WASHINGTON, DC (NV) – Một toà liên bang hôm Thứ Sáu, 12 Tháng Sáu, ra lệnh cho chính quyền Tổng Thống Donald Trump khôi phục các nội dung sự thật lịch sử và khoa học bị tháo bỏ tại các công viên, bảo tàng và địa danh quốc gia, theo Reuters.
Chánh Án Liên Bang Angel Kelley tại Massachusetts ra phán quyết mạnh mẽ cảnh cáo rằng chính phủ không thể dùng quyền hành pháp để viết lại lịch sử Mỹ theo một câu chuyện chính trị có lợi cho phe phái.
Tòa ban hành lệnh cấm tạm thời, đòi chính quyền ông Trump phục hồi các địa điểm đã bị thay đổi theo một sắc lệnh hành pháp của tổng thống. Sắc lệnh này yêu cầu các bảo tàng, công viên và địa danh quốc gia không được trưng bày những nội dung mà chính quyền cho là “hạ thấp không đúng mức” người Mỹ trong quá khứ hoặc hiện tại.
Trong phán quyết, Chánh Án Kelley viết rằng các nguyên đơn cho thấy những nỗ lực của chính quyền ông Trump nhằm “viết lại lịch sử quốc gia bằng một cây bút tẩy trắng.” Bà Kelley nói lịch sử không thể được kể một cách trung thực nếu loại bỏ kinh nghiệm của các cộng đồng mà sự đóng góp, đấu tranh và thành tựu của họ là một phần quan trọng trong câu chuyện của quốc gia.
Phán quyết cũng đòi chính quyền ông Trump tạm ngưng mọi thay đổi mới và mỗi tuần phải nộp báo cáo cho tòa, mô tả tiến trình khôi phục các nội dung đã bị thay đổi.
“Dưới danh nghĩa cổ vũ phẩm giá Mỹ, chính quyền này tìm cách kể một lịch sử hạn chế,” Chánh Án Kelley viết, khi chỉ trích việc ra ông Trump ra sắc lệnh tháo bỏ các bảng hiệu, trưng bày và triển lãm diễn giải tại National Parks nếu những nội dung này không phù hợp với câu chuyện mà chính quyền muốn trình bày.
Lệnh của tòa được đưa ra sau đơn kiện hồi Tháng Hai của các tổ chức bảo tồn và lịch sử. Các nhóm này cáo buộc chính sách dưới thời Trump đã buộc nhân viên công viên tháo bỏ hoặc kiểm duyệt hàng chục trưng bày vốn trình bày chính xác và có liên quan về lịch sử Mỹ cũng như kiến thức khoa học, trong đó có nội dung về chế độ nô lệ và biến đổi khí hậu.
Một trong những thay đổi đáng chú ý diễn ra tại Independence National Historical Park ở Philadelphia. Tại đây, chính quyền đã tháo bỏ các trưng bày về cuộc đời của chín người từng bị bắt làm nô lệ tại địa điểm này trong thập niên 1790, dưới thời ông George Washington, tổng thống đầu tiên của Mỹ.
Các thay đổi khác cũng gây tranh cãi. Tại Sunset Crater Volcano National Monument ở Arizona, một bảng thông tin về bong bóng đá basalt bị tháo xuống vì có hình một du khách cầm cờ Pride của cộng đồng người đồng tính. Tại Lowell National Historical Park ở Massachusetts, một số phim về lịch sử lao động cũng bị loại bỏ.
Tổng Thống Trump ký sắc lệnh hành pháp mang tên “khôi phục sự thật và sự tỉnh táo cho lịch sử Mỹ” tại các bảo tàng, công viên và địa danh quốc gia hồi năm ngoái. Sau đó, Bộ Trưởng Nội Vụ Doug Burgum chỉ đạo tháo gỡ những gì mà ông gọi là “ý thức hệ đảng phái không phù hợp” khỏi các bảo tàng, tượng đài, địa danh và trưng bày công cộng thuộc quyền kiểm soát liên bang.
Bộ Nội Vụ chưa lập tức trả lời yêu cầu bình luận của AP.
Alan Spears, giám đốc cao cấp về tài nguyên văn hóa của National Parks Conservation Association, một trong các tổ chức khởi kiện, nói phán quyết này sẽ giúp bảo vệ các công viên quốc gia trước nỗ lực “xóa bỏ lịch sử và khoa học” tại những địa điểm độc nhất của đất nước.
“Các công viên quốc gia thuộc về người dân Mỹ, và mọi hình thức kiểm duyệt đều đi ngược lại các giá trị mà những nơi này đại diện,” ông Spears nói.
Phán quyết của Chánh Án Kelley không chỉ là một quyết định về bảng hiệu hay trưng bày trong công viên nhưng chạm đến một câu hỏi lớn hơn là “ai có quyền kể lại lịch sử Mỹ” và liệu chính phủ có được phép xóa bỏ những phần khó nghe của lịch sử chỉ vì không phù hợp với thông điệp chính trị của tổng thống hay không.
Phán quyết của tòa là một lời nhắc quan trọng rằng yêu nước không có nghĩa là chỉ kể những câu chuyện đẹp. Yêu nước còn là dám giữ lại những câu chuyện đau đớn, vì chính những câu chuyện đó giúp một quốc gia hiểu mình đã đi qua những gì, sai ở đâu, và phải sửa sai thế nào. (MPL)
