SACRAMENTO, California (NV) – Tuy đang cắt giảm chi tiêu và còn tăng học phí, nhưng hệ thống đại học California State University (Cal State) đang thiếu hụt đến $2.3 tỷ trong ngân sách và còn không được tiểu bang California hỗ trợ.
Theo CalMatters hôm Thứ Năm, 24 Tháng Bảy, Cal State bắt đầu thiếu hụt ngân sách cách đây hai năm và cho biết không có đủ tiền để giảng dạy sinh viên một cách hiệu quả.
Không ai biết cách Cal State, hệ thống đại học bốn năm công lập lớn nhất Hoa Kỳ, kiếm tiền bằng cách nào. Họ tăng học phí 6% vào năm ngoái và còn có nhiều hỗ trợ từ thuế của cư dân nhưng vẫn không đủ để trả các chi phí về lao động, năng lượng và giáo dục.
Hội Đồng Quản Trị Cal State thông báo việc thiếu hụt $2.3 tỷ tại một phiên họp cách đây vài ngày, và họ còn nói sẽ không có hỗ trợ từ California vì tiểu bang cũng đang thiếu hụt ngân sách đến vài tỷ đô la vì liên bang cắt giảm những chương trình như bảo hiểm Medicaid và có thể cắt trợ cấp học phí.
Số tiền thiếu hụt của Cal State chưa tính hàng tỷ đô là dành cho bảo trì, và đó là một phần lớn của ngân sách hoạt động khoảng $9 tỷ của hệ thống đại học này.
Cal State từng kêu gọi được California cắt giảm ít tiền lại, chỉ cắt $144 triệu thay vì $375 triệu. Các nhà lập pháp còn cho phép Cal State mượn nợ không lãi để bù lại cho phần tiền bị cắt này và hứa sẽ cấp nhiều tiền hơn trong năm sau.
Cal State đã sa thải hơn 1,200 nhân viên trong hai năm qua, giảm nhân viên hỗ trợ sinh viên đến 7% và cắt khoảng 1,400 chương trình học để đối phó với thiếu hụt ngân sách.
Vì không có nguồn tiền ở bên ngoài, các lãnh đạo Cal State phải sử dụng tiền dành cho các nỗ lực như tăng tỷ lệ tốt nghiệp để bù cho những chi phí quan trọng như y tế, bảo hiểm, điện nước, trợ cấp tài chánh và tăng lương như từng thỏa thuận với nghiệp đoàn. Các đại học còn phải tiếp tục cắt giảm như sa thải nhân viên, cắt các chương trình học và có nhiều việc làm không có ai làm.
Một số ủy viên của Cal State cho biết họ đang bất mãn với việc Thống Đốc Gavin Newsom hoãn lại lời hứa tăng hỗ trợ cho Cal Stae trong năm năm, mang lại cho hệ thống đại học này hơn $1 tỷ. Ông chỉ mới thực hiện được ba năm, còn số tiền của năm thứ tư sẽ bị chia đều ra từ năm 2026 đến 2028, và đó là quyết định về ngân sách mới nhất của tiểu bang. Các nhà lập pháp không nói gì về đến năm thứ năm của giao kèo, nhưng có thể số tiền đó sẽ có trong ngân sách năm 2026 của tiểu bang.
Ông Jack McGrory, ủy viên Cal State, cho hay hệ thống đại học này thông qua tăng lương 10% cho nhân viên trong hai năm qua vì lời hứa đó, và bây giờ lời hứa có thêm tiền từ tiểu bang bị phá vỡ, làm hại đến quan hệ giữa Cal State với nhân viên và nghiệp đoàn.
Nếu không bù lại được $144 triệu bị cắt, họ sẽ không đủ điều kiện để nhận thêm sinh viên trong thời điểm đang có nhiều học sinh hoàn tất những chương trình có thể được nhận vào Cal State. Hiện nay, Cal State đang có 460,000 sinh viên.
Ông Patrick Lenz, quyền giám đốc tài chánh Cal State, cho biết sẽ không nhận thêm sinh viên được nếu không đủ tiền để thuê thêm nhân viên hỗ trợ những sinh viên đó, và còn không có các nhà tư vấn tâm lý, cũng như chương trình thực phẩm miễn phí cho sinh viên có thu nhâp thấp.
Các ủy viên cho biết Cal State đang cắt giảm chi phí khoảng $18 triệu, tức là 8%. Một số trường ở vùng vịnh Bắc California đang thu nhỏ lại hệ thống điều hành lại để giảm chi phí. Vào mùa Thu năm ngoái, Cal State sáp nhập hai trường là Cal Maritime và Cal Poly San Luis Obispo lại để giảm chi phí.
Một trở ngại khác mà Cal State đang phải đối mặt là từ phía nghiệp đoàn. Hàng ngàn nhân viên đang tranh chấp với các lãnh đạo Cal State vì không biết có bảo đảm được tăng lương năm nay theo đúng hợp đồng với nghiệp đoàn ngay không. Hợp đồng đó cho biết nếu California cung cấp tiền đầy đủ cho Cal State, một số nhân viên sẽ được tăng lương.
Các lãnh đạo của Cal State cho biết vì tiểu bang cắt giảm tiền nên họ không thể tăng lương cho nhân viên được. Trong khi đó, các nghiệp đoàn thì nói Cal State được mượn tiền không lãi từ tiểu bang nên vẫn coi như là nhận được tiền đầy đủ. Điều đó khiến các lãnh đạo Cal State phản bác, cho hay mượn tiền không có nghĩa là nhận được tiền từ tiểu bang. Họ còn nói không tin chắc sẽ bù lại được $144 triệu bị cắt trong năm sau. Nếu không có số tiền đó, Cal State phải tiếp tục mượn nợ và càng làm ngân sách thiếu hụt nặng hơn.
Dân Biểu California Al Muratsuchi (Dân Chủ – Torrance) cho biết ông ủng hộ việc những người trong nghiệp đoàn kêu gọi các lãnh đạo Cal State giữ lời hứa.
Nghiệp Đoàn Nhân Viên Cal State có 35,000 thành viên là những nhà điều hành, nhân viên dọn dẹp và những người hỗ trợ sinh viên. Họ cho biết số tiền tăng lương mà Cal State đã hứa nhiều hơn $30 triệu so với số tiền mà hệ thống đại học này muốn tăng cho họ.
Cal State hiện nay đang có $760 triệu tiền mặt dự trữ, đủ để hệ thống này hoạt động một tháng.
Để có thêm tiền cho những chi phí mới, California phải bù lại cho Cal State số tiền bị cắt giảm và một phần tiền mà họ được hứa nhận trong năm nay.
Cal State hiện này chỉ có một nguồn tiền chắc chắn là học phí của sinh viên, sẽ tăng 6% vào mùa Thu năm sau. (TL) [kn]
