SACRAMENTO, California (NV) – Thống Đốc Gavin Newsom muốn giảm việc tăng giá xăng theo mùa tại tiểu bang California, trong lúc các hãng lọc dầu nói hành động này sẽ làm tăng giá vì cần thêm bể chứa, báo mạng CalMatters ngày 27 Tháng Chín cho hay.
Mùa Thu đang về và người lái xe ở California chuẩn bị cho việc tăng giá xăng. Một kế hoạch của Thống Đốc Newsom nhằm kiểm soát mức tăng đột biến này đã được Ủy Ban Xăng Dầu Hạ Viện thông qua hôm 26 Tháng Chín.
Đề xuất này, trọng tâm của một phiên họp lập pháp đặc biệt, được đưa ra bỏ phiếu tại Quốc Hội California.
Giá xăng ở California cao nhất nước vì việc bảo trì theo mùa của các nhà máy lọc dầu tại tiểu bang. Đề xuất của ông Newsom sẽ đưa ra lượng nhiên liệu tối thiểu mà các nhà máy lọc dầu cần phải có để giảm mức tăng đột biến như vậy.
Giới kỹ nghệ dầu mỏ chỉ trích kế hoạch này là tốn kém và không thực tế, trong khi văn phòng ông Newsom cho biết chính việc tăng giá là kết quả về lòng tham của các công ty.
Chuyên gia cho biết các yêu cầu về lưu trữ sẽ làm giảm mức tăng đột biến như dự định (tiểu bang dự kiến tiết kiệm tới khoảng $2 tỷ cho người lái xe ở California) nhưng sẽ không giải quyết được chênh lệch giá giữa California và các tiểu bang khác.
“Đây không phải liều thuốc chữa bách bệnh cho tất cả các vấn đề trên thị trường khí đốt ở California,” ông Neale Mahoney, kinh tế gia Đại Học Stanford, nói trong một cuộc phỏng vấn với CalMatters.
“Đây là phản ứng chính sách có mục tiêu rõ ràng, hợp lý về mặt kinh tế đối với vấn đề giá xăng tăng vọt bất cứ khi nào chúng ta gặp sự gián đoạn, mặc dù chúng ta biết sự gián đoạn sẽ xảy ra và chúng ta nên chuẩn bị ở một mức độ nào đó.”
Các hãng lọc dầu lập luận rằng việc xây dựng nguồn dự trữ trong những tháng Hè, khi nhu cầu cao và nhiên liệu khó pha trộn hơn, có thể dẫn đến giá cao hơn. Đồng thời nói rằng họ thiếu thùng chứa để dự trữ, một khẳng định mà chính phủ và các kinh tế gia đã bác bỏ, và việc xây dựng thêm rất tốn kém và mất thời gian.
Bảo trì theo mùa đẩy giá và lợi nhuận cao hơn
Theo các chuyên gia, cho đến thập niên trước, sự khác biệt giữa giá cả ở California và mức trung bình toàn quốc là do thuế tiểu bang đánh vào xăng và phí môi trường. California cũng có hỗn hợp khí đốt thân thiện với khí thải hơn so với các tiểu bang khác, đẩy chi phí lên cao hơn nữa. Nhưng sau vụ nổ năm 2015 tại nhà máy lọc dầu ở Torrance, California, thuộc sở hữu của ExxonMobil vào thời điểm đó, phí bảo hiểm trả cho khí đốt ở California vẫn tăng cao hơn, vượt xa mức trung bình toàn quốc.
Giá xăng cơ bản cao ở California khiến cho việc tăng giá càng gây khó khăn hơn cho người tiêu dùng. Theo văn phòng thống đốc và các chuyên gia, nguyên nhân chính dẫn đến sự tăng đột biến là số lượng các nhà máy lọc dầu ở California và lịch bảo trì theo mùa của họ.
California, những năm gần đây, có sự hợp nhất quyền sở hữu nhà máy lọc dầu. Khi một nhà máy ngừng hoạt động để bảo trì, nguồn xăng trên thị trường giảm xuống. Điều này làm cho xăng tạm thời lên giá.
Đề xuất của ông Newsom nhằm mục đích ổn định giá trong thời gian bảo trì này.
Pháp luật từ 2022 đã cho phép tiểu bang tiếp cận thông tin của các nhà máy lọc dầu tại California, bao gồm cả lượng nhiên liệu họ có trong tay. Sau đó, tiểu bang xác định rằng việc thiếu nguồn cung ứng trong quá trình bảo trì là “yếu tố chính” gây ra tình trạng tăng đột biến.
Việc yêu cầu các nhà máy lọc dầu dự trữ lượng khí đốt cao hơn sẽ bảo đảm “có đủ nguồn cung ứng để không dẫn đến việc tăng giá,” bà Lindsay Buckley, phát ngôn viên của Ủy Ban Năng Lượng California, nói.
Các nhà máy lọc dầu không tích lũy đủ khí đốt để giảm mức tăng đột biến vì họ có lợi khi giá tăng đột biến và do đó “không có động cơ để làm những gì có lợi cho khách hàng,” ông Mahoney nói.
Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng Úc và Nhật Bản đã dùng dự trữ để giảm bớt sự tăng giá đột biến.
Các vấn đề tiềm ẩn với việc dự trữ khí đốt
Theo các chuyên gia, nhiệm vụ dự trữ xăng cần phải được thực hiện cẩn thận. Kế hoạch của ông Newsom rất mơ hồ, bỏ sót nhiều chi tiết cụ thể, từ quy mô của quỹ dự trữ, cho đến phải có bảng điều khiển.
Bà Buckley cho biết nhân viên Ủy Ban Năng Lượng sẽ thực hiện kế hoạch này sau khi nó được hoàn thiện.
Nhưng kinh tế gia Severin Borenstein thuộc Đại Học UC Berkeley, người điều trần về đề xuất của ông Newsom vào tuần trước, cho biết cũng cần có biện pháp chống việc sử dụng dự trữ xăng để ghi điểm chính trị thay vì hạn chế tăng.
Hiệp Hội Dầu Khí Tiểu Bang Miền Tây (WSPA) cho biết trong thư ngày 19 Tháng Chín gửi tiểu bang rằng chẳng những họ không đủ nguồn cung ứng để lưu trữ lượng dư thừa mà cũng không có đủ kho dự trữ và thậm chí còn phải xây thêm một bể nữa, sẽ chiếm “phần lớn của một thập niên” và tiêu tốn “hàng chục triệu đô la.”
“Họ yêu cầu một hệ thống cấp thời đề phòng trường hợp giá cả biến động,” ông Mark Nechodom, giám đốc cấp cao về khoa học và công nghệ của WSPA, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với CalMatters.
Các chuyên gia và bà Buckley nói với CalMatters rằng không cần xây dựng thêm kho lưu trữ vì hàng tồn kho có thể được tích tụ trong thời gian không bảo trì trong năm. Cơ quan Giám Sát Thị Trường Dầu Mỏ California cho biết các nhà máy lọc dầu đã kết thúc mùa Hè này với lượng tồn kho ít hơn 2.4 triệu thùng so với 12.3 triệu thùng mà họ có hồi đầu năm, mức giảm mà các nhà máy lọc dầu đổ lỗi cho việc tranh thủ để đáp ứng nhu cầu trong thời gian bận rộn.
Một phiên bản sửa đổi trong kế hoạch của ông Newsom sẽ yêu cầu các nhà máy lọc dầu lưu trữ khí đốt trong các bể chứa hiện có thay vì xây dựng bể mới, báo mạng Politico đưa tin.
Các nhà máy lọc dầu cho biết kế hoạch của ông Newsom bổ sung nhiều yêu cầu vào một danh sách dài đang làm giảm sản xuất khí đốt trong tiểu bang và cản trở thêm các khoản đầu tư, có thể làm tăng giá.
Các chuyên gia cho biết một cảnh báo khác về kế hoạch của ông Newsom là mặc dù nó có thể giảm tăng giá đột biến nhưng nó sẽ không giải quyết được vấn đề rộng hơn là giá xăng cao ở California. Một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến giá xăng ở California vượt xa các nơi khác là điều mà ông Borenstein gọi là “phụ phí xăng dầu bí ẩn.”
Kể từ vụ nổ ở Torrance năm 2015, giá xăng vẫn cao hơn các tiểu bang khác, lại thêm thuế, phí môi trường cũng như tình trạng thiếu nguồn cung ứng. Ông nói, “khoản phụ phí bí ẩn” chiếm khoảng 40 cent/gallon, tương đương khoảng $60 tỷ kể từ 2015.
Theo ông Borenstein, những yếu tố ảnh hưởng đến mức giá là quan hệ đặc biệt của California với nhiều đối tượng trong ngành, từ nhà cung cấp đến trạm xăng. Ông cho biết California có thị phần cao hơn so với các tiểu bang khác về xăng có thương hiệu (như Chevron) và hợp đồng giữa các nhà máy lọc dầu và trạm xăng, được gọi là thỏa thuận “xe bồn đại lý” (dealer tank wagon), áp đặt các điều khoản như phí và mức phí cố định, giúp các nhà tinh chế có nhiều ảnh hưởng hơn.
Điều này, ông nói, có thể góp phần gây ra một vấn đề khác chỉ có ở California, trong đó có sự chênh lệch đáng kể về giá giữa các trạm xăng khác nhau trong cùng thành phố. Thí dụ, các trạm giảm giá không sử dụng xăng của các thương hiệu lớn thường có giá rẻ hơn đáng kể.
Và trong khi chính quyền tiểu bang đang điều tra khoản phụ phí bí ẩn, các yêu cầu về lưu trữ có thể sẽ không giải quyết được vấn đề này. (ĐG) [kn]
