WASHINGTON, DC (NV) – Ngân Hàng Liên Bang Mỹ (Federal Reserve-Fed) vừa cắt giảm lãi suất lần thứ hai liên tiếp, hạ lãi suất chuẩn xuống còn 3.75% đến 4%, mức thấp nhất trong ba năm qua, giữa lúc chính phủ liên bang vẫn đóng cửa, khiến hệ thống tài chính quốc gia rơi vào tình trạng “mù thông tin,” theo nhật báo Wall Street Journal hôm Thứ Tư, 29 Tháng Mười.
Quyết định này được Ủy Ban Thị Trường Mở Liên Bang (FOMC) thông qua với tỷ lệ 10–2, đánh dấu nỗ lực của Fed nhằm ngăn chặn sự chững lại của thị trường việc làm chuyển thành suy thoái.
Song, bước đi này diễn ra trong bối cảnh chính trị căng thẳng: Tổng Thống Donald Trump liên tục đòi hỏi Fed cắt lãi suất nhiều hơn, nói rằng “người dân Mỹ đang chịu đựng vì Fed hành động quá chậm.”
Trong khi đó, nền kinh tế Mỹ thiếu gần như toàn bộ dữ liệu quan trọng: Các báo cáo về việc làm, doanh số bán lẻ, sản lượng công nghiệp và GDP tạm thời bị ngừng thu thập do chính phủ đóng cửa sang tuần thứ năm. Fed buộc phải ra quyết định “bay mù,” dựa trên số liệu lỗi thời từ Tháng Tám.
Tuyên bố của Fed mô tả: “Các chỉ báo sẵn có cho thấy tăng trưởng kinh tế đang ở mức vừa phải. Việc làm chững lại, tỷ lệ thất nghiệp nhích lên, trong khi lạm phát tăng nhẹ và vẫn ở mức cao.”
Cùng lúc, Fed cũng công bố sẽ chấm dứt chương trình “thắt chặt định lượng” (QT) – quá trình thu hẹp bảng cân đối tài sản $6.6 ngàn tỷ, kể từ ngày 1 Tháng Mười Hai.
Chính trị gây áp lực, thị trường lao động “tắc nghẽn,” lạm phát leo thang
Việc cắt lãi suất diễn ra khi nhiều tập đoàn Mỹ, từ công nghệ đến bán lẻ, đồng loạt công bố sa thải nhân viên khối văn phòng, viện lý do tái cấu trúc và tự động hoá bằng trí tuệ nhân tạo. Dù số lượng sa thải chưa vượt ngưỡng khủng hoảng, tốc độ tạo việc làm mới giảm còn 29,000/tháng, thấp hơn mức 82,000/tháng của năm ngoái.
Một thị trường việc làm chững lại trong khi lạm phát vẫn quanh 3% đang khiến Fed lâm vào thế kẹt. Theo truyền thống, ngân hàng trung ương Mỹ có nhiệm vụ giữ giá cả ổn định và duy trì toàn dụng lao động, nhưng hiện cả hai mặt đều xấu đi.
Lạm phát tăng trở lại do giá năng lượng và thuế quan mới của Trump khiến hàng nhập cảng, đặc biệt từ Trung Quốc, tăng giá. Fed lo ngại lạm phát có thể bám dính như giai đoạn 2022–2023, trong khi Tòa Bạch Ốc gây sức ép ngược: Trump muốn cắt lãi mạnh để thúc đẩy chứng khoán và tiêu dùng trước khi bước vào năm bầu cử 2026.
Theo một cố vấn cũ của Fed, áp lực chính trị từ chính phủ Trump đang khiến ngân hàng trung ương mất khoảng an toàn truyền thống: “Họ không chỉ đang điều hành chính sách tiền tệ, mà còn phải tính đến rủi ro bị công kích công khai từ tổng thống nếu không cắt đủ nhiều.”
Nền kinh tế “không dữ liệu” – Rủi ro chính sách “mò mẫm trong bóng tối”
Tình trạng chính phủ đóng cửa đã tạo nên một nghịch lý: Fed phải hành động nhanh để ngăn suy thoái, nhưng không có dữ liệu để biết chính xác nền kinh tế đang ở đâu.
Các chuyên gia gọi đây là “kịch bản nguy hiểm nhất” vì quyết định chính sách được đưa ra trong bóng tối, dễ dẫn đến phản ứng quá mức, hoặc hạ lãi quá nhanh, gây lạm phát tái phát, hoặc dừng quá sớm, đẩy kinh tế rơi vào suy thoái.
Cựu Chủ Tịch Fed James Bullard, chi nhánh St. Louis, nhận định: “Fed đang cắt lãi suất khi chứng khoán tăng kỷ lục và mức tiêu dùng vẫn mạnh. Nhưng nếu các báo cáo việc làm công bố lại mà xấu hơn dự kiến, họ có thể đã quá chậm. Đây là thời điểm không ai có dữ liệu đầy đủ để biết ai đúng.”
Thị trường Wall Street phản ứng tích cực sau quyết định, chỉ số Dow Jones tăng 280 điểm, nhưng các chuyên gia cảnh báo “hiệu ứng an thần” này có thể ngắn ngủi.
Mỗi lần cắt lãi suất, lại càng mạo hiểm hơn
Fed đang cố giữ thăng bằng giữa áp lực chính trị từ Tòa Bạch Ốc, rủi ro suy giảm việc làm, và lạm phát vẫn dai dẳng.
Nhưng khi chính phủ vẫn đóng cửa, báo cáo kinh tế ngừng phát hành, và các công ty tiếp tục cắt giảm nhân sự, thì mỗi lần Fed hạ lãi suất không còn là biện pháp kỹ thuật, mà là một canh bạc chính trị và kinh tế.
Nếu ông Trump đạt được mong muốn, lãi suất rơi về mức 3%, Mỹ có thể thấy thị trường chứng khoán bùng nổ, nhưng cái giá có thể là một chu kỳ lạm phát mới mà Jerome Powell sẽ phải dập tắt lần nữa, bằng những đợt tăng lãi đau đớn trong tương lai. (MPL) [kn]
