Lâm Hoài Thạch/Người Việt
STANTON, California (NV) – Nhiều chuyên viên ngành Công Chánh cùng gia đình và thân hữu tham dự tiệc Tân Niên 2022, do Ái Hữu Công Chánh VNCH Nam California tổ chức vào trưa Chủ Nhật, 13 Tháng Ba, tại nhà hàng Diamond Seafood 1, Stanton.
Những chuyên viên trong ngành Công Chánh phần nhiều xuất thân từ Trung Tâm Quốc Gia Kỹ Thuật Phú Thọ. Trước năm 1975, trung tâm này trực thuộc Bộ Giáo Dục VNCH, có diện tích rộng trên 2 hécta, tọa lạc góc đường Nguyễn Văn Thoại và Tô Hiến Thành. Trường có giảng đường, phòng thí nghiệm, và cơ xưởng để huấn luyện cho các học viên.
Trường Kỹ Thuật Phú Thọ hoạt động từ năm 1956, có vị trí gần xóm Phú Thọ, Sài Gòn. Đến năm 1974 trường được nhập vào Viện Đại Học Bách Khoa Thủ Đức.
Những kỹ sư đã tốt nghiệp từ Trường Kỹ Thuật Phú Thọ, vì từng được trường đào tạo để trở thành chuyên viên Công Chánh theo chương trình Hoa Kỳ tại Việt Nam, khi sang Mỹ được chính phủ Hoa Kỳ cho thi lại để lấy bằng hành nghề mà không cần phải học lại. Vì vậy, hầu hết các nghề xây dựng hay điện lực thì kỹ sư Việt Nam được làm việc lại tại Hoa Kỳ rất nhiều.
Kỹ Sư Nguyễn Bảo Trị, cựu sinh viên trường Cao Đẳng Công Chánh sau khi tốt nghiệp về làm phó Ty Công Chánh Vĩnh Long, rồi thuyên chuyển về Quảng Trị giữ chức trưởng Ty Công Chánh, tâm tình: “Năm 1968, tuân hành lệnh tổng động viên, tôi nhập ngũ, được huấn luyện quân sự chín tuần. Sau đó, chính phủ cho tôi trở về làm việc ngành chuyên môn của mình với chức vụ trưởng Ty Công Chánh Đà Nẵng cho đến cuối Tháng Tư, 1975.”
“Ngày xưa, các Ty Công Chánh của các tỉnh được sự bảo trợ của Bộ Công Chánh, thành ra những công việc điều hành xem như được khá trôi chảy. Tuy nhiên, đôi khi cũng có bị trở ngại vì Cộng Sản hay phá hoại những công trình đã và đang xây dựng hoặc những khu vực tỉnh lộ giao thông,” ông kể.
Đối với quốc gia dân tộc, những chuyên viên ngành Công Chánh VNCH đã từng kiến tạo và xây dựng những phi trường, xa lộ, cầu cống, nhà máy điện…
Ông Mai Trọng Lý, một ái hữu Công Chánh, cho hay: “Ra hải ngoại, chúng tôi tản mát nhiều nơi trên thế giới, nhưng ở mỗi Châu, Ái Hữu Công Chánh đều có người đại diện. Riêng tại Hòa Kỳ thì nhiều tiểu bang cũng có đại diện. Trước năm 1975, tôi là phó giám đốc công ty xây dựng Mai Hà, đã thực hiện nhiều công trình cầu đường cho Tổng Cục Kiều Lộ thuộc Bộ Công Chánh VNCH qua chương trình viện trợ USAID của Hoa Kỳ.”
Trước năm 1975, tuy đất nước trong thời chiến tranh, nhưng cũng có một số chuyên viên đã được chính phủ VNCH cho đi tu nghiệp tại những quốc gia khác. Trong số đó có Kỹ Sư Phạm Ngọc Lân, hội trưởng Tây Ninh Đồng Hương Hội, tốt nghiệp kỹ sư Công Chánh Kỹ Thuật Phú Thọ 1969, sau đó được về phục vụ tại Ty Công Chánh Tây Ninh, chức vụ phó ty.
“Tháng Tư, 1970, tôi được sang Nhật tu nghiệp ngành Công Chánh. Tại đây, tôi có thành lập Hội Sinh Viên VNCH. Đến năm 1975, khi miền Nam bị thất thủ, chính phủ Hoa Kỳ cho tôi được tị nạn chính trị tại Nhật để định cư ở Hoa Kỳ. Sau đó, tôi được chính phủ Hoa Kỳ chấp nhận bằng kỹ sư Việt Nam và Nhật. Nhưng tôi phải luyện thi để có bằng chuyên môn được làm việc tại Hoa Kỳ,” ông Lân cho biết.
Cũng có nhiều chuyên viên xuất thân từ Trung Tâm Quốc Gia Kỹ Thuật Phú Thọ trong ngành Điện. Thời đó, phần nhiều các kỹ sư điện hay cán sự điện được về phục vụ tại nhà máy thủy điện Đa Nhim. Đây là công trình thủy điện đầu tiên của miền Nam trong thời VNCH, nhằm khai thác tiềm năng thủy điện của hệ thống sông Đồng Nai, nằm giáp ranh giữa tỉnh Lâm Đồng và Ninh Thuận. Khởi công xây dựng từ Tháng Tư, 1961, hoàn tất Tháng Mười Hai, 1964. Đầu tiên, nhà máy thủy điện này có công suất lắp máy 160 MW với bốn tổ máy.
Ông Nguyễn Công Thuần, cựu học viên trường Kỹ Thuật Phú Thọ về chuyên ngành điện (1959-1963), kể lại: “Sau khi tốt nghiệp kỹ sư điện, tôi được chính phủ VNCH bổ nhiệm về chương trình nhà máy thủy điện Đa Nhim. Đầu năm 1964, tôi được thuyên chuyển về Sài Gòn để thực hiện những đường dây điện cho công ty Điện Lực VNCH, cơ quan này tập trung tất cả những cơ sở về điện lực của miền Nam. Năm 1973 tôi được sang Hoa Kỳ tu nghiệp một năm. Trở Việt Nam khoảng một năm sau thì miền Nam bị thất thủ.”
Theo ban tổ chức, năm 1957, thời Đệ Nhất Cộng Hòa, Trung Tâm Kỹ Thuật Phú Thọ được thành lập với bốn trường phụ thuộc như Trường Cao Đẳng Công Chánh (1947), Trường Việt Nam Hàng Hải (1948), Trường Quốc Gia Kỹ Sư Công Nghệ (1956-1975), và Trường Cao Đẳng Điện Học (1957).
Năm 1958, những ngành Công Chánh, Công Nghệ và Điện Học đào tạo cấp kỹ sư, gồm bốn năm thụ huấn, còn cấp cán sự thì học chỉ hai năm. Năm 1962, Trường Cao Đẳng Hóa Học được xây dựng, nhưng mãi đến 1973, thì trường này mới chính thức thuộc cấp cao đẳng.
Năm 1972, thời Đệ Nhị Cộng Hòa, Trung Tâm Kỹ Thuật Phú Thọ đổi tên thành Học Viện Quốc Gia Kỹ Thuật. Năm 1974 được đổi thành Trường Đại Học Kỹ Thuật, dưới sự điều hành của Viện Đại Học Bách Khoa Thủ Đức. Tất cả cơ cấu tố chức vẫn được giữ nguyên.
Tính đến năm 1975, Trường Cao Đẳng Công Chánh đào tạo được khoảng 2,000 chuyên viên; Trường Cao Đẳng Điện Học đã đào tạo được khoảng 890 chuyên viên; và Trường Quốc Gia Kỹ Sư Công Nghệ đã đào tạo được khoảng 700 chuyên viên. Tất cả chuyên viên trong những ngành nghề này, nhiều người đã phục vụ cho chính phủ và quân đội VNCH, một số làm việc cho những cơ sở của tư nhân. (Lâm Hoài Thạch) [qd]
