NEW YORK, New York (NV) – Tỷ phú Elon Musk, tổng giám đốc Tesla và SpaceX, luôn lên tiếng đòi đặt quyền tự do ngôn luận lên hàng đầu, nhưng hành động của ông lại không phản ảnh quan điểm này, theo phân tích của CNBC.
Hôm Thứ Hai, 25 Tháng Tư, ông Musk thông báo sẽ mua lại Twitter và khẳng định rằng: “Tự do ngôn luận là nền móng của dân chủ.”
Tuy nhiên, giới truyền thông khẳng định rằng hành động của vị tổng giám đốc cho thấy ông chỉ tôn trọng quyền tự do ngôn luận của bản thân và những người ủng hộ mình chứ không thực sự hiểu hay quan tâm đến vấn đề kiểm soát ngôn luận.
Phản đối lệnh cách ly chống dịch của California nhưng “nín khe” việc phong tỏa Thượng Hải
Sau khi đại dịch COVID-19 bùng phát tại Mỹ, tiểu bang California ban hành lệnh ở yên tại nhà vào Tháng Ba, 2020, buộc nhà máy Tesla ở Fremont phải tạm ngừng sản xuất, ông Musk giận dữ chỉ trích chính sách này “cầm tù mọi người trong nhà của họ.”
“Tôi nghĩ tất cả công chúng rất tức giận về việc này. Rất tức giận. Việc bắt mọi người không thể bước ra khỏi nhà và sẽ bị bắt nếu bất tuân. Đây là chủ nghĩa Phát Xít. Không phải là dân chủ. Đây không phải là tự do. Hãy trả lại sự tự do cho dân chúng,” tỷ phú Musk lớn tiếng trong một hội nghị qua điện thoại vào Tháng Tư, 2020.
Nhưng ông Musk hoàn toàn ngậm miệng, không một lời ta thán khi chính phủ Trung Quốc áp dụng chiến lược “zero-covid,” ban hành lệnh phong tỏa Thượng Hải, khiến cho nhà máy Gigafactory của Tesla phải ngưng hoạt động ba tuần kể từ 28 Tháng Ba, làm ngưng lại việc sản xuất 50,000 chiếc xe.
Lệnh phong tỏa Thượng Hải được chính quyền Trung Quốc áp dụng nghiêm ngặt và “tàn bạo” khiến cho những lệnh cách ly được áp dụng tại Mỹ, điển hình là California trong trường hợp này, chỉ là một kiểu kỷ luật cho “học sinh tiểu học.”
Thế nhưng, tỷ phú Musk không những bị “tắt tiếng” mà còn bị “cắt” luôn cả ngón tay vì trang Twitter lẫn Weibo của ông chủ Tesla không hề có một dòng phàn nàn dù là “lấy lệ.”
Nhìn cách hành xử “nhún mình” trước Bắc Kinh của người tuyên bố mua Twitter để “bảo vệ quyền tự do ngôn luận” khiến ông Andrew Ross Sorkin, bình luận gia của New York Times, đặt ra câu hỏi “giả sử vào một ngày ‘đẹp trời,’ giới chức chính quyền Trung Quốc than phiền với Musk về nội dung của những dòng tweet nào đó ‘không thích hợp’ và yêu cầu ‘làm tan biến.’ Liệu rằng ‘ông chủ mới’ của Twitter sẽ vì ‘tự do ngôn luận’ hay vì những chiếc xe Tesla được sản xuất và tiêu thụ tại Trung Quốc?”
Phong cách “bịt miệng” nhân viên
Mỗi khi sa thải nhân viên, Tesla yêu cầu họ phải ký thỏa thuận cam kết vô thời hạn không được nhận xét bất lợi về công ty.
Tuy thỏa thuận này không hiếm thấy trong ngành xe hơi, điều này chứng tỏ ông Musk không thực sự ủng hộ quyền tự do tuyệt đối về ngôn luận như ông thường tuyên bố.
Trích dẫn bản sao hợp đồng mà CNBC thu thập được từ một nhân viên bị sa thải vào năm 2018, phía công ty nghiêm cấm cựu nhân viên công khai bất kỳ thông tin nào có thể ảnh hưởng đến việc kinh doanh và uy tín của Tesla và các cá nhân thuộc công ty.
Ngoài ra, thỏa thuận cũng không cho phép nhân viên bị sa thải chia sẻ nội dung hợp đồng này với bất kỳ ai trừ luật sư, kế toán, hoặc gia đình của họ – tức là họ không thể nhắc đến hợp đồng này với các nhân viên khác trong công ty.
Giống với các công ty lớn khác, Tesla yêu cầu mọi nhân viên mới phải chấp nhận thỏa thuận trọng tài, tức là họ không được phép cung cấp lời khai tại tòa, trừ khi được chánh án cho phép miễn thực hiện thỏa thuận trên.
Dưới sự lãnh đạo của ông Musk, rất nhiều nhân viên đưa ra hàng loạt cáo buộc về phân biệt sắc tộc, giới tính, hành vi quấy rối, và điều kiện làm việc không an toàn.
Nhiều người chia sẻ rằng họ bị phía công ty trả thù khi công khai nói về những vấn đề này.
Nỗ lực kiểm soát báo chí, truyền thông
Ông Musk thường xuyên bày tỏ mong muốn kiểm soát mọi ý kiến của giới báo chí, chuyên gia phân tích, nghiên cứu viên về hoạt động kinh doanh của ông và công ty, cũng như về chính bản thân ông.
Nổi bật nhất là lần vị tổng giám đốc Tesla ngắt lời một chuyên gia phân tích trong buổi họp báo cáo tình hình hoạt động năm 2018.
Vào thời điểm cuộc họp diễn ra, Tesla vừa trải qua một quý hoạt động đầy thua lỗ, và ông Musk ngắt lời chuyên gia phân tích khi người này thắc mắc về nguồn vốn của công ty.
Ông Musk và Tesla từng yêu cầu nhà báo ký thỏa thuận bảo mật thông tin, hoặc phải gửi bản thảo để họ phê duyệt trước khi đăng báo.
Vị tổng giám đốc Tesla cũng thể hiện sự bất mãn khi các trang mạng nhắc đến bất kỳ khuyết điểm nào của Tesla.
Phía Tesla, theo yêu cầu của ông Musk, ngưng mời các nhân viên của Electrek – một trang mạng chuyên viết về xe điện – đến các sự kiện của công ty sau khi trang này đăng tải một bài viết về việc Tesla tính tiền một khách hàng hai lần do sai sót.
Bài viết này hoàn toàn đúng sự thật, nhưng có vẻ đã làm phật lòng Tổng Giám Đốc Musk.
Ngăn cản khách hàng công bố lỗi sản phẩm
Ông Musk và Tesla yêu cầu khách hàng ký thỏa thuận bảo mật thông tin trước khi sửa chữa xe cho họ.
Trong năm 2021, Tesla đề nghị khách hàng không đăng tải thông tin về nhu liệu hỗ trợ người lái FSD Beta trên các trang mạng xã hội như Facebook, Instagram, Reddit, TikTok, Snapchat, và YouTube.
Hành động này khiến Cơ Quan An Toàn Giao Thông Xa Lộ Quốc Gia (NHTSA) phải mở một cuộc điều tra do lo ngại về độ an toàn của nhu liệu.
Ông Musk sau đó đã hủy bỏ thỏa thuận, cho rằng chẳng có khách hàng nào tuân thủ hợp đồng này.
Tại Trung Quốc, phía công ty đâm đơn kiện bất kỳ khách hàng nào khiếu nại về độ an toàn của xe Tesla vì tội vu khống.
Che giấu thông tin
Đội ngũ pháp lý của công ty Tesla và ông Musk nhiều lần gửi đơn yêu cầu bảo mật mọi hồ sơ pháp lý và kinh doanh của họ tại Mỹ.
Đây là nỗ lực che giấu vô số thông tin tiêu cực về độ an toàn của các dòng xe Tesla và thông tin mà công ty này dùng để yêu cầu nhận hỗ trợ thuế từ Cơ Quan Tài Trợ Phương Tiện Giao Thông Mới của California (CAEATFA).
Luật sư đại diện cho ông Musk và Tesla cố ý giấu nhẹm đoạn video quay cảnh nhân viên và ban giám đốc cung cấp lời khai trong vụ kiện tại tòa án ở tiểu bang Delaware và một số tòa án khác.
Chỉ có “quyền tự do ngôn luận của Musk” là trên hết
Tuy có vô số hành động giới hạn quyền tự do ngôn luận của người khác, ông Musk không ngừng đấu tranh bảo vệ quyền tự do ngôn luận của bản thân và các công ty mà ông quản trị.
Gần đây, ông Musk tuyên bố dù được nhiều chính phủ yêu cầu, dịch vụ mạng Starlink của SpaceX sẽ không ngăn chặn các nguồn tin từ Nga.
“Xin lỗi vì tôi tin vào quyền tự do tuyệt đối về ngôn luận,” vị tổng giám đốc viết trong một bản tweet.
Ông Musk vẫn kiên trì phản đối phán quyết của tòa án yêu cầu ông xóa dòng tweet đe dọa không cho nhân viên nhận cổ phiếu Tesla nếu họ bỏ phiếu chọn thành lập nghiệp đoàn.
Ngoài ra, vị tổng giám đốc cũng đang cố gắng thoát khỏi thỏa thuận với Ủy Ban Giao Dịch và Chứng Khoán Mỹ (SEC), yêu cầu luật sư phê duyệt các bản tweet của ông sau một vụ kiện dân sự.
Việc mua lại Twitter cho phép ông Musk sử dụng trang mạng xã hội này để tiếp tục quảng bá công ty và cá nhân theo cách mà ông muốn.
Như vậy, có thể thấy rằng tỷ phú Musk chỉ ủng hộ quyền tự do tuyệt đối về ngôn luận khi có lợi cho chính cá nhân ông.
Còn những người khác?
Xin đừng tưởng bở! (MPL) [đ.d.]
