WASHINGTON, DC (NV) – Có hai sự kiện diễn ra trong tuần vừa qua đã làm nổi bật rõ thời điểm kỳ lạ và đầy mâu thuẫn của nền kinh tế Mỹ, theo phân tích của The New York Times (NYT) hôm Thứ Bảy, 13 Tháng Sáu.
Hôm Thứ Tư, 10 Tháng Sáu, Cục Thống Kê Lao Động Mỹ báo cáo đợt tăng vọt giá năng lượng đã xóa sạch thành quả tăng lương trong suốt một năm rưỡi của người lao động trung bình. Vào Thứ Sáu, 12 Tháng Sáu, sự kiện SpaceX lên sàn chứng khoán đã đưa Elon Musk trở thành tỷ phú ngàn tỷ đầu tiên trên thế giới.
Thế nhưng cùng lúc đó, hàng triệu người lao động nhận ra rằng đồng lương của họ mua được ít hàng hóa hơn trước, trong khi nỗi lo về lạm phát, chiến tranh và trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng phủ bóng lên tương lai của họ. Theo NYT, sự tương phản gay gắt này phần nào lý giải vì sao đối với hàng triệu người Mỹ, nền kinh tế hiện nay là một nghịch lý.
Nhiều người Mỹ – qua hàng loạt cuộc khảo sát – đều cho biết họ không còn tin rằng nền kinh tế Mỹ đang mang lại lợi ích cho mình. Một số ít cá nhân đang trở nên giàu có đến mức không tưởng, trong khi nhiều thế hệ gia đình lại lo lắng rằng họ sẽ chẳng bao giờ đủ khả năng mua nhà, nuôi dạy con cái hay tận hưởng cuộc sống hưu trí an nhàn.
Hiện nay, chi phí sinh hoạt gia tăng lại đang bào mòn thu nhập của người lao động, theo NYT. Việc giá năng lượng tăng vọt gần đây, hệ quả của cuộc chiến với Iran, đã đẩy tỷ lệ lạm phát hàng năm lên mức cao nhất trong vòng ba năm vào Tháng Năm. Tiền lương theo giờ, sau khi đã điều chỉnh theo lạm phát, đã sụt giảm trong ba tháng liên tiếp, xóa sạch mọi thành quả đạt được trong năm đầu tiên Tổng Thống Trump nắm quyền. Các chỉ số về tâm lý người tiêu dùng cũng lao dốc khi giá xăng dầu tăng cao.
Trong khi đó, Phố Wall lại chứng kiến một trong những sự kiện tạo ra tài sản lớn nhất lịch sử hiện đại. Elon Musk trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu tài sản vượt mốc $,.000 tỷ sau khi SpaceX lên sàn thành công
Việc SpaceX niêm yết trên Nasdaq không chỉ đưa tỷ phú Elon Musk trở thành người đầu tiên sở hữu tài sản ngàn tỷ USD mà còn tạo ra hàng ngàn triệu phú và nhiều tỷ phú mới chỉ sau một đêm, theo NYT.
Nhà kinh tế Stefanie Stantcheva của Harvard University nói với NYT rằng người dân không nhìn thị trường chứng khoán tăng mạnh và nghĩ rằng tương lai của họ cũng sẽ tốt đẹp hơn. Trái lại, họ coi sự bùng nổ tài sản của giới siêu giàu là bằng chứng cho thấy mình đang ngày càng tụt lại phía sau.
Khắp nước Mỹ, các gia đình ngày càng cảm nhận rõ một cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt đã tích tụ suốt nhiều năm. Giá nhiên liệu chỉ làm trầm trọng thêm những áp lực vốn đã đè nặng lên ngân sách gia đình. Các hộ trung lưu phải cắt giảm du lịch, trì hoãn mua sắm và thường xuyên từ chối những mong muốn của con cái vì chi phí sinh hoạt tăng nhanh hơn thu nhập.
Ông Leith Olson, một kỹ sư dịch vụ hiện trường tại bang North Carolina với thu nhập hộ gia đình khoảng $150,000 USD mỗi năm, nói với The Washington Post rằng dù đã làm việc chăm chỉ suốt nhiều thập niên, cuộc sống của gia đình ông vẫn gần như giậm chân tại chỗ.
“Mọi thứ giờ khó khăn hơn trước. Không chỉ giá xăng khiến cuộc sống khó khăn hơn. Dường như mọi thứ đều trở nên đắt đỏ hơn.”
Gia đình ông đã cắt giảm các chuyến du lịch, chuyển sang mua thực phẩm giá rẻ hơn và hạn chế các hoạt động giải trí, dù mức thu nhập này từng được xem là khá giả đối với tầng lớp trung lưu.
Một cuộc khảo sát của Đại học Elon University hồi Tháng Tư cho thấy cử tri bang North Carolina đánh giá nền kinh tế đã tệ hơn dưới thời Tổng Thống Donald Trump với tỷ lệ 55% so với 20%. Tờ Washington Post phỏng vấn nhiều cử tri cho biết họ đều thất vọng với lưỡng đảng vì cho rằng không bên nào đưa ra được giải pháp thuyết phục cho chi phí sinh hoạt leo thang và bất bình đẳng ngày càng lớn.
Tập đoàn bán lẻ Walmart cũng ghi nhận những dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng đang gặp khó khăn. Các lãnh đạo công ty cho biết khách hàng mua ít hàng hóa hơn và lần đầu tiên kể từ năm 2022 chỉ đổ dưới 10 gallon xăng mỗi lần ghé trạm.
“Ví tiền của người dân đang bị kéo căng đến giới hạn,” Giám Đốc Tài Chính Walmart John David Rainey nhận xét với Washington Post.
Theo NYT, nhiều lãnh đạo ngành công nghệ công khai dự báo AI có thể thay thế hàng triệu việc làm văn phòng. Dù các dự báo này có thể bị thổi phồng, nhiều cuộc khảo sát cho thấy người lao động ngày càng lo ngại về sự an toàn nghề nghiệp của mình.
Trong khi đó, nhiều cộng đồng khắp các tiểu bang phản đối việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI vì lo ngại tiêu thụ điện năng, nguồn nước, tác động môi trường và hàng triệu việc làm có thể biến mất. (K.L)
