WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump đang dùng phán quyết của Tối Cao Pháp Viện (TCPV) cách đây trên 140 năm để cố gắng dẹp bỏ quyền quốc tịch theo nơi sinh (birthright citizenship), theo NBC News hôm Chủ Nhật, 29 Tháng Ba.
Ngày 5 Tháng Tư, 1880, ông Charles Wilkins, giới chức bầu cử ở Omaha, Nebraska, không cho ông John Elk ghi danh bầu cử, nêu lý do ông là người Mỹ bản địa nên không phải công dân Mỹ.
Ông Elk – có lẽ người bộ lạc mà ngày nay là Bộ Lạc Winnebago của Nebraska – phản đối. Ông cho hay ông đã cắt đứt mọi mối liên hệ với bộ lạc của ông và tự nguyện chấp nhận theo chính quyền Mỹ.
Ông Elk nộp đơn kiện, lập luận rằng ông là công dân Mỹ vì sinh ra trên lãnh thổ Mỹ.
Tuy nhiên, năm 1884, TCPV ra phán quyết xử ông Elk thua. TCPV tuyên bố người Mỹ bản địa sinh trên lãnh thổ Mỹ không có quyền quốc tịch theo nơi sinh. Họ có cùng quy chế như “con cái những người của bất cứ chính phủ ngoại quốc nào sinh ra trong lãnh địa của chính phủ đó,” tòa này cho biết.
Ngày nay, chính quyền Tổng Thống Trump đang dùng vụ đó để biện minh cho kế hoạch chấm dứt quyền quốc tịch theo nơi sinh. TCPV sẽ nghe tranh luận về vụ này vào Thứ Tư.
Ngay ngày đầu nhậm chức nhiệm kỳ thứ nhì hồi năm ngoái, Tổng Thống Trump ký sắc lệnh không cho lấy quốc tịch Mỹ đối với trẻ em sinh ra ở Mỹ nhưng cha mẹ ở Mỹ bất hợp pháp hoặc tạm thời. Sắc lệnh này chỉ cho phép lấy quốc tịch Mỹ đối với trẻ em có ít nhất cha hoặc mẹ là công dân Mỹ hoặc thường trú nhân.
Sắc lệnh này vẫn chưa có hiệu lực sau khi bị tòa cấp dưới tạm thời chặn lại.
Từ lâu, nhiều người, gồm học giả pháp lý cánh tả lẫn cánh hữu, công nhận Tu Chính Án Số 14 trong Hiến Pháp Mỹ cho phép hầu như bất cứ ai sinh ở Mỹ đều được lấy quốc tịch Mỹ.
Trong hồ sơ tòa án, ông D. John Sauer, luật sư đại diện chính phủ, nhắc tới ông vụ ông Elk, lưu ý TCPV “thẳng thừng bác bỏ ý nghĩ rằng bất cứ ai sinh trên lãnh thổ Mỹ, bất chấp hoàn cảnh nào, cũng đương nhiên là công dân trừ khi chính phủ liên bang có quyền quản trị họ.”
Liên Đoàn Dân Quyền Mỹ (ACLU), tổ chức đứng đầu vụ kiện sắc lệnh nêu trên của Tổng Thống Trump, phản đối lập luận của chính quyền ông Trump.
“Vụ này căn bản là âm mưu tước quốc tịch của công dân Mỹ là con cái người nhập cư. Những câu hỏi về người Mỹ bản địa mà chính phủ nêu ra thực sự không liên quan,” ông Cody Wofsy, luật sư ACLU, cho biết. (Th.Long) [đ.d.]
