WASHINGTON, DC (NV) – Hãng hàng không giá rẻ Spirit Airlines chính thức ngừng hoạt động vào Thứ Bảy, 2 Tháng Năm, trở thành nạn nhân lớn đầu tiên của ngành hàng không toàn cầu trước sức ép tàn khốc từ cuộc chiến Iran, NBC News loan tin.
Sự sụp đổ này không chỉ là một thảm kịch kinh tế đánh dấu việc một hãng hàng không giá rẻ lớn biến mất khỏi bầu trời Hoa Kỳ mà còn bộc lộ những vết nứt sâu sắc trong chiến lược đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng Thống Donald Trump.
Hãng hàng không giá rẻ đang gặp khó khăn tài chính này gửi ra thông báo về việc “thu hẹp hoạt động có trật tự” và bắt đầu bằng: “Thưa quý khách thân mến, tất cả các chuyến bay bị hủy, và dịch vụ hàng không của chúng tôi không còn hoạt động nữa.”
Cùng với thông báo trên là 17,000 nhân viên phải nghỉ việc và hàng ngàn chuyến bay bị hủy bỏ ngay lập tức.
Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến “cái chết” của Spirit Airlines chính là “cơn ác mộng” nhiên liệu.
Chỉ trong vòng hai tháng kể từ khi cuộc chiến Iran bùng nổ, giá nhiên liệu phản lực tăng gấp đôi. Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa sau các cuộc không kích của Hoa Kỳ và Israel làm tê liệt dòng chảy dầu mỏ toàn cầu, đẩy ngành hàng không vào cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ đại dịch COVID-19.
Đối với một hãng hàng không giá rẻ vốn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm lợi nhuận như Spirit Airlines, mức tăng giá xăng dầu bất ngờ này là “nhát dao” cuối cùng. Dù tung nỗ lực tái cấu trúc sau lần phá sản đầu năm 2025, hãng Spirit Airlines hoàn toàn bị “nghiền nát” khi chi phí vận hành vượt xa khả năng chi trả.
Trước nguy cơ sụp đổ của một hãng bay từng chiếm 5% thị phần nội địa, Tổng Thống Trump tìm cách can thiệp bằng đề xuất ngân khoản cứu trợ trị giá $500 triệu. Giới phân tích nhận định đây là hành động chỉ để “chữa cháy” cho những thiệt hại kinh tế do chính cuộc chiến do ông gây ra. Tuy nhiên, nỗ lực này thất bại khi gặp phải sự phản đối quyết liệt từ các dân biểu đảng Cộng Hòa tại Quốc Hội và sự thiếu đồng thuận từ phía các chủ nợ.
Ông Dave Davis, tổng giám đốc và chủ tịch hội đồng quản trị Spirit Airlines, cho biết: “Việc duy trì hoạt động đòi hỏi hàng trăm triệu đô la trả nợ mà Spirit hiện tại là không có và không thể kiếm ra được.”
Trong cuộc phỏng vấn với tờ The Wall Street Journal vào Thứ Bảy, Tổng Giám Đốc Davis nói thêm rằng ông không hề có ý định để hãng hàng không ngừng hoạt động đột ngột khiến những hành khách mua vé từ trước gặp khó khăn. “Chúng tôi không cố ý bán bất kỳ chiếc vé nào trong khi biết sẽ đóng cửa,” ông nói với tờ báo. “Chúng tôi thật sự nghĩ sẽ nhận được thanh khoản nợ mà chúng tôi cần.”
Tại một cuộc họp báo vào sáng Thứ Bảy, ông Sean Duffy, bộ trưởng Giao Thông nói rằng mặc dù có tiềm năng cho một thỏa thuận giữa hãng hàng không và chính phủ, nhưng “đó phải là một thỏa thuận tốt,” và nói thêm rằng thoả thuận không đạt được do “chủ nợ.”
Tuy nhiên, ông Duffy cũng nói nước đôi khi có ý đổ trách nhiệm cho hãng hàng không, rằng “liệu họ có muốn thực hiện một thỏa thuận với chính phủ hay không,” rồi lại thừa nhận “Nhưng cũng từ góc độ của chính phủ, chúng ta thường không có sẵn nửa tỷ đô la nằm trong một tài khoản dự phòng để cứu trợ của một hãng hàng không.”
Trong nỗ lực xoa dịu dư luận, giới chức chính quyền Trump và Bộ Trưởng Duffy đổ lỗi cho chính quyền tiền nhiệm Biden khi ngăn cản sự sáp nhập giữa Spirit Airlines và JetBlue Airlines vào năm 2024. Họ lập luận rằng nếu sự sáp nhập được thông qua, Spirit Airlines đã có đủ tiềm lực tài chính để vượt qua khủng hoảng.
Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế và chiến lược hàng không nhận định lập luận này không thuyết phục. Thực tế cho thấy, ngay cả khi có sáp nhập đi chăng nữa, không một thực thể hàng không nào có thể chống đỡ được cú sốc khi giá nhiên liệu phản lực tăng gấp đôi chỉ trong vòng hai tháng. Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm kịch này là sự đóng cửa của eo biển Hormuz, hệ quả từ cuộc chiến với Iran do ông Trump phát động.
Việc triển khai chiến tranh mà không có kế hoạch dự phòng cho thấy thiếu hẳn một chiến lược quan trọng. Thay vì đưa ra lộ trình thoát hiểm an toàn cho nền kinh tế, chính quyền hiện tại đẩy các doanh nghiệp nội địa như Spirit Airlines vào thế ngặt nghèo, trước các biến động giá dầu mà họ không thể kiểm soát.
Sự phá sản của Spirit Airlines để lại một khoảng trống khổng lồ. Việc mất đi một đối thủ cạnh tranh giá rẻ sẽ trực tiếp đẩy giá vé máy bay lên cao, tạo thêm gánh nặng tài chính cho người dân Mỹ vốn đang lao đao vì lạm phát chiến tranh.
Tổng Giám Đốc Dave Davis thừa nhận trong một cuộc phỏng vấn rằng công ty từng hy vọng vào một kế hoạch vay mượn để duy trì hoạt động, nhưng “cơn ác mộng” từ giá dầu hóa thạch đã vượt quá mọi dự tính.
Tình hình hiện nay cho thấy, nếu chiến cuộc Iran không sớm chấm dứt, ngành hàng không sẽ còn chứng kiến thêm nhiều sự sụp đổ tương tự. Nền kinh tế đang phải trả một cái giá quá đắt cho những quyết định quân sự thiếu tầm nhìn, và sự biến mất của Spirit Airlines chính là lời cảnh báo đầu tiên về một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn diện trong tương lai gần. (MPL) [dt]
