FOUNTAIN VALLEY, California (NV) – Giới chức Fountain Valley quyết định tạm dừng tiến trình chuyển đổi sang thành phố tự trị (charter city) sau nhiều giờ thảo luận căng thẳng, bao gồm cả những cáo buộc mang tính chính trị giữa các nghị viên Hội Đồng Thành Phố (HĐTP) và sự bất bình của cư dân, theo báo mạng Voice of OC hôm Thứ Ba, 27 Tháng Giêng.
Hiện nay, Fountain Valley hoạt động theo mô hình thành phố theo luật tiểu bang (general law city), nghĩa là phần lớn chịu thẩm quyền của tiểu bang, bao gồm cách tổ chức bầu cử, ký kết hợp đồng, và nhiệm kỳ của các chức vụ.
Trong khi đó, thành phố tự trị có nhiều quyền linh hoạt hơn trong việc ban hành luật địa phương, qua đó kiểm soát tốt hơn các vấn đề như quy định nhà ở, bầu cử, và phân khu.
Kết quả là các nghị viên HĐTP bỏ phiếu thông qua việc thực hiện một cuộc khảo sát để thăm dò mức độ quan tâm của cộng đồng đối với việc trở thành thành phố tự trị, đồng thời dời cuộc trưng cầu dân ý sang năm 2028.
Trước đó, vào mùa Thu năm ngoái, thành phố từng đề nghị đưa vấn đề này vào lá phiếu bầu năm 2026.
Nếu đề nghị này được đưa vào lá phiếu và được cử tri thông qua, Fountain Valley sẽ cùng với hơn 120 thành phố tại California đang vận hành theo hiến chương riêng.
Phiên bỏ phiếu của HĐTP kết thúc với kết quả 4-0, trong đó Nghị Viên Kim Constantine bỏ phiếu trắng. Bà Constantine cho biết lý do là sự do dự và lúng túng trong cộng đồng.
“Cộng đồng hiện đang vô cùng hoang mang. Nếu chúng ta rời khỏi đây với kết quả 5–0, điều đó sẽ tạo ra vấn đề,” bà Constantine phát biểu trong cuộc họp HĐTP hôm 20 tháng Giêng. “Vì vậy tôi sẽ giữ thái độ cởi mở và xem mọi việc diễn tiến thế nào.”
Trong phần phát biểu của công chúng tại cuộc họp HĐTP tuần trước, nhiều cư dân chỉ trích đề nghị tự trị của thành phố, cho rằng lý do chuyển đổi chưa rõ ràng và thiếu kế hoạch cụ thể.
“Tôi đặc biệt chú ý khi Nghị Viên Glenn Grandis hỏi ‘kế hoạch là gì?’” cư dân Bob Dowe nói tại cuộc họp hôm 20 Tháng Giêng. “Nhưng tôi nghĩ câu hỏi còn quan trọng hơn là: Vấn đề là gì? Chúng ta đang cố giải quyết vấn đề nào khi chuyển sang thành phố tự trị.”
Nghị Viên Ted Bùi là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ việc thông qua việc tự trị, cho rằng điều này sẽ giúp thành phố có thêm quyền tự chủ – lập luận mà các nghị viên ở những thành phố khác, như Fullerton, gần đây cũng đồng tình.
Thị Trưởng Fred Jung của Fullerton cũng là người công khai ủng hộ việc chuyển sang thành phố tự trị nhằm tăng quyền kiểm soát ở địa phương.
“Tôi quá mệt mỏi với việc tiểu bang can thiệp sâu và buộc chính quyền địa phương phải làm theo ý họ,” ông Jung nói tại cuộc họp ngày 4 Tháng Ba, 2025. “Chúng ta cần có cơ hội để phản biện và chống lại.”
Nghị Viên Ted Bùi cũng nhắc đến mối liên hệ của Nghị Viên Glenn Grandis với đảng Dân Chủ Orange County, tổ chức gửi thư phản đối việc thông qua thành phố tự trị, dù tên thành phố cụ thể đã bị che đi.
Đáp lại, ông Grandis khẳng định mọi quyết định của ông không bị ảnh hưởng do sự hậu thuẫn của bất kỳ đảng phái nào, đồng thời công khai tuyên bố sẽ không ra tranh cử chức vụ cao hơn và yêu cầu ông Ted Bùi làm điều tương tự.
Thị Trưởng Jim Cunneen của Fountain Valley phải can thiệp để đưa cuộc thảo luận trở lại đúng hướng, gọi những màn công kích qua lại là “không phù hợp” và “vượt quá giới hạn.”
Tại cuộc họp HĐTP hôm 4 Tháng Mười Một, 2025, Nghị Viên Patrick Harper bày tỏ sự ủng hộ, cho rằng tự trị sẽ giúp thành phố có thêm đòn bẩy. Tuy nhiên, trong cuộc họp ngày 20 Tháng Giêng, ông Harper đồng ý rằng thành phố nên làm chậm lại tiến trình và ủng hộ việc thực hiện khảo sát cộng đồng.
“Tôi nghĩ chúng ta nên bắt đầu từ đó (khảo sát cộng đồng),” ông Harper nói. “Hãy chậm lại một chút, rồi dựa trên kết quả khảo sát để quyết định các bước tiếp theo.”
Ông cũng cho biết việc dời cuộc bỏ phiếu sang năm có bầu cử tổng thống sẽ giúp tăng tỉ lệ cử tri tham gia.
Vào Tháng Mười Một năm ngoái, các giới chức thành phố từng bỏ phiếu 3–2 để đưa biện pháp này vào lá phiếu năm 2026.
Thành phố tự trị – giải pháp “chống Sacramento?”
Đối với nhiều giới chức thành phố tại Orange County, sự phản đối các luật của tiểu bang là một trong những lý do khiến họ cân nhắc việc thông qua quyền tự trị, đặc biệt liên quan đến các quy định về nhà ở giá phải chăng.
Theo một sáng kiến toàn tiểu bang, Fountain Valley buộc phải lập kế hoạch xây dựng thêm 4,839 căn nhà trong giai đoạn 2021–2029, trong đó hơn 2,000 căn dành cho các gia đình thu nhập thấp.
Tại Orange County, một gia đình bốn người có thu nhập dưới $135,350/năm được xếp vào diện thu nhập thấp, và dưới $84,600/năm là diện rất thấp, theo giới hạn thu nhập nhà ở của tiểu bang.
Một trong những thành phố phản đối mạnh mẽ các yêu cầu về nhà ở này là Huntington Beach, nơi đã nhiều lần đối mặt với kiện tụng vì thách thức luật tiểu bang dựa trên vị thế thành phố tự trị.
Huntington Beach chính thức trở thành thành phố tự trị từ năm 1937.
Việc “Surf City” (Huntington Beach) liên tiếp thất bại trong các vụ kiện với tiểu bang khiến nhiều cư dân Fountain Valley lo ngại rằng nếu thách thức các yêu cầu về nhà ở, thành phố có thể phải tốn kém ngân sách – giống như Huntington Beach.
“Quyền tự trị từng là tấm khiên của họ, nhưng cũng là nam châm hút các vụ kiện thua,” cư dân Michael Relich phát biểu tại cuộc họp ngày 20 Tháng Giêng. “Tại sao chúng ta lại muốn đi theo con đường đó?”
Đối với nhiều thành phố, việc thông qua các Dự Luật SB 9 và SB 79 cũng là yếu tố lớn khiến họ muốn tạo khoảng cách với luật tiểu bang.
SB 9 cho phép chia nhỏ nhà đơn lập thành tối đa bốn đơn vị, trong khi SB 79 cho phép xây dựng nhà ở mật độ cao gần các trung tâm giao thông công cộng.
Fountain Valley được thành lập năm 1957, và có khoảng 55,000 cư dân, theo trang web thành phố.
Theo nhật báo The Orange County dẫn số liệu của Thống Kê Dân Số Hoa Kỳ, từ năm 2000 đến năm 2010, gia tăng dân số của Fountain Valley không đáng kể, chỉ có 0.6%.
Tuy nhiên, số cư dân gốc Việt lại tăng rất cao, từ 7,000 người lên tới 11,000 người, tăng 61%.
Hiện nay, 20% cư dân Fountain Valley là người gốc Việt. (T.Nhiên) [đ.d.]
