SACRAMENTO, California (NV) – Lớp tuyết ở dãy núi Sierra Nevada dày hơn mức bình thường đến 230% và đang dần tan chảy, tạo nên nguy cơ lũ lụt cho vùng thung lũng bên dưới, trong bối cảnh hệ thống kiểm soát lũ lụt ở các khu vực thung lũng California được đánh giá là lỗi thời, theo Washington Post.
Lượng tuyết kỷ lục là kết quả từ những cơn bão từng đánh vào California trong nhiều tuần hồi Tháng Giêng và Tháng Ba, gây thiệt hại cho các thành phố ven biển, những khu vực nông thôn và miền núi.
Khi mùa Đông bắt đầu nhường chỗ cho mùa Xuân, lượng băng tuyết sẽ bắt đầu tan chảy, tạo nên một lượng nước khổng lồ đe dọa vùng thung lũng bên dưới. Trong khi đó các hệ thống kiểm soát lũ lụt có thể không đủ khả năng ngăn chặn được lượng nước như vậy.
Một khu vực nằm trong vùng có nhiều rủi ro là thung lũng Central Valley, vùng đất nông nghiệp mật độ dân số cao, nơi cung cấp một phần tư thực phẩm cho toàn nước Mỹ. Nếu thực sự xảy ra, thảm họa có khả năng gây thiệt hại hàng tỷ đô la, ảnh hưởng hàng chục ngàn cư dân, trong đó đa số là nông dân và những người có thu nhập thấp.
California đón nhận lượng mưa và tuyết khổng lồ này sau khi trải qua ba năm khô hạn nhất từng được ghi nhận. Điều này sẽ khiến ảnh hưởng từ lũ lụt càng nghiêm trọng hơn. Phần phía Nam của Central Valley là khu San Joaquin Valley, đặc biệt dễ bị lũ lụt vì đất và đường thủy bị kiểm soát từ thời đại Cơn Sốt Vàng, giai đoạn chinh phục miền Viễn Tây thời lập quốc.
Để giải quyết tạm thời tình trạng hạn hán lúc trước, nông dân và các doanh nghiệp không ngừng bơm lấy nước giếng từ lòng đất khiến khu vực này sụp thấp nhanh chóng, gây nguy hiểm cho động vật hoang dã và ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng cần thiết để kiểm soát lũ lụt.
Đáng lo ngại hơn là khu vực San Joaquin Valley không hề có hệ thống kiểm soát lũ lụt được quản trị tập trung và đầu tư. Thay vào đó là sự chắp vá từ các đơn vị quản trị nước địa phương, các quận hạt và sở hữu đất tư nhân.
Lịch sử và các vấn đề về nước ở California rất phức tạp. Các công ty nông nghiệp, Công Binh và tiểu bang đều lập kế hoạch và tài trợ cho những khu vực mà họ cho là đáng bảo vệ nhất.
Kết quả là những cộng đồng nông thôn hoặc cộng đồng chủ yếu người Latinh ít được đầu tư. Nhiều thập niên vô tổ chức và không đầu tư khiến hệ thống kiểm soát lũ lụt của San Joaquin Valley trở nên lỗi thời và đổ nát.
Những điều này khiến Thống Đốc Gavin Newsom cắt giảm $40 triệu dành cho những dự án khôi phục lũ lụt trong chi tiêu ngân sách 2023 – 2024.
Trong vài tuần qua, các thị trấn dọc theo bốn con sông lớn của thung lũng đặt hàng ngàn bao cát vì một số con đập vượt quá 70% công suất. Giới chức tuyên bố tình trạng khẩn cấp.
Bà Karla Nemeth, giám đốc Sở Tài Nguyên Nước California, cho biết sẽ có thiệt hại đáng kể đối với hệ thống kênh rạch, giếng nước, đường xá, đất nông nghiệp và nhà ở nhiều khu vực của tiểu bang từ Tháng Năm và có thể kéo dài đến hết mùa Hè.
Đối với nhiều khu vực, người dân không thể làm gì khác ngoài ngồi chờ thảm họa xảy ra.
Tuyết ở California tan nhanh như thế nào?
Kết quả ghi nhận đầu tuần này cho thấy lượng tuyết ở California tương đương với hơn 61 inch nước. Lớp tuyết ở Southern Sierra bằng 300% so với mức trung bình ngày 1 Tháng Tư thường thấy.
Theo dõi nhiệt độ đang ấm dần lên, các chuyên gia dự đoán lũ lụt dữ dội có thể bắt đầu vào Tháng Năm hoặc Tháng Sáu, tùy thuộc vào những gì xảy ra trong Tháng Tư.
Viễn cảnh tốt nhất là tuyết tan chậm với tốc độ vừa phải trong mùa Xuân và mùa Hè. Tuy nhiên nếu xảy ra ra mưa hoặc nhiệt độ cao kéo dài thì sẽ khiến tuyết tan nhanh, tạo nên lượng nước khổng lồ đổ về hạ lưu.
Những khu vực dễ bị ảnh hưởng bao gồm các sông Kings River, Kaweah River, San Joaquin River, Merced River, các cộng đồng vùng núi và chân đồi như Mammoth, Orange Cove, phía Đông Fresno, Nemeth. Ở phía sườn Đông của dãy núi thì các thị trấn như Lone Pine cũng có nguy cơ hư hại đường xá.
Nguy cơ lũ lụt lịch sử đụng độ biến đổi khí hậu
Nguy cơ chồng nguy cơ, với các vấn đề như biến đổi khí hậu, lượng nước lũ khổng lồ và căng thẳng về tài nguyên để cứu trợ các vùng lũ lụt, đang diễn ra mạnh mẽ tại Tulare County, một vùng đất nông nghiệp nằm phía Nam cuối San Joaquin Valley. Hiện có hơn bốn triệu người sống ở lưu vực Tulare Basin. Nơi đây vừa ghi nhận lần đầu tiên kể từ năm 1997 mưa lớn và lũ lụt làm đầy một hồ nước khô cạn lớn.
Vấn đề ở đây là trong những năm khô hạn, các bên khai thác nước từ lòng đất mà không có kiểm soát. Hành động này nhấn chìm các phần của lưu vực, bao gồm trong và xung quanh hồ Tulare Lake, làm suy yếu cơ sở hạ tầng chống lũ lụt của khu vực, thay đổi kênh rạch, khiến chúng trở nên kém hiệu quả hơn.
Phía Đông Tulare County là dãy núi Mount Whitney cao 14,000 feet với lượng tuyết cao hơn 300% so với trung bình. Khi Central Valley bắt đầu vào mùa nắng nóng từ Tháng Sáu, thì lượng tuyết tan chảy sẽ có thể tiếp tục làm tràn đập.
Bà Tricia Stever Blattler, giám đốc điều hành Cơ Quan Trang Trại Tulare County, cho biết địa phương của bà không có hồ chứa hoặc cơ sở hạ tầng đề xử lý những vấn đề như vậy. Ngoài ra nhiều công nhân tại nông trại không có giấy tờ, không thể hưởng các chương trình cứu trợ liên bang.
Các vấn đề trong quản trị lũ lụt ở Central Valley
Ông Jay Lund, giáo sư kỹ thuật môi trường của đại học University of California, Davis, cho biết California luôn gặp vấn đề về quản trị lũ lụt vì thường ưu tiên việc chống hạn cho các loại cây trồng có lợi nhuận hơn.
Hiện nay tiểu bang chỉ phân bổ $250 triệu mỗi năm cho các biện pháp kiểm soát lũ lụt. Con số này chỉ bằng một phần tư số tiền cần thiết. Vậy nên có một số vùng sẽ không được đầu tư.
Dân số của Central Valley tăng vọt trong những thập niên gần đây. Khu vực này cũng có nhiều cộng đồng bị thiệt thòi bậc nhất, nằm xung quanh các hồ chứa nước cũ hoặc những con đê yếu từng ngập lụt đáng kể trong quá khứ.
Nhiều thành phố và thị trấn phải phối hợp cùng nhau để gây quỹ và tổ chức hệ thống vùng để có thể thu hút thêm nguồn lực từ tiểu bang.
Các chuyên gia tại Địa Hạt Thủy Lợi Turlock đang chuẩn bị dẫn dòng chảy của tuyết tan thông qua hồ chứa Don Pedro Reservoir, xuôi 150 dặm theo dòng sông Tuolumne River để đến với sông San Joaquin River ở vùng Central Valley.
Những tiến bộ trong kỹ thuật như dữ liệu chính xác về băng tuyết giúp họ có thể theo dõi dòng chảy dọc sông một cách tự tin hơn cũng như linh hoạt hơn. (MPL) [kn]
