WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump đang tìm cách hủy $810 triệu ngân khoản mà Quốc Hội đã phê chuẩn, sử dụng một thủ thuật ngân sách hiếm hoi gọi là “pocket rescission,” khiến các nhà lập pháp thuộc cả hai đảng phản đối và làm sống lại cuộc tranh luận căn bản về việc ai có quyền quyết định tiền liên bang đã được luật hóa sẽ được chi như thế nào, nhật báo Washington Post loan tin hôm Thứ Bảy, 26 Tháng Chín.
“Pocket rescission” là cách tổng thống giữ lại một khoản tiền Quốc Hội đã chuẩn chi vào sát cuối tài khóa, khiến ngân khoản có thể hết hạn trước khi Quốc Hội kịp quyết định có cho phép hủy hay không.
Tòa Bạch Ốc thông báo quyết định vào tối Thứ Sáu, chỉ vài ngày trước khi tài khóa liên bang kết thúc ngày 30 Tháng Chín. Theo cơ chế thông thường của đạo luật Impoundment Control Act of 1974, tổng thống có thể đề nghị Quốc Hội hủy một khoản ngân sách, nhưng Quốc Hội có thời gian xem xét và phải chấp thuận trước khi số tiền bị hủy vĩnh viễn.
“Pocket rescission” dựa vào yếu tố thời gian. Chính quyền gửi đề nghị quá gần ngày ngân khoản hết hạn, sau đó giữ lại tiền trong thời gian Quốc Hội xem xét. Khi tài khóa kết thúc, tiền có thể hết hiệu lực trước khi Quốc Hội kịp hành động. Tòa Bạch Ốc cho rằng cách làm này nằm trong thẩm quyền của tổng thống theo luật ngân sách, trong khi GAO cho rằng nó vô hiệu hóa vai trò của Quốc Hội.
Khoản cắt lớn nhất, $567 triệu, thuộc Bộ Y Tế dành cho các dịch vụ hỗ trợ người tị nạn, người xin tị nạn và những người không phải công dân Mỹ. Tòa Bạch Ốc nói những chương trình này hỗ trợ các tổ chức cổ súy di dân bất hợp pháp và cho rằng nhu cầu đã giảm vì số người vượt biên thấp hơn.
Các khoản khác bị nhắm tới gồm khoảng $70 triệu cho những chương trình giáo dục và học bổng quốc tế mà Tòa Bạch Ốc mô tả là mang tính “woke,” khoảng $56 triệu trong các chương trình của Bộ Gia Cư và Phát Triển Đô Thị, cùng những ngân khoản cho học sinh di dân và các chương trình Bộ Tư Pháp nhằm giảm căng thẳng sắc tộc trong hoạt động cảnh sát.
Phản ứng đáng chú ý nhất đến từ Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Susan Collins, chủ tịch Ủy Ban Chuẩn Chi Thượng Viện. Bà nói Quốc Hội nhận gói rescission $810 triệu “không được báo trước hay tham khảo,” và cáo buộc Office of Management and Budget tìm cách làm suy yếu quyền kiểm soát ngân sách của Quốc Hội. Bà Collins dẫn quan điểm của GAO (cơ quan kiểm toán độc lập của Quốc Hội, chuyên giám sát việc chính phủ liên bang chi tiêu và tuân thủ luật ngân sách) rằng pocket rescission là bất hợp pháp và nói sẽ làm việc với các đồng viện để đối phó với hành động của chính quyền.
Phía Dân Chủ cũng phản ứng mạnh. Thượng Nghị Sĩ Patty Murray, lãnh đạo Dân Chủ tại Ủy Ban Chuẩn Chi, gọi đây là tiền Quốc Hội đã thông qua trên cơ sở lưỡng đảng và cho rằng chính quyền không có quyền đơn phương ngăn các ngân khoản đó đến tay người dân. Dân Biểu Rosa DeLauro, thành viên Dân Chủ cao cấp của Ủy Ban Chuẩn Chi Hạ Viện, cũng cáo buộc chính quyền cố lấy lại tiền đã được Quốc Hội hứa cho các cộng đồng.
GAO khẳng định Impoundment Control Act không cho phép tổng thống giữ ngân khoản cho tới ngày hết hạn nếu Quốc Hội chưa đồng ý hủy. Theo GAO, Quốc Hội giữ “power of the purse” — quyền chuẩn chi — trong khi hành pháp có trách nhiệm thực hiện những khoản ngân sách đã trở thành luật.
Chính quyền Trump thử chiến thuật tương tự năm 2025 để hủy gần $5 tỷ viện trợ ngoại quốc. Tối Cao Pháp Viện khi đó cho phép chính quyền tiếp tục trong khi vụ kiện diễn ra, nhưng quyết định chủ yếu dựa trên thẩm quyền của tổng thống trong chính sách đối ngoại và không đưa ra phán quyết cuối cùng rằng pocket rescission nói chung là hợp pháp.
Đợt cắt mới lần này chủ yếu nhắm vào chi tiêu nội địa, vì vậy cuộc tranh chấp pháp lý có thể đặt ra câu hỏi trực tiếp hơn về giới hạn quyền lực của tổng thống đối với những khoản tiền mà Quốc Hội đã chuẩn chi. (MPL)
