WASHINGTON, DC (NV) – Một câu hỏi tưởng như sẽ dẫn đến câu trả lời lên án quen thuộc về cuộc sống dưới chế độ cộng sản lại tạo ra một trong những khoảnh khắc bất ngờ nhất trong cuộc phỏng vấn của Đệ Nhất Phu Nhân Melania Trump trên Fox Business ngày 23 Tháng Chín.
Khi được hỏi việc lớn lên dưới chế độ cộng sản có khiến người Đông Âu trân trọng tự do hơn hay không, bà Melania không kể về đói nghèo hay một tuổi thơ khốn khó. Trái lại, bà nói: “Tôi lớn lên dưới chế độ cộng sản, và thật ra tôi chẳng thiếu thứ gì. Tôi thấy mình đã có một tuổi thơ rất đẹp,” tạp chí Newsweek tường thuật.
Câu trả lời gây chú ý vì đi ngược với tâm lý chờ đợi của một cuộc phỏng vấn trên Fox Business, đặc biệt trong bối cảnh Tổng Thống Donald Trump đang liên tục sử dụng “lá bùa cộng sản” như một nhãn hiệu chính trị để công kích đảng Dân Chủ và những người theo chủ nghĩa xã hội dân chủ. Ông Trump từng tuyên bố “chủ nghĩa cộng sản là kẻ thất bại,” gọi một số đối thủ là “cộng sản cứng rắn, vô thần” và gần đây nói những người tự gọi mình là xã hội chủ nghĩa dân chủ “thực ra là cộng sản.”
Bà Melania không phủ nhận những giới hạn của hệ thống mà bà từng sống. Bà nói người dân phải cẩn thận với những gì mình làm và thừa nhận cuộc sống khi đó “không tự do như ở Mỹ hiện nay.” Tuy nhiên, bà vẫn giữ nguyên mô tả rằng tuổi thơ của mình là hạnh phúc và không thiếu thốn.
Bà sinh năm 1970 tại Novo Mesto, thuộc Slovenia ngày nay, nhưng thời điểm đó Slovenia là một trong sáu nước cộng hòa của Nam Tư. Nam Tư do Đảng Cộng Sản lãnh đạo dưới thời Josip Broz Tito, nhưng khác với mô hình Liên Xô. Sau khi Tito đoạn tuyệt với Stalin năm 1948, Nam Tư theo đuổi con đường xã hội chủ nghĩa riêng và đứng ngoài khối Xô Viết. Slovenia cũng là nước cộng hòa phát triển kinh tế nhất trong liên bang, tuy nhiên, đến năm 1990 mới tổ chức bầu cử đa đảng và năm 1991 tuyên bố độc lập.
Điểm đáng chú ý hơn nữa là cha của bà Melania – ông Viktor Knavs, được Washington Post xác định từng là đảng viên Đảng Cộng Sản Nam Tư và từng làm tài xế cho thị trưởng Sevnica trước khi làm việc trong ngành xe hơi. Ông cùng vợ, bà Amalija Knavs, sau này sang Mỹ, có thẻ xanh và được nhập quốc tịch Mỹ vào ngày 9 Tháng Tám, 2018. Washington Post cho biết bà Melania bảo lãnh cha mẹ sang Mỹ theo diện đoàn tụ gia đình.
Chi tiết này dẫn đến một câu hỏi pháp lý rằng nếu luật Mỹ hạn chế thành viên đảng cộng sản nhập cư hoặc nhập quốc tịch, vì sao ông Viktor Knavs vẫn trở thành công dân Mỹ?
Câu trả lời là luật Mỹ không đặt một lệnh cấm vĩnh viễn và tuyệt đối đối với mọi người từng là đảng viên cộng sản. Theo 8 U.S.C. §1424, một người có thể bị cấm nhập quốc tịch nếu trong vòng 10 năm trước khi nộp đơn, hoặc trong thời gian chờ tuyên thệ, người đó thuộc hoặc liên hệ với một đảng cộng sản hay tổ chức toàn trị. Nhưng luật cũng quy định những ngoại lệ, chẳng hạn tư cách thành viên không tự nguyện, do luật bắt buộc, hoặc cần thiết để có việc làm, lương thực hay những nhu yếu phẩm căn bản.
Đối với việc xin quy chế di dân, Sở Di Trú (USCIS) cũng xác nhận thành viên hay người có liên hệ với đảng cộng sản hoặc một đảng toàn trị có thể bị xem là không đủ điều kiện nhập cư, nhưng luật bao gồm những ngoại lệ và miễn trừ chứ không phải một lệnh cấm áp dụng giống nhau trong mọi trường hợp.
Trong trường hợp ông Viktor Knavs, hồ sơ di trú cá nhân của ông không được công khai, vì vậy hiện không thể xác định USCIS áp dụng điều khoản hay ngoại lệ cụ thể nào khi cấp thẻ xanh rồi quốc tịch cho ông. Washington Post cũng ghi nhận hồ sơ nhập cư của ông Viktor không công khai.
Lời phát biểu của Đệ Nhất Phu Nhân Melania đặt ra một sự phân biệt quan trọng trong cuộc tranh luận chính trị rằng một người có thể có tuổi thơ hạnh phúc dưới một chế độ cộng sản mà không đồng nghĩa với việc người đó tán thành toàn bộ hệ thống, cũng như từng là đảng viên cộng sản trong quá khứ không tự động đồng nghĩa với việc bị cấm trở thành công dân Mỹ suốt đời.
Nhưng câu hỏi chính trị vẫn còn đó trong khi Melania Trump nói bà “chẳng thiếu thứ gì” và có “tuổi thơ rất đẹp” dưới chế độ cộng sản, trong khi cha bà từng là đảng viên cộng sản và sau này vẫn được nhập quốc tịch Mỹ, những người Cộng Hòa thường lên án mạnh mẽ bất kỳ phát biểu nào bị xem là “tô hồng cộng sản” sẽ phản ứng ra sao?
Họ sẽ áp dụng cùng một tiêu chuẩn đối với Đệ Nhất Phu Nhân Trump hay vờ như không biết về cuộc phỏng vấn trên Fox News? (MPL) [dt]
