GARDEN GROVE, California (NV) – Giới chức Garden Grove cho biết thành phố sẽ lập báo cáo giải trình vụ rò rỉ hóa chất tại nhà máy GKN Aerospace, trong lúc nhiều cư dân tiếp tục chất vấn cách chính quyền ứng phó với lệnh di tản khiến khoảng 50,000 người phải rời nhà trong dịp lễ Memorial Day cuối tuần qua, theo nhật báo The Orange County Register hôm Thứ Năm, 28 Tháng Năm.
Tại cuộc họp hôm Thứ Ba, 26 Tháng Năm, nhiều cư dân Garden Grove có mặt tỏ ra giận dữ về cách giới chức giải quyết khủng hoảng. Họ nêu nhiều vấn đề, từ sức chứa và điều kiện tại các trung tâm tạm trú, tình trạng giá cả tăng cao, thiếu một nguồn thông tin tập trung, đến câu hỏi vì sao methyl methacrylate, một hóa chất dễ bay hơi, dễ cháy và có thể gây hại đường hô hấp, lại được sử dụng gần trường học và khu dân cư.
Ngay trong lúc cuộc họp diễn ra, giới chức loan báo toàn bộ lệnh di tản còn lại được dỡ bỏ, sau khi bồn chứa bị trục trặc tại GKN Aerospace trên đường Western không còn đe dọa gây nổ độc hại, rò rỉ hóa chất hoặc nguy hiểm cho dân chúng.
Tuy nhiên, thông báo này không làm dịu bớt sự bất bình trong phòng họp. Căng thẳng leo thang, nhiều người la hét qua lại, khiến cuộc họp phải kết thúc sớm. Cảnh sát sau đó giải tán phòng họp và không cho cư dân vào lại. Giới chức cho biết không có ai bị bắt.
Hôm Thứ Tư, ông TJ McGovern, quyền chỉ huy trưởng Sở Cứu Hỏa Orange County (OCFA), cho biết bồn chứa vẫn ổn định. Lực lượng ứng phó tiếp tục theo dõi trong phạm vi 300 ft bên trong khuôn viên nhà máy. Đây là khu vực hạn chế duy nhất còn lại sau khi các lệnh di tản được dỡ bỏ. OCFA cũng cho biết toàn bộ các đoạn đường bị phong tỏa trong chiến dịch ứng phó đã được mở lại.
Nghị Viên George Brietigam của Garden Grove, đại diện Địa Hạt 1, nơi có nhà máy GKN Aerospace, nói thành phố muốn có câu trả lời cho những thắc mắc của cư dân, nhưng việc này cần thời gian. Ông cho biết Garden Grove đang lập một báo cáo hậu sự việc, trong đó sẽ nêu ra nhiều điểm đáng lẽ có thể làm tốt hơn, nhưng chưa cho biết khi nào báo cáo này hoàn tất.
Theo ông Brietigam, báo cáo có thể xem xét điều kiện và sức chứa của các trung tâm tạm trú, cũng như các cách hỗ trợ di tản tốt hơn, nhất là với người cao niên hoặc những người gặp khó khăn khi tự rời khỏi nhà. Dù các trung tâm tạm trú trong vụ khủng hoảng chủ yếu do quận hạt và Hội Hồng Thập Tự điều hành, ông nói thành phố sẽ tìm thêm nguồn hỗ trợ khác, kể cả năng lực phối hợp với các tổ chức dịch vụ địa phương và khách sạn.
Bà Lauriana Adriano, cư dân Garden Grove, nói bà có mặt tại hiện trường trong ngày lệnh di tản được ban hành. Theo bà, nhiều người phải rời nhà trong vội vã, bỏ lại thuốc men cần thiết, thức ăn cho thú cưng, và những vật dụng sử dụng hằng ngày, trong khi không biết khi nào được trở về. Bà nói một số người phải ngủ trong xe bên ngoài các trung tâm tạm trú vì nhiều nơi chỉ có khoảng 200 giường và không đủ chỗ cho tất cả người đến tạm trú.
Bà Adriano cũng chỉ trích việc thành phố không tận dụng các căn nhà trống để hỗ trợ người di tản, trong khi một số khách sạn tính giá cao trong lúc nhiều gia đình không đủ tiền mua thức ăn qua đêm.
Ông Brietigam nói ông muốn biết vì sao Garden Grove không được thông báo khi một cơ sở trong thành phố bị Cơ Quan An Toàn và Sức Khỏe Nghề Nghiệp (OSHA) ghi nhận vi phạm an toàn lao động, hoặc vi phạm quy định về vật liệu nguy hiểm. Ông cũng cho rằng thành phố cần hỏi ý kiến văn phòng luật sư thành phố để xác định thẩm quyền theo luật chung, kể cả việc có thể buộc GKN Aerospace rời khỏi địa phương hay không.
Tại cuộc họp hôm Thứ Ba, nhiều cư dân giơ bảng có dòng chữ “Arms Embargo, GKN Out of Garden Grove,” yêu cầu GKN rời khỏi Garden Grove. Có trụ sở chính tại Anh, GKN Aerospace được biết là công ty chuyên sản xuất kính buồng lái máy bay, kính che buồng lái phản lực cơ, và cửa sổ phi cơ cho cả máy bay dân dụng lẫn quân sự.
“Một nhà máy quân sự không có chỗ ở bên kia đường đối diện một trường tiểu học,” ông Nathan Trần, cư dân lâu năm ở Garden Grove, nói tại cuộc họp. Ông cho rằng thành phố phải bảo vệ cộng đồng và buộc các nhà máy như GKN Aerospace chịu trách nhiệm.
GKN Aerospace không trả lời trực tiếp các câu hỏi của báo chí, mà dẫn lại tuyên bố đăng trên trang web hôm Thứ Tư. Công ty cảm ơn các lực lượng ứng phó và cơ quan công quyền đã bảo đảm an toàn cho cộng đồng, đồng thời xin lỗi vì những xáo trộn do sự việc gây ra. GKN cho biết sẽ phối hợp với giới chức địa phương và các tổ chức cộng đồng để hỗ trợ cư dân, doanh nghiệp bị ảnh hưởng.
Ông Brietigam nói ưu tiên trước mắt là giúp cư dân được bồi hoàn. Theo ông, nhiều người tốn tiền khách sạn, xăng, chăm sóc thú nuôi, giữ trẻ, và các chi phí khác trong thời gian di tản, rồi trở về nhà trong lúc vẫn phải trả tiền thuê nhà. Ông hy vọng GKN sớm lập trang web hoặc một cơ chế tiếp nhận thông tin để trợ giúp ngay cho cư dân.
Garden Grove cũng đang xin chương trình cho vay để hỗ trợ thảm họa kinh tế của Cơ Quan Quản Trị Doanh Nghiệp Nhỏ Hoa Kỳ (SBA) nhằm giúp các doanh nghiệp và tổ chức bất vụ lợi bị ảnh hưởng. Thành phố khuyến khích các doanh nghiệp nhỏ nộp mẫu khảo sát “SBA Economic Injury Disaster Loan” để được xem xét nhận trợ giúp.
Tại cuộc họp của Hội Đồng Giám Sát Orange County về tình trạng khẩn cấp địa phương, ông McGovern cho biết hóa chất vẫn còn trong bồn và OCFA tiếp tục theo dõi tại chỗ. Trong vài ngày tới, OCFA sẽ giảm dần vai trò chỉ huy trực tiếp, còn Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường Hoa Kỳ (EPA) và Cơ Quan Chăm Sóc Sức Khỏe Orange County sẽ dẫn đầu giai đoạn khắc phục hậu quả và phục hồi sau vụ khủng hoảng hóa chất. (T.C.) [đ.d.]
