BẮC KINH, Trung Quốc (AP) – Trung Quốc hôm Thứ Ba, 14 Tháng Bảy, cáo buộc Mỹ là tìm cách gây sự bất hòa giữa Bắc Kinh và các quốc gia vùng Đông Nam Á, vốn từ nhiều năm nay đã có tranh chấp với Trung Quốc tại Biển Đông, nơi đang ngày càng là một hải lộ quan trọng cho thương mại thế giới và cũng dồi dào tài nguyên thiên nhiên.
Hôm Thứ Hai, Bộ Ngoại Giao Mỹ ra thông cáo bác bỏ hầu hết tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc tại Biển Đông, nhưng phần lớn các chuyên gia ở Á Châu coi đây là hành động chính trị vào mùa bầu cử ở Mỹ, với một số quốc gia kêu gọi sự hòa hoãn, tránh gây thêm căng thẳng.
Tòa Đại Sứ Trung Quốc ở Washington qua trang web của họ nói: “Mỹ không là một quốc gia trực tiếp liên hệ tới cuộc tranh chấp. Tuy nhiên, Mỹ tiếp tục can dự vào vấn đề này. Mỹ lấy cớ là để giữ gìn sự ổn định để phô trương sức mạnh quân sự, tạo thêm căng thẳng và xúi giục có đối đầu trong khu vực.”
Các chính phủ khác tránh không trực tiếp bình luận về loan báo của Mỹ.
Phát ngôn viên phủ tổng thống Philippines Harry Roque nói rằng Mỹ và Trung Quốc thường xuyên lôi kéo quốc gia này, trong lúc sự tranh đua của hai cường quốc ngày càng tăng.
Tuy nhiên, theo ông Roque “điều quan trọng ngay lúc này là phải đặt ưu tiên cho việc soạn thảo và thi hành luật ứng xử để ngăn ngừa căng thẳng trong khu vực đó.”
Ngoại Trưởng Mỹ Mike Pompeo, trong bản thông cáo đưa ra hôm Thứ Hai, nói Mỹ nay coi hầu như tất cả các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc, nhắm vào các khu vực bên ngoài hải phận đã được quốc tế công nhận, là điều bất hợp pháp. Quan điểm mới này của Mỹ không kể đến các vùng đất nhô lên khỏi mặt nước, vốn vẫn thường được coi là vùng lãnh thổ.
Trước đây, chính phủ Mỹ chỉ nhấn mạnh rằng tranh chấp biển đảo giữa Trung Quốc và các quốc gia láng giềng nhỏ hơn phải được giải quyết ôn hòa, qua sự trung gian đàm phán của Liên Hiệp Quốc.
Ông Zhu Feng, giám đốc viện nghiên cứu Biển Đông ở đại học Nam Kinh, Trung Quốc, nói rằng bản thông cáo do Ngoại Trưởng Pompeo đưa ra là một thay đổi lớn lao trong chính sách của Mỹ về Biển Đông. Giáo Sư Zhu nói rằng các quốc gia khác hiện đang phản đối các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc có thể có hành động mạnh mẽ hơn vì Mỹ công khai bày tỏ sự hỗ trợ.
Ông Zhu cũng nói rằng Trung Quốc không nên có phản ứng gì mạnh mẽ trước thông cáo này, vì chính sách hiện nay của chính phủ Mỹ chỉ nhằm giúp cho Tổng Thống Donald Trump tái đắc cử.
Giáo Sư A.A. Banyu Perwita, chuyên về bang giao quốc tế tại đại học President University của Indonesia, đồng ý rằng loan báo này chỉ là hành động chính trị nhằm đánh lạc hướng dư luận trong khi Tổng Thống Trump gặp các khó khăn trong nước. Ông tiên đoán rằng Mỹ sẽ chú ý hơn tới khu vực Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương nhưng sẽ không có thay đổi gì lớn lao.
Ông James Chin, người đứng đầu Viện Á Châu tại đại học University of Tasmania ở Úc, nói rằng lập trường của Mỹ không có gì mới vì từ trước đến nay vẫn bác bỏ tuyên bố chủ quyền “đường chín đoạn” của Trung Quốc tại Biển Đông.
“Điều mới là nay ông Trump coi vấn đề Biển Đông là điểm chú ý mới trong cuộc đối đầu với Trung Quốc,” theo Giáo Sư Chin.
Cả Indonesia và Philippines đều có đồng quan điểm với Ngoại Trưởng Pompeo là yêu cầu Trung Quốc phải tuân hành phán quyết của Tòa Trọng Tài Quốc Tế năm 2016, theo đó bác bỏ hầu hết các tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh ở Biển Đông.
Bộ Ngoại Giao Malaysia từ chối không bình luận gì.
Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên (Zhao Lijian) nhắc lại lập trường của Trung Quốc là họ đã có chủ quyền tại Biển Đông từ hơn 1,000 năm nay. (V.Giang) [qd]
