Văn Lan/Người Việt
STANTON, California (NV) – Ngày hội ngộ Phước Long luôn vào đầu Tháng Giêng hằng năm. Sau ba năm vắng bóng vì đại dịch COVID-19, trong không khí ngày Xuân đã cận kề, đồng hương Phước Long vui mừng họp mặt trở lại. Tuy số người tham dự không nhiều như những năm trước nhưng mọi người được gặp nhau đã là hạnh phúc.
Buổi họp mặt Phước Long mừng Xuân Quý Mão vừa diễn ra hôm Chủ Nhật, 8 Tháng Giêng, tại nhà hàng Diamond Seafood Palace 1, Stanton, không chỉ đồng hương Phước Long ở California mà có nhiều người đã từng cùng nhau chiến đấu bảo vệ quê hương Phước Long ở các tiểu bang khác về như Arizona, New York, New Jersey…
Những hình ảnh của tỉnh Phước Long như các sinh hoạt ngày trước của đồng bào sắc tộc trên đồng lúa chín vàng mênh mông mùa gặt lúa, hay những bài báo đăng trước năm 1975 nói về sự hy sinh của Thiếu Tá Lê Văn Xuân, quận trưởng kiêm chi khu trưởng Phước Bình, hoặc các quân nhân Việt Nam Cộng Hòa bên các chiến hào, được treo trước tiền sảnh của nhà hàng để mọi người biết đến những lịch sử quý giá này.
Sau nghi thức khai mạc là phút tưởng niệm để tưởng nhớ đến vong linh các anh hùng tử sĩ Phước Long.
Ông Hoàng Lai, điều hợp chương trình hội ngộ, cho biết Phước Long thất thủ do bàn tay bạo tàn của Cộng Sản cách nay đúng 48 năm hai ngày, đó là ngày 6 Tháng Giêng, 1975.
“Tất cả quân dân cán chính của Phước Long và cả toàn dân Việt Nam không bảo vệ được lãnh thổ của chúng ta vì Cộng Sản đã xua đại quân từ miền Bắc với sự hỗ trợ của Cộng Sản quốc tế tấn công miền Nam, khiến chúng ta phải lưu vong nơi đất khách quê người cho đến nay! Để tưởng nhớ lại những ngày Phước Long thất thủ năm xưa, sau hơn 20 năm khi chúng ta còn ở trong nước, những người miền Nam bị đi tù dưới chế độ Cộng Sản đã vượt biên đến khắp nơi trên thế giới, và một số anh em H.O sang đây đã quy tụ lại được một ít đồng hương trong năm đầu tiên cách đây hơn 20 năm về trước, do niên trưởng Nguyễn Thúc Di thành lập, và mỗi năm tiếp tục tăng lên, liên lạc với nhau và giữ vững được những kỷ niệm của Phước Long,” ông nói.
“Đây là một kỷ niệm buồn và đáng nhớ của tất cả quân dân cán chính VNCH, và những người đã từng sống, làm việc tại Phước Long, hay những quân nhân như chúng tôi đã từng góp sức dù ít hay nhiều để giữ vững quê hương Phước Long. Hôm nay ngày 8 Tháng Giêng, 2023, chúng ta lại tập hợp nơi đây để hàn huyên tâm sự hỏi han bạn bè, trao đổi những lời tốt đẹp cầu chúc cho ngày đầu năm mới,” ông Hoàng Lai xúc động nói.
Tiếp đến, niên trưởng Nguyễn Thúc Di, trưởng ban tổ chức, nói: “Xin cám ơn tất cả các vị mạnh thường quân Tiểu Khu và đồng hương Phước Long, không có quý vị thì hội chúng ta có thể khó khăn khi tổ chức buổi hội ngộ, nhưng quý vị đã bỏ công sức, có những vị từ tiểu bang xa bay về đây tham dự. Chúng tôi rất cảm động và biết ơn chúc mùa Xuân Quý Mão, một mùa Tết an khang thịnh vượng.”
Ông Nguyễn Văn Thành, hội trưởng Hội Phước Long, phát biểu: “Trong ngày hội ngộ, quanh ta nghe rộn ràng những tiếng Phước Long, gợi nhớ lại những ngày tháng hắt hiu nơi rừng xanh đất đỏ! Những đoàn năm ba người Thượng Stiêng hay Mnông thỉnh thoảng hay gặp tới lui trên đường ra Phước Bình hay vào Đắk Nông, Đắk Lắk. Chúng ta cũng không thể nào quên những trái pháo mà Việt Cộng rót vào Dinh Tỉnh Trưởng, sân bay Phước Bình trong những ngày chiến sự gay go. Nhất là, sau cùng, Phước Long đã bị quân Bắc Việt tràn ngập vào những ngày 5, 6, 7 Tháng Giêng, 1975. Làm sao nói hết biết bao nhiêu máu và mồ hôi, nước mắt đã đổ ra cho Phước Long, nhưng rồi Phước Long đã thất thủ, Việt Nam Cộng Hòa cũng bị bức tử ngày 30 Tháng Tư 1975.”
“Ngày hội ngộ hôm nay, chúng ta cùng thắp lên một nén hương lòng cho Phước Long và cho tổ quốc Việt Nam. Thay mặt cho thế hệ đầu đàn tị nạn Cộng Sản, chúng tôi không quên có lời nhắc nhở thế hệ con, em, cháu của Phước Long, dù có hay không có mặt trong ngày hội ngộ hôm nay, chỉ đơn giản vài lời là ‘Xin đừng quên nguồn cội, dòng máu Việt Nam đang chảy trong huyết quản của mỗi người các bạn!,’” ông hội trưởng nói.
Tiếp đến, cựu Thiếu Tá Đặng Vũ Khoái, cựu quận trưởng kiêm chi khu trưởng Chi Khu Đồng Xoài, một nhân chứng sống trong cuộc chiến Phước Long từ đầu tới cuối, ông đã bị bắt làm tù binh Cộng Sản với 13 năm biệt xứ, được mời lên nói đôi lời về cuộc chiến Phước Long.
Ông Khoái hồi tưởng lại 48 năm về trước, không ai quên được những câu “Bình Long Anh Dũng” và “Phước Long Kiêu Hùng.” Ông nói rằng hôm nay mọi người cùng đến đây để vinh danh những quân dân cán chính của Tiểu Khu Phước Long đã nằm xuống cho tổ quốc trường tồn.
“Làm sao chúng ta quên được sự hy sinh anh dũng của biết bao nhiêu người ngay tại trận địa. Mặc cho Cộng Sản tuyên truyền xuyên tạc xúc phạm nhưng thời gian sẽ trả lại sự thật. Quận Đồng Xoài của chúng tôi đã chiến đấu mất 13 ngày đêm, đã hy sinh ông phó tỉnh trưởng Hà Vĩnh Tường, rồi các vị sĩ quan cũng như binh sĩ đã ngã xuống, ngay chính tôi cũng bị thương tay và chân khi chiến đấu ngoài mặt trận. Thật là ‘Giang sơn đổi chủ anh hùng tận/ Vận nước đau lòng kẻ thất phu/ Ngày xưa anh dũng nơi trận địa/ Bây giờ lệ mặn nhỏ tim tôi’ để nhắn nhủ lại cho thế hệ đời sau,” ông Khoái ngậm ngùi chia sẻ.
Ông Nguyễn Thanh Tòng, con của Đại Tá Lưu Yểm, quận trưởng Quận Bố Đức, sau về làm Tiểu Khu Trưởng tỉnh Phước Long. Ông Tòng cho hay có lên Phước Long chơi vào những dịp nghỉ Hè. Sau đó ông theo lệnh tổng động viên vào Thủ Đức, được Không Quân tuyển chọn đi học bay A 37, về nước phục vụ tại Vùng II Chiến Thuật. Khi trận chiến Phước Long khốc liệt, ông được biệt phái về Biên Hòa, yểm trợ Phước Long rất nhiều lần, và rất hãnh diện khi được phục vụ tại Phi Đoàn Thiên Lôi, từng bay vào những chiến trường khốc liệt.
“Tôi còn nhớ đêm cuối cùng sau khi Cộng quân vây hãm quận Phước Bình, tôi thuộc phi vụ cuối cùng từ phi trường Biên Hòa khoảng 5 giờ chiều, bay đi yểm trợ Phước Bình khi nhận được lời cầu cứu của các anh em khi đồn sắp bị tràn ngập. Ngày trước đánh giặc trong rừng từ Ban Mê Thuột, Pleiku, Kon Tum, nhưng bây giờ đánh giặc ngay trong thành phố, phải dội bom lên đầu chiến hữu của mình ở dưới, dội bom lên đồng bào của mình tại thành phố thân yêu tôi đã từng đến. Khi trở về căn cứ Biên Hòa, tôi rất đau khổ và phải khóc khi phải dội bom lên đầu các anh em đồng đội tại những nơi mình đã từng sống. Tôi đã từng nói với đồng đội rằng ‘Nếu tôi được chết trong trận ấy còn đỡ tủi nhục hơn là mình còn sống tới bây giờ,’” ông Tòng xúc động khi nhớ lại.
Ông Nguyễn Tấn Hùng, thuộc đơn vị Trinh Sát 46 Sư Đoàn 25, biệt phái tăng cường cho Tỉnh Phước Long, kể: “Đối với chúng tôi không có trận nào khó khăn nguy hiểm cả, vì mình đã vào con đường quân đội là phải chấp nhận. Ngày 12 Tháng Giêng, 1975, Cộng Sản tấn công Đồng Xoài, ngày 30 Phước Long mất, chúng tôi phải tan rã cả tiểu khu. Tổng cộng tôi ở đó được một tháng, thay thế cho Tiểu Đoàn 314 Địa Phương Quân Phước Long.”
“Hôm nay đi dự hội ngộ Phước Long để nhớ về thời gian tôi phục vụ ở đó, nhưng đồng đội thì mất hết rồi. Ngày xưa gia đình tôi sống có tiệm may Thu Thủy, hôm nay mong gặp lại được bà con, thì chỉ gặp được có con bà Kim Thành,” ông Hùng nói.
Cuộc vui hội ngộ Phước Long với những ca sĩ Mỹ Thúy, Đan Thanh, và các cây nhà lá vườn cùng ban nhạc Night Star đã cống hiến hết mình những giây phút gặp gỡ, cuộc hàn huyên chưa tàn mà đã hẹn năm sau.
Theo ban tổ chức, tỉnh Phước Long nằm về hướng Tây Bắc của Sài Gòn, thường được gọi là Bà Rá, vì ở đó có ngọn núi Bà Rá. Thời Pháp thuộc, đây là nơi giam giữ những tù nhân bị kết án lưu đày.
Tỉnh Phước Long được Tổng Thống Ngô Đình Diệm thành lập năm 1956 cùng lúc với các tỉnh Hậu Nghĩa, Sa Đéc, Tam Cần, Chương Thiện, Quảng Tín… Năm 1959, một phần của tỉnh Phước Long lại được tách ra (quận Phú Giáo) để lập tỉnh Phước Thành. Phước Long (Bà Rá) là vùng đất cao, xa xôi cách trở, rừng rậm núi non nên hầu như không có người Kinh cư trú. Hai sắc tộc bản địa là Mnông và Stiêng.
Sau khi thành lập, tỉnh Phước Long được xem như địa đầu giới tuyến, có bốn quận là Phước Bình (Châu Thành), Bố Đức (Bù Đốp), Đôn Luân (Đồng Xoài), và Đức Phong (Bù Đăng). Thời Đệ Nhất Cộng Hòa cho di dân từ miền Trung vào lập nghiệp, đa số là người vùng Quảng Nam, Quảng Ngãi, gọi là khu dinh điền. [qd]
