng nên chi tiêu nhiều hơn cho một số chương trình, chẳng hạn giáo dục, chăm sóc sức khỏe, An Sinh Xã Hội, cơ sở hạ tầng, an ninh biên giới, hỗ trợ trẻ em, cai nghiện ma túy, môi trường và công lực.
Đa số lưỡng đảng ủng hộ chi tiêu nhiều hơn cho cơ sở hạ tầng và An Sinh Xã Hội. Tuy nhiên sự khác biệt về thứ tự ưu tiên cũng là một thử thách cho các cuộc đàm phán ngân sách.
Chẳng hạn đảng Cộng Hòa cho rằng đang chi quá nhiều cho việc hỗ trợ thành phố lớn và cho môi trường, cũng như nên chi nhiều hơn cho quân đội, cơ quan công lực và an ninh biên giới. Còn đảng Dân Chủ thường sẽ ưu tiên cho viện trợ người nghèo, môi trường, hỗ trợ trẻ em, cai nghiện ma túy, và nghiên cứu khoa học.
Ngoài ra còn có sự khác biệt về thế hệ. Những người trẻ tuổi muốn chi tiêu nhiều hơn cho môi trường và hỗ trợ thành phố lớn. Còn người lớn tuổi ưu tiên ngân sách cho cơ sở hạ tầng, quân đội, cơ quan công lực và an ninh biên giới. Còn những người từ 30 đến 44 tuổi mong muốn chính phủ chi tiêu nhiều hơn cho giáo dục. (MPL) [qd]
