Mai Phi Long/Người Việt (tổng hợp)
RICHMOND, Virginia (NV) – Chiến lược chính trị đầy rủi ro nhằm vẽ lại bản đồ khu vực bầu cử do Tổng Thống Donald Trump khởi sự bày ra từ Texas đang đối mặt với một phản ứng ngược rõ rệt, khi cử tri Virginia vừa thông qua kế hoạch vẽ lại khu vực bầu cử có lợi lớn cho đảng Dân Chủ. Đây không chỉ là một bước ngoặt trong cuộc chiến kiểm soát Hạ Viện Hoa Kỳ, mà là một cú “hồi mã thương” đau đớn đánh vào chính người khởi xướng cuộc chơi này.
Kết quả bỏ phiếu tại Virginia hôm Thứ Ba, 21 Tháng Tư, là một chiến thắng mang lợi thế hoàn toàn cho đảng Dân Chủ cùng lúc phơi bày sự phán xét công minh của cử tri trước những âm mưu bóp méo nền dân chủ nước Mỹ.
Trong cuộc trưng cầu dân ý vừa qua, cử tri Virginia ủng hộ việc vẽ lại bản đồ khu vực bầu Hạ Viện. Với hơn 97% phiếu được kiểm, kết quả cho thấy 51.5% ủng hộ và 48.5% phản đối. Bản đồ mới này mang tính quyết định, có thể đưa tương quan lực lượng từ thế gần như cân bằng 6–5 (6 địa hạt nghiêng về cấp tiến, 5 nghiêng về bảo thủ) trước đây, sang mức 10–1 nghiêng hẳn về phía Dân Chủ, theo báo mạng Politico.
Điều đáng chú ý là Virginia không phải là một tiểu bang “xanh đậm” tuyệt đối. Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, tỉ lệ phiếu tại đây gần như chia đôi, cho thấy kết quả cuộc bỏ phiếu này không phải là xu hướng cực đoan mà là phản ứng chọn lọc của cử tri trước hành động tái phân chia địa hạt do Tổng Thống Donald Trump và đảng Cộng Hòa khởi xướng ở Texas.
Thống Đốc Abigail Spanberger (Dân Chủ) nhận định rằng người dân Virginia thực hiện quyết định đúng đắn tại thùng phiếu để phản bác một tổng thống luôn tự coi mình là “có quyền tối thượng” lấy thêm ghế cho đảng Cộng Hòa.
Để hiểu rõ bản chất sự việc, cần giải thích thuật ngữ “gerrymandering” hay “vẽ lại địa hạt bầu cử.” Đây là một thủ thuật chính trị mà phe nắm quyền thường sử dụng, để vẽ lại ranh giới các khu vực bầu cử sao cho có lợi nhất cho đảng của mình. Mục tiêu là biến một tiểu bang có tỉ lệ ủng hộ cân bằng thành một tiểu bang có số ghế áp đảo cho phe mình, bất chấp ý chí thực sự của đa số người dân. Đây là “chiêu” do chính ông Trump khơi mào tại Texas nhưng nay đang dần mất kiểm soát.
Khi những toan tính “gian lận công khai” về việc vẽ lại địa hạt bầu cử bị thất bại, nội bộ đảng Cộng Hòa bắt đầu rơi vào cảnh hỗn loạn và đổ lỗi lẫn nhau. Thất bại nặng nề tại Virginia ngày Thứ Ba châm ngòi cho một làn sóng chỉ trích dữ dội ngay trong nội bộ đảng Cộng Hòa.
Cần nhấn mạnh rằng Virginia không phải là một tiểu bang “xanh thẳm.”
Ông James Blair, cố vấn thân cận của Tổng Thống Trump, nhìn nhận đây là tiểu bang mà ông chủ Tòa Bạch Ốc từng đạt tỉ lệ phiếu bầu sát sao 50-50 vào năm 2024. Do đó, việc cử tri tại đây đồng lòng thông qua bản đồ mới là một phản ứng mang tính chọn lọc để trừng phạt hành vi lạm dụng quyền lực chính trị.
Áp lực hiện đang dồn về tiểu bang Florida, nơi Thống Đốc Ron DeSantis (Cộng Hòa) đang bị áp lực thực hiện nỗ lực tái phân chia khu vực tương tự để lấy lại thế thượng phong cho đảng của ông.
Để chữa thẹn cho thất bại tại Virginia, ông Trump lập tức lên mạng xã hội Truth Social để tấn công kết quả bầu cử và gọi đây là một cuộc bầu cử “gian lận” (rigged) và lặp lại tuyên truyền đổ lỗi quen thuộc về “phiếu bầu qua thư vào phút chót.”
Tuy nhiên, những lời cáo buộc này bị phản ứng ngược sau khi bị chính “người nhà” là cựu Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-Georgia), một biểu tượng của phong trào MAGA, tấn công ông trực diện: “Việc ông Trump phản bội lý tưởng America First của phong trào MAGA để lại những hậu quả thảm khốc trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ,” trang tin The Hill tường trình.
Bà Green còn nhận định thẳng thừng rằng: “Một tiểu bang từng có màu đỏ bây giờ đang biến thành một trong những tiểu bang xanh nhất vì người dân không còn muốn ủng hộ phe Cộng Hòa nữa.”
Giới quan sát nhận định trò đổ lỗi của ông chủ Mar-a-Lago là một ngón đòn “phòng thủ” yếu ớt. Thực tế, không có bằng chứng đáng tin cậy nào cho thấy gian lận xảy ra tại Virginia. Việc ông Trump tiếp tục sử dụng chiêu bài “hễ tôi thua là có gian lận” chỉ phản ánh sự bất lực trong việc kiểm soát một “trò chơi” do chính ông bày ra nhưng bất lực trước phản ứng của cử tri.
Sự khác biệt giữa Texas và Virginia nằm ở bản chất quyền lực qua hai chữ “ý quan” và “ý dân.”
Tại Texas, nơi “ý quan” diễn ra với việc Tổng Thống Trump và các chính trị gia đảng Cộng Hòa lợi dụng thế đa số tại cơ quan lập pháp để áp đặt bản đồ mới mà không thông qua trưng cầu dân ý.
Ngược lại, tại California và Virginia, “ý dân” được thực hiện khi chính cử tri bỏ phiếu quyết định việc vẽ lại bản đồ.
Dân Biểu Hakeem Jeffries (Dân Chủ-New York), trưởng khối thiểu số Hạ Viện, nhấn mạnh: “Phản ứng của chúng tôi là mạnh mẽ, tạm thời, và luôn được cử tri phê chuẩn. Đó là sự khác biệt lớn so với việc các chính trị gia lẻn vào nghị viện giữa đêm để thông qua các bản đồ.”
Kết quả bầu cử vẽ lại bản đồ ở Virginia là một cảnh báo cho các chính trị gia cao ngạo rằng: “Đừng bao giờ coi thường ý chí và sự hiểu biết phán đoán của cử tri.”
Tổng Thống Donald Trump ngang nhiên chính trị hóa quyền tổ chức bầu cử của tiểu bang nhưng chính sự lạm dụng quyền lực công khai đó đánh thức bản năng bảo vệ dân chủ của người dân Mỹ.
Một nền dân chủ có thể bị những mánh khóe chính trị kéo căng, nhưng không dễ dàng bị những tham vọng cá nhân bẻ cong. Khi những nỗ lực thao túng hệ thống bầu cử trở nên quá rõ ràng, chính cử tri mới là “quyền lực tối thượng” điều chỉnh cuối cùng.
Chuyện Tổng Thống Trump dính đòn “hồi mã thương” của chính ông tại Virginia là lời nhắc nhở rằng lòng dân không thể bị định đoạt bằng những đường vẽ địa hạt, và mọi nỗ lực bóp méo thể chế sẽ phải trả giá bằng chính sự phẫn nộ của những người có toàn quyền quyết định trên lá phiếu của họ. [đ.d.]
