Tiến Sĩ Đỗ Ngọc Hà
(Giáo sư hưu trí và người hướng dẫn kiến thức bầu cử)
Hãy nghĩ đến những câu chuyện trong bữa cơm gia đình. Con em chúng ta có đang được học hành chu đáo không? Gia đình có đủ khả năng trang trải tiền chợ, tiền nhà, và chi phí chăm sóc sức khỏe không? Quý vị có yên tâm về việc làm, đời sống khi nghỉ hưu, và tương lai của cộng đồng mình không?
Những mối quan tâm ấy cần được cân nhắc trong các quyết định chung. Lá phiếu giúp chúng ta có tiếng nói trong những quyết định đó.
Thứ Ba, 3 Tháng Mười Một, là Ngày Bầu Cử. Đây là cơ hội để chúng ta góp phần tạo nên thay đổi. Chúng ta có thể xem xét những người đang đại diện cho mình, quyết định họ có xứng đáng được tiếp tục tín nhiệm hay không, và lựa chọn những người mà chúng ta tin sẽ phục vụ tốt nhất cho gia đình và cộng đồng.
Xem xét thành tích người đang tại chức
Trước khi bỏ phiếu tái tín nhiệm một vị dân cử, hãy xem xét cả những việc họ đã làm, ngoài những lời hứa khi tranh cử. Họ đã sử dụng trách nhiệm mà cử tri giao phó như thế nào?
Họ đã bày tỏ lập trường ra sao? Đã bỏ phiếu như thế nào? Đã ủng hộ những chính sách và ngân sách nào? Họ có lắng nghe cử tri, giải thích các quyết định và thực hiện những điều đã cam kết không?
Hãy cân nhắc các quyết định ấy đã ảnh hưởng ra sao đến việc học của con em, việc chăm sóc sức khỏe, sự ổn định tài chánh, và khả năng sử dụng các dịch vụ công cộng của gia đình. Những vấn đề cấp thiết nhất của cộng đồng có được quan tâm và giải quyết một cách thiết thực không?
Số năm tại chức cần được xem xét cùng với kết quả công việc. Bầu cử là dịp để cử tri đánh giá thành tích và yêu cầu người đại diện chịu trách nhiệm về những việc đã làm.
Nhìn vào tình hình kinh tế và đời sống hằng ngày của gia đình
Tình hình kinh tế trở thành chuyện rất gần gũi mỗi khi chúng ta trả tiền nhà, đi chợ, mua thuốc, tìm việc làm, hoặc chuẩn bị cho tuổi hưu trí.
Hãy nhìn lại tình hình tài chánh gia đình. Thu nhập có theo kịp các khoản chi tiêu không? Giá nhà và tiền thuê nhà có nằm trong khả năng của mình không? Gia đình có đủ tiền cho những dịch vụ chăm sóc sức khỏe cần thiết không? Quý vị có tin tưởng vào những cơ hội dành cho thế hệ kế tiếp không?
Sau đó, hãy xem những người đang tại chức và những ứng cử viên khác giải quyết các mối quan tâm ấy ra sao. So sánh thành tích và đề nghị của họ về việc làm, thuế, nhà ở, chăm sóc sức khỏe, và việc sử dụng công quỹ. Ai sẽ được hưởng lợi? Chi phí là bao nhiêu? Các kế hoạch có thực tế và khả thi không?
Tình hình kinh tế chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố. Vì vậy, cần đánh giá mỗi vị dân cử theo thẩm quyền của chức vụ và những quyết định mà họ có thể tác động. Hãy tìm bằng chứng cho thấy mối liên hệ giữa việc họ làm và kết quả đạt được.
Hiểu rõ lá phiếu của mình sẽ quyết định điều gì
Mỗi chức vụ trên phiếu bầu có trách nhiệm khác nhau. Hội Đồng Giáo Dục giám sát trường công lập. Hội Đồng Thành Phố và Hội Đồng Giám Sát Quận Hạt quyết định nhiều vấn đề liên quan đến dịch vụ địa phương và nguồn lực công cộng. Các vị dân biểu và thượng nghị sĩ liên bang góp phần xây dựng luật pháp và quyết định chi tiêu của chính phủ liên bang.
Hiểu rõ công việc giúp chúng ta đặt câu hỏi: Với chức vụ đang ứng cử, người này có đủ thẩm quyền để thực hiện điều họ hứa hay không?
Các đề luật (proposition) và biện pháp trên phiếu bầu cũng cần được xem xét cẩn thận. Hãy đọc cho rõ, bỏ phiếu “Có” sẽ thay đổi điều gì, bỏ phiếu “Không” có ý nghĩa gì, và những chi phí có thể phát sinh. Đừng chỉ nhìn vào một tên gọi hấp dẫn, mà nên hiểu quyết định mình sắp đưa ra.
Tìm hiểu người đứng sau tấm bảng vận động tranh cử
Hãy xem xét khả năng, kinh nghiệm, các đề nghị và quá trình phục vụ của từng ứng cử viên. So sánh họ trong cùng những vấn đề, theo cùng một tiêu chuẩn.
Tìm những câu trả lời rõ ràng: Họ sẽ giải quyết vấn đề nào? Kế hoạch sẽ được thực hiện ra sao? Tiền lấy từ đâu? Họ có sẵn lòng giải thích những lựa chọn khó khăn và trả lời thắc mắc không?
Sự ủng hộ của các tổ chức hoặc cá nhân có thể cung cấp thêm góc nhìn hữu ích, nhưng lá phiếu của quý vị cần dựa trên sự cân nhắc độc lập và thận trọng của chính mình.
Lấy những điều quan trọng đối với gia đình làm căn bản
Hãy ghi ra ba vấn đề quan trọng nhất đối với quý vị. Có thể đó là trường học tốt hơn, chi phí sinh hoạt vừa sức, an ninh công cộng, chăm sóc sức khỏe, hoặc sự hỗ trợ dành cho người cao niên.
Dùng danh sách ấy khi xem xét ứng cử viên và các đề luật. Lựa chọn nào đáp ứng điều quý vị quan tâm? Những lợi ích, chi phí, và ảnh hưởng lâu dài có thể là gì?
Cũng nên nghĩ đến hàng xóm và cộng đồng rộng lớn hơn. Các quyết định chung còn ảnh hưởng đến những người có hoàn cảnh khác với gia đình mình.
Kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ
Trong mùa bầu cử, quảng cáo, thư vận động, tin nhắn, và bài đăng trên mạng xã hội liên tục tìm cách thu hút sự chú ý của chúng ta.
Trước khi tin hoặc chia sẻ một lời khẳng định, hãy kiểm tra nguồn tin, ngày đăng, bằng chứng, và bối cảnh. Ai soạn thông điệp đó? Ai trả chi phí? Tài liệu gốc hoặc toàn bộ lời phát biểu có chứng minh điều được nói hay không?
Hãy đọc các tài liệu hướng dẫn cử tri chính thức và đối chiếu những nguồn đáng tin cậy. Khi bất đồng, hãy trao đổi với sự tôn trọng. Thông tin chính xác và sự thảo luận chín chắn giúp chúng ta cùng đưa ra những quyết định tốt hơn.
Quan tâm đến toàn bộ phiếu bầu
Các cuộc bầu cử địa phương có thể ảnh hưởng đến trường học, đường sá, và dịch vụ chúng ta sử dụng mỗi ngày. Hãy dành thời giờ tìm hiểu những cuộc bầu cử ấy, cùng với các cuộc tranh cử được nhiều người chú ý.
Quý vị không cần phải đoán. Tại California, để trống một mục trên phiếu bầu không làm mất giá trị những vị trí quý vị đã chọn ở các mục khác. Hãy tìm hiểu trong khả năng của mình và đưa ra những lựa chọn mà quý vị sẵn sàng quyết định.
Lập kế hoạch và thực hiện việc bỏ phiếu
Kiểm tra tình trạng ghi danh cử tri và địa chỉ của quý vị. Chọn cách gửi hoặc nộp lại phiếu bầu. Ghi ngày vào lịch và thu xếp phương tiện đi lại nếu cần.
Hạn chót ghi danh cử tri theo thủ tục thông thường tại California là ngày 19 Tháng Mười, 2026. Người hội đủ điều kiện nhưng bỏ lỡ hạn này vẫn có thể ghi danh có điều kiện và bỏ phiếu tại văn phòng bầu cử quận hạt hoặc địa điểm bỏ phiếu có cung cấp dịch vụ này, cho đến hết Ngày Bầu Cử.
Nếu bỏ phiếu qua thư, hãy làm đúng hướng dẫn, ký tên trên phong bì gửi lại và gửi sớm. Phiếu phải có dấu bưu điện chậm nhất ngày 3 Tháng Mười Một và được văn phòng bầu cử quận hạt nhận chậm nhất ngày 10 Tháng Mưởi Một. Nếu gửi vào đúng Ngày Bầu Cử, 2 Tháng Mười Một, hãy vào bên trong bưu điện và yêu cầu nhân viên đóng dấu bưu điện bằng tay ngay trong ngày đó.
Quý vị cũng có thể nộp phiếu tại thùng nhận phiếu chính thức hoặc địa điểm bỏ phiếu được phép nhận phiếu, chậm nhất là 8 giờ tối ngày 3 Tháng Mười Một. Các địa điểm bỏ phiếu tại California mở cửa trong Ngày Bầu Cử từ 7 giờ sáng đến 8 giờ tối.
Đây là cơ hội để cử tri góp phần định hướng tương lai
Chúng ta có quyền đặt câu hỏi, yêu cầu được trả lời, và đánh giá người đại diện qua việc làm của họ. Lá phiếu cho phép chúng ta tiếp tục tín nhiệm những người đã phục vụ tốt, hoặc lựa chọn một hướng đi khác.
Một lời nhắc, một chuyến xe đưa đón, hoặc sự giúp đỡ tìm thông tin chính thức cũng có thể giúp người khác tham gia bầu cử. Hãy hỗ trợ họ, đồng thời tôn trọng sự lựa chọn độc lập của mỗi cử tri.
Những điều chúng ta quan tâm trong gia đình cần có tiếng nói trong các quyết định chung. Đây là cơ hội để chúng ta góp phần tạo nên thay đổi – cho gia đình, cộng đồng, và tương lai mà chúng ta cùng chia sẻ. [đ.d.]
