Hôm Thứ Tư, 27 Tháng Năm, Tổng Thống Donald Trump nói với các phóng viên trong phòng họp ở Tòa Bạch Ốc: “Tôi không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa kỳ.” Giọng của ông “tỉnh bơ.” Thái độ bất cần. Video ghi hình lại trên các cơ quan truyền thông cho thấy hình ảnh của một lãnh đạo đang đứng trên cao nhìn xuống, coi chuyện tranh cử Quốc Hội là chuyện vặt vãnh không đáng mất ngủ.
Nhưng mà thật ra, rất nhiều bản tin đăng trên Truth Social của ông Trump vào lúc nửa đêm về sáng, với nội dung ủng hộ “gà nhà” và tấn công đối thủ chính trị, lại cho thấy ngược lại. Có vẻ như ông đang mất ngủ vì chuyện đó.
Vừa kết thúc câu “tôi không quan tâm,” tổng thống thể hiện ngay vẻ mặt đắc thắng. Ông nhắc đến đêm hôm trước đó, khi người ông chọn và ủng hộ, Bộ Trưởng Tư Pháp Ken Paxton của Texas vừa “dập tan tác” Thượng Nghị Sĩ John Cornyn kỳ cựu ngay trong vòng bầu cử sơ bộ của đảng Cộng Hòa. “Nhìn xem chuyện gì xảy ra tối qua,” ông Trump nói. “Đó là màn dạo đầu cho cuộc bầu cử giữa kỳ.” Tổng thống nói với giọng điệu tự hào. Kết quả đó như một tấm gương soi quyền lực của ông.
Đó hoàn toàn không phải hành động của người không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa kỳ. Đó là hành động của người đang nghĩ đến nó từng giờ từng phút, đang nhào nặn lại đảng của mình từng cuộc đua sơ bộ một, để khi Tháng Mười Một đến, đảng bước ra sân đấu kia phải là đảng của ông, không của ai khác.
Bill Cassidy: Bị trả thù vì một lá phiếu cách đây năm năm
Bắt đầu từ Louisiana. Thượng Nghị Sĩ Bill Cassidy (Cộng Hòa-Louisiana), bác sĩ y khoa, hai nhiệm kỳ, là một trong bảy thượng nghị sĩ đảng Cộng Hòa bỏ phiếu kết tội ông Trump sau cuộc bạo loạn ngày 6 Tháng Giêng, 2021 tại tòa nhà Quốc Hội. Và năm năm sau, vị tổng thống từng bị ông bỏ phiếu bắt ông phải trả giá.
Ông Trump chiêu mộ Dân Biểu Julia Letlow để thách thức ông Cassidy, hào hứng cổ vũ bà bằng cái lối rất đặc trưng của mình: “CHẠY ĐI JULIA, CHẠY ĐI!!!” Ông Trump viết về ông Cassidy rằng “sự phản bội của hắn với người đã đưa hắn lên đã trở thành huyền thoại. Và thật vui khi thấy sự nghiệp chính trị của hắn đã CHẤM DỨT.” Ngày 16 Tháng Năm, Thượng Nghị Sĩ Cassidy về chót trong một cuộc đua ba người. Bà Letlow được tổng thống chống lưng và một ứng viên khác lọt vào vòng quyết đấu. Ông Cassidy, vị thượng nghị sĩ từng dành nhiều năm phục vụ Louisiana, từng xây dựng tên tuổi trong lĩnh vực y tế và cứu trợ thiên tai, bước lên bục đọc diễn văn nhận thua.
Trong bài phát biểu chấp nhận thất bại, ông nói một câu mà tôi không thể nào quên: “Đất nước này không phải của một cá nhân, mà là của phúc lợi mọi người Mỹ.” Ông không nhắc cụ thể tên của bất cứ ai.
Thượng Nghị Sĩ Bill Cassidy trở thành thượng nghị sĩ Cộng Hòa đầu tiên thua cuộc trong vòng sơ bộ trong gần một thập niên. Tổng thống đã “không quan tâm bầu cử giữa kỳ” bằng cách làm cho nó xảy ra.
Thomas Massie: Bị trừng phạt vì dám có suy nghĩ riêng
Ba ngày sau, ngày 19 Tháng Năm, Dân Biểu Thomas Massie ở Kentucky, một trong những tiếng nói tự do tư tưởng nhất trong Hạ Viện, người từng ủng hộ ứng cử viên Donald Trump trong năm 2024, thua cuộc trước đối thủ Ed Gallrein, một nông dân và cựu binh lực lượng đặc nhiệm Hải Quân mà chính ông Trump trực tiếp kêu gọi ra tranh cử và đứng sau ủng hộ. Cuộc đua đó trở thành cuộc bầu cử sơ bộ Hạ Viện tốn kém nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, với hơn $32 triệu chi cho quảng cáo.
Tại sao ông Trump nhắm vào ông Massie? Dân Biểu Massie công khai phản đối các hành động quân sự của Mỹ chống Iran. Ông đồng bảo trợ một dự luật lưỡng đảng bắt buộc công bố hồ sơ liên quan đến tội phạm ấu dâm Jeffrey Epstein, điều mà nhiều người trong giới lãnh đạo Cộng Hòa không dám. Trong đảng Cộng Hòa của ông Trump năm 2026, đó là tội không thể tha thứ.
Ông Trump gọi Dân Biểu Massie là “vị dân biểu tệ nhất trong lịch sử lâu dài và hào hùng của đảng Cộng Hòa” và là “thảm họa toàn tập.” Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth đích thân bay đến miền Bắc Kentucky để vận động phiếu chống Massie – một hành động gây ngạc nhiên cho giới quan sát và không ít nghi vấn pháp lý, vì luật liên bang có những hạn chế về việc thành viên nội các sử dụng chức vụ vào mục đích chính trị. Ông Trump còn tung video tấn công cá nhân ông Massie chỉ vài ngày trước ngày bỏ phiếu: “Thằng đó là thảm họa, ai cũng biết đó là ai rồi, Thomas Massie, hắn tệ nhất. Chúng ta phải đi bầu. Chúng ta phải bảo đảm Ed thắng.”
Và ông Ed Gallrein thắng thật. Đêm đó, Dân Biểu Massie nói với những người ủng hộ: “Người ta muốn ai đó cứ gật gật gật, tôi chưa nghe thấy chiến lược đó bao giờ, nhưng có vẻ đó là điều cử tri muốn.” Đám đông hô “Không còn chiến tranh nữa!”
Ken Paxton: Lòng trung thành được thưởng
Một tuần sau thất bại của Dân Biểu Massie, tâm điểm chuyển sang Texas. Nhiều tháng trời, ông Trump đứng ngoài lề rất kỳ lạ trong cuộc đua sơ bộ giữa Thượng Nghị Sĩ John Cornyn, 24 năm tại Thượng Viện, một trong những gương mặt kỳ cựu nhất của đảng Cộng Hòa, và ông Ken Paxton, một bộ trưởng Tư Pháp đầy tai tiếng từng bị chính Hạ Viện Texas do đảng Cộng Hòa kiểm soát bỏ phiếu luận tội vào năm 2023, với những cáo buộc nhận hối lộ, trước khi được Thượng Viện tiểu bang tha bổng.
Một tuần trước ngày bầu cử, tổng thống ra tay. Ông Trump tuyên bố ủng hộ ông Paxton, gọi ông này là “một chiến binh MAGA thực thụ.” Lãnh đạo Cộng Hòa tại Thượng Viện liên bang đứng nhìn trong kinh hoàng. Ông Trump nói thẳng tội lỗi của ông Cornyn là không đủ trung thành, không đủ ủng hộ trong quá khứ, không đủ thuần khiết trong hiện tại. “Ông ta không đủ để ủng hộ,” ông Trump nói trong lần trả lời phóng viên tại khuôn viên Tòa Bạch Ốc.
Kết quả ngày 26 Tháng Năm là ông Paxton thắng. Tại bữa tiệc mừng chiến thắng, ông Paxton cảm ơn tổng thống ủng hộ ông “bất chấp lời khuyên của những người Cộng Hòa tại Washington.” Rồi ông quay sang tấn công đối thủ Dân Chủ trong Tháng Mười Một, Dân Biểu Tiểu Bang James Talarico, người gây quỹ nhiều hơn ông gần 12 lần trong ba tháng đầu năm 2026.
Sáng hôm sau, ông Trump ngồi vào bàn họp nội các và nói với báo giới rằng ông không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa kỳ. Và cùng một lúc, ông gọi chiến thắng của ông Paxton là “màn dạo đầu cho cuộc bầu cử giữa kỳ.”
‘Không quan tâm’ như thế nào?
Vào ngày 6 Tháng Giêng năm nay, tại một buổi họp kín về chính sách với các nhà lập pháp đảng Cộng Hòa được tổ chức tại Trung Tâm Kennedy ở Washington, DC, Tổng Thống Trump phát biểu: “Chúng ta nhất định phải thắng cuộc bầu cử giữa kỳ. Bởi vì nếu chúng ta không thắng cuộc bầu cử này, họ sẽ tìm ra lý do để luận tội tôi. Tôi sẽ bị luận tội.”
Ba cuộc đua này, dồn vào khoảng 10 ngày, vẽ ra một bức tranh không thể đọc sai ý nghĩa. Tổng thống không chỉ bình luận từ xa về cuộc bầu cử giữa kỳ. Ông lao vào tận nơi. Ông chiêu mộ ứng cử viên, ủng hộ người thách thức chống lại nhà lập pháp đương nhiệm trong chính đảng mình, điều động các giới chức nội các đi vận động, tung video tấn công, và ăn mừng chiến thắng như thể đó là thắng lợi cá nhân của mình.
Trong vòng 15 năm qua, chỉ có hai thượng nghị sĩ thua trong vòng sơ bộ. Đó là Thượng Nghị Sĩ Richard Lugar (Cộng Hòa-Indiana) năm 2012 và Thượng Nghị Sĩ Luther Strange (Cộng Hòa-Alabama) năm 2017. Trong vòng chưa đầy hai tuần, ông Trump thêm hai cái tên nữa vào danh sách đó. Ông Trump thực chất đã nhắn nhủ những nhà lập pháp Cộng Hòa tại Quốc Hội rằng sự tồn vong chính trị của họ chỉ phụ thuộc vào một biến số duy nhất: Donald Trump có ưng thuận họ hay không.
Đó không phải người không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa kỳ. Đó là người đang bị nó ám ảnh, người coi nó như tấm gương xác nhận quyền lực tuyệt đối của mình với đảng Cộng Hòa, và đang âm thầm, có hệ thống, bảo đảm rằng đảng Cộng Hòa bước ra trong Tháng Mười Một là đảng của ông.
Điều ông Trump thực sự quan tâm, rất rõ ràng và tốn kém, là hình dáng của đảng Cộng Hòa. Ông muốn một đảng được đúc theo khuôn mặt của mình, một đảng sẽ không đặt câu hỏi, không chống lại mình, và sẽ không bỏ phiếu kết tội mình.
Người không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa kỳ sẽ không làm bất cứ điều gì trong số đó.
Tổng Thống Donald Trump quan tâm rất nhiều đến cuộc bầu cử giữa kỳ. Điều mà ông ấy thực sự không quan tâm, điều mà ông ta đã chứng minh rõ ràng rằng ông ta sẵn sàng hi sinh, là sự độc lập, tính toàn vẹn thể chế, và sức khỏe bầu cử lâu dài của đảng mà ông tự xưng là lãnh đạo. Đó là điều đáng lo ngại hơn rất nhiều. (K.L) [đ.d.]
