WASHINGTON, DC (NV) – Trong một quyết định mang tính bước ngoặt làm thay đổi sâu xa hệ thống di trú Mỹ, chính quyền Tổng Thống Donald Trump vừa ra lệnh buộc toàn bộ những di dân mang thị thực tạm thời đang cư trú hợp pháp tại Mỹ muốn xin Thẻ Xanh phải trở về nguyên quán và hoàn tất thủ tục qua các toà lãnh sự ở ngoại quốc.
Quy định mới này ngay lập tức bãi bỏ thực tế lâu đời về việc cho phép chuyển đổi tình trạng di trú tại Mỹ, đồng thời vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ các tổ chức nhân đạo và giới chuyên gia vì nguy cơ gây chia rẽ nghiêm trọng cho hàng trăm ngàn gia đình.
Theo bản ghi nhớ chính sách do Sở Di trú Mỹ (USCIS) công bố vào hôm Thứ Sáu, 22 Tháng Năm, người ngoại quốc mang thị thực tạm thời muốn điều chỉnh tình trạng di trú thành thường trú nhân sẽ không còn được phép nộp đơn từ nội địa Hoa Kỳ. Toàn bộ quy trình từ giai đoạn này sẽ được chuyển giao sang cho Bộ Ngoại Giao giải quyết qua các văn phòng lãnh sự ở ngoại quốc. Văn bản hướng dẫn chỉ đạo giới chức di trú chỉ được xem xét ban hành các biện pháp cứu trợ đặc biệt cho phép ở lại nộp đơn dựa trên việc đánh giá kỹ lưỡng từng trường hợp cụ thể có “đặc biệt ngoại lệ.”
Ông Zach Kahler, phát ngôn viên USCIS, khẳng định trong một tuyên bố chính thức: “Từ bây giờ trở đi, một người ngoại quốc đang ở Mỹ tạm thời và muốn có Thẻ Xanh phải quay trở lại quê hương của họ để nộp đơn, ngoại trừ trong các trường hợp đặc biệt ngoại lệ.” Ông Kahler giải thích rằng biện pháp nghiêm khắc này nhằm mục đích ngăn chặn nguy cơ cư trú bất hợp pháp: “Khi những người ngoại quốc nộp đơn từ quê hương của họ, điều đó sẽ làm giảm nhu cầu tìm kiếm và trục xuất những người quyết định lẩn trốn vào bóng tối và ở lại Hoa Kỳ bất hợp pháp sau khi bị từ chối cấp quyền cư trú.”
Ngoài ra, chính phủ Mỹ còn lập luận việc đẩy thực hiện thủ tục xin Thẻ Xanh ra ngoại quốc giúp giải tỏa hồ sơ tồn đọng tại USCIS, cho phép họ tập trung giải quyết các hồ sơ còn kẹt chồng chất khác như thị thực cho nạn nhân của tội phạm bạo lực, nạn nhân buôn người, các đơn xin nhập tịch và các ưu tiên hành pháp khác.
Sự đảo chiều chính sách này đóng vai trò như một cú sốc lớn đối với mạng lưới di trú hợp pháp của Mỹ. Ông Doug Rand, cựu giới chức cấp cao của USCIS, cung cấp dữ liệu cho thấy quy mô tác động khổng lồ của sắc lệnh mới. Theo ông Rand, trong một năm trung bình có khoảng 1 triệu người nộp đơn xin Thẻ Xanh trên toàn nước Mỹ. Trong số đó, có đến một nửa, tương đương khoảng 500,000 người, lâu nay vẫn thực hiện quy trình “điều chỉnh tình trạng” trực tiếp từ bên trong nội địa Hoa Kỳ khi họ đang sinh sống và làm việc hợp pháp tại đây. Việc bãi bỏ hoàn toàn lộ trình nội địa này đồng nghĩa với việc buộc nửa triệu người mỗi năm phải thu xếp rời nước Mỹ chỉ để chờ đợi xét duyệt hồ sơ từ xa, ở quê nhà của họ.
Quy định mới lập tức châm ngòi cho những phản ứng giận dữ từ giới hoạt động dân quyền và các tổ chức tôn giáo nhân đạo. Ông Doug Rand thẳng thắn bóc trần bản chất của chính sách: “Mục đích của chính sách này là sự loại trừ. Hãy nhớ rằng ông Trump cấm người dân từ hơn 100 quốc gia quay trở lại Mỹ, vì vậy việc buộc họ phải ra nước ngoài để giải quyết hồ sơ tại lãnh sự hoàn toàn không phải là một lối đi nào cả.”
Hiệp Hội Hỗ Trợ Di Dân Và Tị Nạn (HIAS) bày tỏ sự quan ngại sâu sắc đối với các nhóm đối tượng yếu thế, chỉ trích rằng quy định vô cảm này đang ép buộc cả những người sống sót sau các đường dây buôn người, cùng những trẻ em bị lạm dụng, bỏ rơi phải quay trở lại chính các quốc gia nguy hiểm mà họ đã từng phải trầy trật bỏ trốn trước đó chỉ để chờ đợi hoàn tất thủ tục. Trong khi đó, tổ chức nhân đạo World Relief phát đi một văn bản phản đối gay gắt, gọi sự thay đổi chính sách này là hành vi “tàn nhẫn” và “chia cắt gia đình.” Tổ chức này nhấn mạnh lệnh mới đã phá hủy hoàn toàn thực tế lâu đời vốn bảo vệ quyền lợi chuyển đổi tư cách cư trú một cách an toàn cho những người không phải công dân đã nhập cảnh hợp pháp.
Ông Myal Greene, chủ tịch kiêm tổng giám đốc của tổ chức World Relief, cảnh báo về những hệ lụy đau lòng ngay lập tức đối với cấu trúc gia đình: “Chính sách này, gây ảnh hưởng đến những cá nhân đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp lý đối với một thẻ xanh, sẽ chia rẽ những người chồng khỏi người vợ và con cái khỏi cha mẹ của họ.” Ông Greene khẳng định chính quyền hoàn toàn không có lý do thuyết phục nào để thực hiện đòn trừng phạt mang tính chống lại gia đình này, đồng thời đưa ra lời kêu gọi hành động: “Tôi hy vọng cũng như cầu nguyện rằng vụ này sẽ bị đảo ngược, cho dù bằng sự cân nhắc lại của cơ quan hành chính, hành động của Quốc Hội hay tòa án.”
Biện pháp hạn chế Thẻ Xanh nghiêm ngặt này nằm trong một đại chiến lược có hệ thống của Tổng Thống Trump nhằm siết chặt tối đa dòng người nhập cư vào Hoa Kỳ. Trước đó, chính quyền Trump cũng đã thực hiện các biện pháp nhằm rút ngắn thời hạn hiệu lực của các diện thị thực dành cho du học sinh, khách tham gia các chương trình trao đổi văn hóa và cả các thành viên thuộc giới truyền thông quốc tế. Đỉnh điểm của chiến dịch diễn ra vào Tháng Giêng, khi Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ chính thức phát đi thông báo xác nhận đã tiến hành hủy bỏ và thu hồi hơn 100,000 thị thực hợp pháp các loại kể từ thời điểm ông Trump bước chân vào văn phòng nhậm chức. Quy định mới buộc người có thị thực về nước xin Thẻ Xanh đang tiếp tục đẩy hàng trăm ngàn cư dân hợp pháp vào tình trạng bất định trong tương lai. (MPL) [dt]
