SANTA ROSA, California (NV) – Vụ cháy ở Los Angeles tạo ra hàng ngàn nạn nhân mất nhà, và có thể làm tình trạng vô gia cư ở California thêm trầm trọng, báo mạng CalMatters viết ngày 15 Tháng Giêng.
Bà Jennielynn Holmes đứng tại một trung tâm sơ tán và chợt nhận thấy tầm cỡ cuộc khủng hoảng.
Đứng giữa hàng ngàn người thoát khỏi trận cháy Tubbs Fire thiêu rụi Santa Rosa năm 2017, bà Holmes nhận ra đám cháy này sẽ thêm vào số lượng nạn nhân chưa có nhà vốn đã quá đông.
Khi nhiều vụ cháy rừng tiếp tục thiêu rụi nhà cửa, buộc hàng chục ngàn người ở Los Angeles County phải di tản, các chuyên gia lo lắng về ảnh hưởng lâu dài của đám cháy đối với cuộc khủng hoảng vô gia cư vốn đã nghiêm trọng của tiểu bang.
Những người mua không đủ hoặc không mua bảo hiểm nhà, hoặc những người thuê nhà đôi khi phải ra đường, vì nhà họ đang ở bị cháy và họ không tìm được nhà khác.
Nhưng không riêng những người có nhà bị cháy mới bị ảnh hưởng. Những người thuê nhà trong những tòa nhà không bị hư hại vẫn bị đuổi vì chủ nhà tăng tiền thuê, hoặc vì chủ nhà bị cháy nhà và cần lấy lại phòng.
Và khi một cộng đồng mất hàng ngàn nhà cùng lúc, khi nhà vốn đã hiếm, giá cả sẽ tăng cao, khiến nhiều người phải rời đi xa. Tệ hơn nữa, mỗi vụ hỏa hoạn đều có nguy cơ làm tăng phí bảo hiểm nhà vốn đã cao ngất trời, khiến việc xây dựng lại hoặc mua một ngôi nhà mới càng trở nên đắt đỏ hơn.
Khi biến đổi khí hậu làm cho California nóng hơn và khô hơn, những vụ cháy rừng này trở nên khó lường và nghiêm trọng hơn.
“Điều này gây căng thẳng cho toàn bộ California,” ông Matt Plotkin, người giúp lãnh đạo các nỗ lực khắc phục hậu quả vụ cháy trại năm 2018 ở Butte County với tư cách là người đứng đầu tổ chức Camp Fire Collaborative, nói.
Các vụ hỏa hoạn ở Los Angeles County đã thiêu rụi hơn 40,000 mẫu Anh, giết chết ít nhất 25 người và làm hư hại hoặc phá hủy khoảng 12,000 ngôi nhà và các công trình khác – một tổn thất chắc chắn sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhà ở tại một quận hạt vốn đã có hơn 75,000 cư dân vô gia cư. Trong khi phần lớn sự chú ý về các vụ hỏa hoạn tập trung vào khu vực nhà giàu ở Pacific Palisades, các chuyên gia cho biết không chỉ người giàu mới bị ảnh hưởng.
Lửa trại
Sau khi trận cháy trại năm 2018 phá hủy phần lớn thị trấn nông thôn Paradise ở Butte County, hàng ngàn người di tản về Chico, cách đó khoảng 25 km. Bây giờ, sau hơn sáu năm, khu vực Sacramento Valley vẫn còn bị ảnh hưởng.
“Thật không may, chúng tôi vẫn đang giải quyết vấn đề vô gia cư do tác động của vụ cháy 2018,” ông Plotkin nói.
Paradise mất khoảng 15,000 nhà sau trận cháy. Theo Thị Trưởng Steve Crowder, cho đến nay, chỉ có khoảng 2,900 tư gia và 550 nhà dành cho nhiều gia đình được xây dựng lại. Sự mất mát có tác động lan tỏa lớn. Sau vụ hỏa hoạn, tỉ lệ nhà trống ở Butte County giảm còn 1% hoặc ít hơn, theo báo cáo đếm số người vô gia cư của quận hạt vào thời điểm 2023.
Trận cháy khiến cuộc sống của những người vô gia cư ở Paradise trở nên khó khăn hơn. Trước đó, thị trấn có một số nơi tạm trú cho họ do các nhà thờ địa phương điều hành, giờ không còn nữa.
Ngay sau trận hỏa hoạn, Paradise thông qua sắc lệnh cho phép cư dân sống trong “trailer” hoặc xe RV trên tài sản đã cháy rụi của họ trong khi xây dựng lại. Đáng lẽ đây chỉ là một biện pháp tạm thời, nhưng trong nhiều trường hợp, việc xây dựng lại mất nhiều năm khi người dân chờ đợi bảo hiểm, quỹ liên bang, và tiền dàn xếp với PG&E đến tay họ.
Khu “CZU Lightning Complex”
Khu phức hợp “CZU Lightning Complex“ bao gồm nhiều đám cháy do sét đánh, đã phá hủy gần 700 ngôi nhà ở Santa Cruz County.
Bốn năm sau, chỉ có khoảng một phần ba trong số những ngôi nhà cháy được xây dựng lại, theo báo cáo của “Santa Cruz County Civil Grand Jury” năm 2024.
Ông nói: “Tôi nhớ như in sự gia tăng số lượng xe RV mà mọi người ở trong thị trấn trong vòng hai năm sau vụ cháy.”
Ông Tom Stagg, đại diện của Housing Matters, một tổ chức bất vụ lợi giúp người vô gia cư, cho biết đám cháy CZU đã tàn phá các cộng đồng nông thôn ở vùng Santa Cruz Mountains, bao gồm cả San Lorenzo Valley, từng là nơi “ẩn náu” giá cả phải chăng. Ông nói, việc mất nhà ở đó khiến cuộc khủng hoảng nhà ở giá rẻ trong khu vực trở nên tồi tệ hơn.
Ngoài ra, những người bị cháy nhà ở Santa Cruz Mountains đã chuyển đến thành phố Santa Cruz, gây căng thẳng cho thị trường nhà đất của thành phố và làm giảm tỉ lệ nhà trống, ông Robert Ratner, giám đốc Santa Cruz Housing for Health, cho biết.
Thật khó để theo dõi chính xác có bao nhiêu người bị mất nhà cửa do hỏa hoạn, nhưng khi hỏa hoạn ngày càng tàn phá California, một số cộng đồng quan tâm đến việc theo dõi.
Vì đại dịch COVID-19, Santa Cruz County không tiến hành điều tra dân số về người vô gia cư trong năm sau vụ cháy CZU. Các điều tra sau đó đã hỏi người tham gia về lý do chính khiến họ trở thành vô gia cư, trong đó có thảm họa thiên nhiên, nhưng ông Ratner cho rằng đó có thể là do có quá nhiều yếu tố tổng hợp dẫn đến tình trạng vô gia cư. Ví dụ, một người nào đó có thể phải di dời do hỏa hoạn, nhưng cuối cùng chính sự bất an về kinh tế ngăn cản họ tìm nơi ở mới.
Ông Ratner cho rằng nếu đặt câu hỏi cách khác có thể cho dữ liệu tốt hơn.
Một số quận hạt nông thôn ở cực Bắc của tiểu bang, nơi thường xuyên xảy ra cháy rừng, cho biết vào năm 2023, gần một phần tư trong số 507 cư dân vô gia cư của Siskiyou County là do hỏa hoạn, theo số liệu thống kê tại thời điểm gần đây nhất của quận hạt.
Trận cháy ở Tubbs
Sau khi trận cháy ở Tubbs năm 2017 thiêu rụi các Napa County và Sonoma County ở xứ rượu vang của Vùng Vịnh, các nhà cung cấp dịch vụ địa phương đã thấy tình trạng vô gia cư tăng đột biến khoảng một năm rưỡi sau đó, bà Holmes cho biết.
Ngay sau hỏa hoạn, tiền và các trợ giúp khác của FEMA, chính quyền địa phương, và tiểu bang cũng như các tổ chức thiện thiện được chuyển vào. Nhiều người đã có thể sống nhồi nhét gấp đôi hoặc gấp ba lần với bạn bè hoặc gia đình trong một thời gian. Nhưng khi hết tiền và hoàn cảnh sống chật cứng đó trở nên không nổi nữa, người ta phải ra đường.
Tình trạng này có thể tái diễn ở Los Angeles County, bà Holmes nhận xét.
“Đây là một thử thách to lớn vì chúng ta phải đối mặt với một lượng lớn người vô gia cư mới,” bà nói. “Những người vô gia cư hiện tại là người bị cháy nhà trước đây. Vì vậy, với số lượng người vô gia cư tăng lên rất nhiều, đặc biệt là ở Nam California, và bây giờ có thể thêm hàng chục ngàn người nữa.”
Sau vụ cháy Tubbs, tổ chức Từ Thiện Công Giáo của Giáo Phận Santa Rosa (tổ chức do bà Holmes điều hành) đã thành lập một nhóm quản lý trường hợp thảm họa với 20 người quản lý trường hợp và viết một cẩm nang quản lý trường hợp thảm họa. Tổ chức nghĩ rằng đây chỉ là một chương trình tạm thời. Nhưng hỏa hoạn vẫn tiếp tục và giờ đây nó đã trở thành vĩnh viễn.
Nhiều năm sau hỏa hoạn, Sonoma County đưa các câu hỏi liên quan đến hỏa hoạn vào danh sách người vô gia cư hàng năm. Một năm sau thảm họa, hơn một phần ba số người vô gia cư tham gia khảo sát cho biết nhà ở hoặc nơi ngủ trước đây của họ đã bị hỏa hoạn ảnh hưởng – trong đó có 12% cho biết nó đã bị đốt cháy hoặc bị phá hủy do cách khác.
Quận hạt cũng khảo sát biết những người có nhà ở để xác định có bao nhiêu người có nguy cơ trở thành vô gia cư. Cuộc khảo sát cho thấy khoảng 7% gia đình có người sống chung tạm thời trong năm sau vụ cháy. Sử dụng dữ liệu đó, các nhà nghiên cứu ước tính có 21,482 người đang sống tạm thời với gia đình khác. Trong số đó, gần 40% cho biết họ sống như vậy vì mất nhà do hậu quả trực tiếp của vụ cháy. Thêm 11% cho biết họ bị mất nhà vì chủ nhà dọn vô hoặc tiền thuê nhà tăng do hỏa hoạn.
Thành phố Santa Rosa đã cho phép xây dựng 3,220 đơn vị dân cư mới kể từ vụ cháy năm 2017. Bà Megan Basinger, giám đốc nhà ở và dịch vụ cộng đồng của thành phố, cho biết con số đó bao gồm hơn 370 căn hộ giá cả phải chăng, theo dữ liệu của thành phố.
“Chúng tôi thấy nhiều đơn vị bị hạn chế hoạt động kể từ vụ cháy nhiều hơn tưởng tượng,” bà nói.
Khi Los Angeles County bắt đầu xây dựng lại, không ai theo dõi với sự đồng cảm hơn những người đã từng trải qua điều đó trước đây, bà Holmes cho biết. (ĐG) [đ.d.]
