WASHINGTON, DC (NV) – Tối Cao Pháp Viện (TCPV) hôm Thứ Năm, 25 Tháng Sáu, trao cho chính quyền Tổng Thống Donald Trump một chiến thắng quan trọng về nhập cư khi phán quyết rằng giới chức liên bang có thể tiếp tục hạn chế quyền tiếp cận hệ thống xin tị nạn tại biên giới Mỹ-Mexico.
Quyết định này đảo ngược các phán quyết của tòa cấp dưới từng ngăn chặn chính sách được gọi là “metering” (hạn chế số lượng người xin tị nạn được tiếp nhận mỗi ngày,’ theo The New York Times (NYT.)
Theo chính sách “metering,” các nhân viên biên phòng được phép giới hạn số lượng người xin tị nạn được xử lý trong một ngày. Những người còn lại phải chờ ở Mexico cho đến khi có chỗ để tiếp nhận hồ sơ. Chính sách này xuất hiện ở quy mô nhỏ dưới thời Tổng Thống Barack Obama nhưng được mở rộng đáng kể trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Chính quyền Tổng Thống Biden đã chấm dứt chính sách này vào năm 2021.
Với tỷ lệ biểu quyết 6-3, phán quyết được xem là một trong những quyết định quan trọng nhất về nhập cư trong nhiệm kỳ thứ hai của chính quyền Tổng Thống Trump, đồng thời có thể định hình lại cách thức xử lý các đơn xin tị nạn tại biên giới phía Nam nước Mỹ.
Kết quả bỏ phiếu là 6-3, với sự đồng thuận của các Thẩm Phán Samuel Alito, John Roberts, Clarence Thomas, Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh và Amy Coney Barrett. Các Thẩm Phán Elena Kagan, Ketanji Brown Jackson và Sonia Sotomayor đều bỏ phiếu chống. Đáng chú ý, Thẩm Phán Sotomayor đã viết một bản ý kiến bất đồng rất đanh thép dài tới 35 trang – dài gần gấp đôi so với bản ý kiến đa số do Thẩm Phán Alito soạn thảo, theo The Guardian cho biết.
Trong ý kiến của mình, Thẩm Phán Alito viết: “Trong cách nói thông thường, sẽ chẳng ai nói rằng một người ‘đến’ một địa điểm nào đó… trước khi người đó thực sự bước vào địa điểm ấy.”
Thẩm Phán Sotomayor đã phản bác mạnh mẽ trong ý kiến bất đồng của mình. Bà giải thích những hậu quả nghiêm trọng của phán quyết này và lưu ý rằng giờ đây chính phủ có thể lách hàng loạt luật lệ bảo vệ người xin tị nạn chỉ bằng cách ngăn chặn họ ngay tại biên giới.
“Họ có thể làm vậy ngay cả khi người xin tị nạn đã đứng ngay cửa biên giới được chỉ định để tiếp nhận mọi người không phải là công dân đang muốn nhập cảnh. Ngay cả khi chỗ đó có đủ năng lực để kiểm tra người này, bao gồm cả việc có sẵn nhân viên chuyên trách về tị nạn đã qua đào tạo để xử lý hồ sơ. Ngay cả khi người xin tị nạn chắc chắn sẽ bị ngược đãi hoặc sát hại nếu bị từ chối cho nhập cảnh,” Thẩm Phán Sotomayor viết.
Vụ kiện này do Al Otro Lado (một tổ chức cung cấp dịch vụ pháp lý và nhân đạo có trụ sở tại California và Mexico) cùng một nhóm người xin tị nạn chịu ảnh hưởng của chính sách ngăn chặn và đẩy trả người di cư đệ trình vào năm 2017 – nhiệm kỳ thứ nhất của chính quyền Tổng Thống Trump.
Đây là một trong số các vụ kiện về nhập cư đang được xem xét trong nhiệm kỳ này, bao gồm nỗ lực của ông Trump nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh và hành động của chính quyền nhằm tước bỏ các biện pháp bảo vệ tạm thời hợp pháp dành cho người di cư đang chạy trốn khỏi tình trạng bất ổn và xung đột vũ trang.
Các nhóm vận động cho người nhập cư cảnh báo rằng chính sách metering từng gây ra những hậu quả nhân đạo nghiêm trọng trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Hàng ngàn người di cư đã phải sống trong các khu lều trại tạm bợ tại các thành phố biên giới của Mexico, chờ đợi hàng tuần hoặc thậm chí hàng tháng để có cơ hội nộp đơn xin tị nạn.
Các tổ chức nhân quyền ghi nhận nhiều trường hợp người di cư phải sống trong điều kiện thiếu an toàn, đối mặt với bạo lực từ các băng nhóm tội phạm và rất khó tiếp cận sự trợ giúp pháp lý.
Tuy nhiên, những người ủng hộ chính sách lại cho rằng metering là một công cụ cần thiết để quản lý các đợt người di cư đổ về biên giới và ngăn hệ thống tiếp nhận bị quá tải.
Mặc dù chính sách metering hiện chưa được áp dụng trở lại, giới chức chính quyền đã phát tín hiệu rằng họ có thể cân nhắc khôi phục biện pháp này sau phán quyết của TCPV. Vì vậy, quyết định của tòa mang ý nghĩa thực tiễn ngay lập tức, dù nó không tự động tái lập chính sách.
Nhiều chuyên gia pháp lý nhận định phán quyết phản ánh xu hướng ngày càng rõ của TCPV trong việc diễn giải luật nhập cư theo hướng trao cho nhánh hành pháp quyền kiểm soát rộng hơn đối với biên giới. (KL)
