HILL AIR FORCE BASE, Utah (NV) – Bộ Quốc Phòng và Bộ Năng Lượng chở một lò phản ứng nguyên tử nhỏ đi xa hàng trăm dặm bằng phi cơ vào giữa tháng này, lần đầu tiên chứng tỏ Mỹ có thể nhanh chóng sử dụng năng lượng nguyên tử cho mục đích quân sự và dân sự, theo AP, nhật báo The Los Angeles Times và Washington Times hôm Thứ Bảy, 21 Tháng Hai.
Lò phản ứng này do tư nhân chế tạo, có công suất 5 megawatt, không chứa nhiên liệu nguyên tử được vận tải cơ C-17 chở từ từ Nam California tới Utah, dài gần 700 dặm, hôm 15 Tháng Hai.
Sự kiện này nêu bật kế hoạch của chính quyền Tổng Thống Donald Trump về gia tăng sử dụng năng lượng nguyên tử, giải quyết nhu cầu điện ngày càng tăng cho trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, cũng như nhu cầu quân sự.
Ông Chris Wright, bộ trưởng Năng Lượng, và ông Michael Duffey, thứ trưởng Quốc Phòng, hoan nghênh sự kiện này là bước quan trọng hướng tới cấp phép nhanh cho lò phản ứng thương mại nhỏ.
Ông Wright cho biết lò phản ứng “lớn bằng xe minivan” này là một trong ít nhất ba lò phản ứng dự trù đạt “độ tới hạn” (criticality) trước ngày 4 Tháng 7, như Tổng Thống Trump đã hứa.
Tổng Thống Trump ủng hộ điện nguyên tử, nguồn điện không thải khí carbon. Ông coi đây là nguồn điện đáng tin cậy, mặc dù nhìn chung, ông chê bai nguồn điện tái tạo, không làm hại môi trường, như điện gió và điện mặt trời, trong khi ông ưu tiên sản xuất điện bằng than và nhiên liệu hóa thạch khác. Năm ngoái, ông ký sắc lệnh cho phép ông Wright chuẩn thuận một số mẫu thiết kế lò phản ứng tiên tiến, qua đó tước bỏ thẩm quyền của Ủy Ban Quản Trị Nguyên Tử độc lập.
Ông Isaiah Taylor, tổng giám đốc Valar Atomics, công ty ở California sản xuất lò phản ứng được chở tới Utah nêu trên, cho hay lò phản ứng này có thể cung cấp điện cho 5,000 căn nhà. Công ty này đặt mục tiêu bán thử lò phản ứng thương mại vào năm tới và chính thức bán vào năm 2028.
Tuy nhiên, phe hoài nghi năng lượng nguyên tử cảnh báo lò phản ứng thương mại có thể gây rủi ro về an toàn và không có hiệu quả về kinh tế.
Ông Edwin Lyman, giám đốc an toàn năng lượng nguyên tử của Liên Minh Nhà Khoa Học Quan Tâm, gọi cuộc vận chuyển nêu trên là “màn trình diễn phô trương” không giải quyết được vấn đề hệ trọng liên quan tới mức độ an toàn, khả thi hoặc việc xử lý chất thải.
Hiện tại, Mỹ có 94 lò phản ứng nguyên tử đang hoạt động, sản xuất khoảng 19% điện năng của quốc gia, giảm 10 lò so với năm 2013, theo Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Mỹ. Mấy năm qua, kỹ nghệ này ngày càng tập trung chế tạo lò phản ứng đạt hiệu quả cao hơn, như lò phản ứng công suất nhỏ và lò phản ứng dễ vận chuyển, để giảm thiểu tình trạng khai triển chậm chạp như lò phản ứng lớn. (Th.Long) [kn]
