Lâm Hoài Thạch/Người Việt
SANTA ANA, California (NV) – Trưa Chủ Nhật, 2 Tháng Mười, đông đảo quan khách, tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo, và đồng hương đến tham dự Lễ Giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực, do Ban Trị Sự Phật Giáo Hòa Hảo Miền Nam California tổ chức tại hội quán ở Santa Ana.
Ông Ngô Văn Ẩn, trưởng ban tổ chức, cho biết, “Hàng năm ở quê nhà, tại vùng đồng bằng sông Cửu Long, cứ vào mỗi Tháng Tám Âm Lịch, thì đình thần Nguyễn Trung Trực, Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang, đều có tổ chức lễ giỗ vị thần linh này. Vì thế, khi ra hải ngoại, chúng ta không quên truyền thống đó. Nên hôm nay, chúng tôi long trọng tổ chức lễ giỗ của ngài.”
Ông nói tiếp, “Trang sử Việt Nam có ghi, vào thời điểm nước nhà bước vào giai đoạn đen tối nhất, với hòa ước Nhâm Tuất 1862, triều đình đã nhượng ba tỉnh miền Đông, gồm Gia Định, Biên Hòa và Định Tường, và sau đó, Pháp chiếm luôn ba tỉnh miền Tây. Vì thế, nhiều thân hào nhân sĩ, hoặc các quan lại triều đình, đứng ra hiệu triệu quần chúng để chống lại quân Pháp xâm lăng.”
“Vì căm thù quân Pháp, nên gia đình ông và một số đồng hương di cư từ Bình Định vào Định Tường, Nam Phần, trong đoàn có cụ quản cơ Lê Đình Vạn đứng ra chiêu tập nghĩa binh trên 200 người chực cơ đánh pháp. Sau vì già bệnh, cụ Vạn giao binh quyền cho ông Nguyễn Trung Trực,” ông nói thêm.
Sau nghi thức khai mạc, ông Ẩn đại diện ban tổ chức đọc diễn văn khai mạc.
Sau khi nói qua thân thế và những chiến công oanh liệt của ông Nguyễn Trung Trực, ông Ẩn cho biết, “Với một lực lượng quân số ít oi, và trang bị vũ khí thô sơ, nhưng với mưu lược được hun đúc trong tinh thần yêu nước cao độ, ngài đã lập nhiều chiến công hiển hách, tạo cho giặc nhiều phen khiếp đảm kinh hoàng. Nên nhiều lần bị thảm bại, và với sự hiến kế của hai tên Việt gian là Huỳnh Công Tấn và Đỗ Hữu Phương, giặc đã dùng kế bắt mẹ của ngài và một số đồng bào trong vùng làm con tin.”
Rồi ông kể thêm, “Sau nhiều ngày đêm suy tư, ngài đã tự trói mình để cứu mẹ và một số đồng bào khỏi cảnh lầm than cơ cực. Trước khi bị quân Pháp tử hình, ngài có làm bài thơ tuyệt mệnh, lời lẽ khí khái và thống thiết vô cùng:
“Thư kiếm tùng nhung tự thiếu niên
Yêu giang đờm khí hữu long tuyền
Anh hùng nhược ngộ vô dung địa
Báo hận thâm cừu bất đái thiên.”
Và thi sĩ Đông Hồ dịch:
“Theo việc binh nhung tự thuở trai
Phong trần hăng hái tuốt gươm mài
Anh hùng gặp phải hồi không đất
Thù hận chan chan chẳng đội trời.”
Sau khi vị quốc vong thân, ông được vua Tự Đức sắc tứ truy phong Quan Thượng Đẳng Đại Thần.
Kế đến, ông Trần Văn Tài, một người trong ban tổ chức, giới thiệu thành phần quan khách đến tham dự, gồm có phái đoàn Phật Giáo Hòa Hảo San Diego, Giáo Sư Trần Văn Chi, ông Trần Trọng Đạt (Đại Việt Quốc Dân Đảng), ông Nguyễn Văn Giúp (hội trưởng Hội Đồng Hương Sa Đéc), kỹ sư Châu Minh Ba, nữ thi sĩ Nhất Phương, và nhiều người khác.
Tiếp theo là phần nghi thức tôn giáo Phật Giáo Hòa Hảo.
Giáo Sư Nguyễn Thanh Giàu, hội trưởng Ban Trị Sự Phật Giáo Hòa Hảo Miền Nam California, và các trưởng lão lên thắp hương và cầu nguyện trước lễ đài. Kế đến là lễ thắp hương ngoài trời tại bàn thờ Ông Thiên.
Trong bài cầu nguyện, ông Giàu khẩn cầu, “Hôm nay, nhân Lễ Giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực, tất cả tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo khắp nơi trên thế giới ngưỡng vọng hướng về chân linh của ngài. Nguyện cầu Quan Thượng Đẳng hiển linh, xin hộ trì cho đất nước Việt Nam của chúng con được thoát khỏi nạn Hán hóa của Tàu Cộng. Nhờ oai linh của ngài đã khiến cho dân tộc Việt Nam can đảm đứng lên để chống lại độc tài đảng trị, áp bức, bất công mà nhà cầm quyền Cộng Sản Việt Nam đang gây ra cho dân chúng. Xin ngài chứng giám và hộ trì cho chúng con đi theo con đường của ngài, mà Đức Thầy đã dạy cho chúng con là để cứu nước trong thời kỳ nhiễu nhương này.”
Sau đó là phần diễn ngâm sấm giảng của Đức Huỳnh Giáo Chủ, qua hai bài: “Gọi Đoàn Thanh Niên” và “Tặng Đoàn Thanh Niên Ái Quốc,” do hai ông Nguyễn Văn Mười và bà Mai Thị Quyền đồng diễn ngâm.
Ông Nguyễn Thanh Giàu thuyết trình về đức tính của vị anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực, ngoài tài điều quân khiển tướng, ông còn là một người con hiếu thảo, vì dân cứu nước và chịu lãnh án tử hình chớ không tham danh lợi. Và ông cũng làm tròn bổn phận của một Phật tử thực hiện tròn vẹn trong tứ trọng ân.
Kế đến là phát biểu của Giáo Sư Trần Văn Chi.
Ông nói: “Phật Giáo Hòa Hảo và anh hùng Nguyễn Trung Trục là trong cái nôi văn hóa của xứ Nam Kỳ. Nói như vậy, ngược lại nghĩa là, con người văn hóa xứ Nam Kỳ đã sản sinh ra Phật Giáo Hòa Hảo, đồng thời cũng sản sinh ra anh hùng Nguyễn Trung Trực, trước khi ông được phong chức Quan Thượng Đẳng Đại thần.”
“Sở dĩ chúng tôi nói như vậy là tại vì tất cả những sự việc xảy ra đều hiện ra trong bối cảnh ở không gian và thời gian nhất định chớ không phải tự nhiên Phật Giáo Phật Giáo Hòa Hảo ra đời. Ông Nguyễn Trung Trực xuất thân không phải là quan, mà là xuất thân từ một dân chài quê quán Bình Định di cư vào Nam để mộ binh chống Pháp. Sau khi ông bị Pháp tử hình, thì dân chúng Rạch Giá đã thờ phượng ông, và xem ông như một vị linh thần, Đức Huỳnh Giáo Chủ đã tôn ông là một vị anh hùng, và khi ông chết rồi thì ông được triều đình phong là Thượng Đẳng Đại Thần. Trong những vị thần, chức Thượng Đẳng là cao nhất,” ông Chi cho biết.
Sau đó là lời cảm tạ của ban tổ chức, và mọi người dùng cơm chay thân mật do ban tổ chức khoản đãi.
