Lâm Hoài Thạch/Người Việt
SANTA ANA, California (NV) – Đông đảo tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo (PGHH) và đồng hương đến dự Lễ Giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực lần thứ 154, tại Ban Trị Sự Hội Quán PGHH Nam California, thành phố Santa Ana, hôm Chủ Nhật, 25 Tháng Chín.
Vì lòng hiếu hạnh cứu mẹ, ông đã tự trói mình ra nộp cho giặc, khi mẹ bị giặc bắt làm con tin và vì thương đồng bào, đồng đội đang bị giặc bao vây. Nhưng trước pháp trường, Nguyễn Trung Trực luôn hiên ngang chẳng một chút nao lòng. Gương hy sinh vì sự sống còn của tổ quốc và dân tộc của ông vẫn sáng ngời cho hậu thế, cũng là sự tôn kính trong lòng của mọi người đến muôn đời.
Đạo hữu Nguyễn Kim Liên, trưởng ban tổ chức, nói: “Nhắc đến cụ Nguyễn Trung Trực thì ai cũng sùng bái nghĩa khí ‘Anh hùng tử chớ khí hùng nào tử,’ mặc dù ông đang bị nhà cầm quyền Pháp giam giữ. Lúc đó, họ dụ ông đầu hàng sẽ được phong chức tước, nhưng ông từ chối còn dõng dạc với câu nói đầy khí phách ‘Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam, thì mới hết người Nam đánh Tây.’”
“Hai chiến công hiển hách của ông là vào ngày 10 Tháng Mười Hai, 1861, ông đã chỉ huy nghĩa quân phục kích đốt chìm tàu chiến L’Ésperance tại vàm Nhựt Tảo, Tân An. Thứ hai là vào ngày 16 Tháng Sáu, 1868, ông cùng nghĩa quân đã đánh úp đồn Rạch Giá, tiêu diệt nhiều sĩ quan và lính Pháp, tịch thu hơn 100 khẩu súng và nhiều đạn dược. Sau này, thi sĩ Huỳnh Mẫn Đạt đã ca tụng ông Nguyễn Trung Trực bằng hai câu thơ ‘Hỏa hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa/ Kiếm bạc Kiên Giang khấp quỷ thần,’” bà Kim Liên nói thêm.
Sau đó là nghi thức tôn giáo, do các đồng đạo cao niên kính cẩn thực hiện bên trong hội quán và bên ngoài bàn thờ ông Thiên. Đồng đạo La Văn Tảo tuyên đọc bài “Lời Khuyên Bổn Đạo,” tức Tám Điều Ngăn Cấm của Đức Thầy.
Nói về ý nghĩa Lễ Giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực, Giáo Sư Nguyễn Thanh Giàu, hội trưởng Ban Trị Sự PGHH Nam California, nói: “Ông Nguyễn Trung Trực không những là một anh hùng, một niềm hãnh diện cho dân tộc Việt Nam, mà tinh thần Nguyễn Trung Trực đã trở thành một truyền thống trong đạo PGHH. Vào năm 1945, Đức Thầy đã cho thành lập đội nghĩa binh chống Pháp mang tên Nghĩa Quân Cách Mạng Vệ Quốc Liên Đội Nguyễn Trung Trực. Đến ngày 18 Tháng Mười Hai, 1946, đơn vị này được đổi tên là Chi Đội Nguyễn Trung Trực.”
Đồng đạo Mỹ Hạnh diễn ngâm bài “Huyết Lệ Thư của Ngài Nguyễn Trung Trực” gởi cho Quân Đội Pháp, và đồng đạo Thái Mỹ Nĩ diễn ngâm bài “Gọi Đoàn Chiến Sĩ” của Đức Thầy.
Giáo Sư Trần Văn Chi phát biểu: “Trong buổi lễ hôm nay, chúng ta nhấn mạnh vào sự Tứ Đại Trọng Ân của ông Nguyễn Trung Trực mà Đức Thầy đã dựa vào đó để lập ra đội nghĩa binh chống Pháp có danh xưng là Chi Đội Nguyễn Trung Trực. Do đó, tên của vị anh hùng Nguyễn Trung Trực đã gắn bó với PGHH từ suốt lịch sử đến giờ này. Trong thời điểm đó, Đức Thầy có hai sự nghiệp lớn mà chúng ta phải thấy, thứ nhất là thành lập Dân Xã Đảng, thứ hai là thành lập Chi Đội Nguyễn Trung Trực để đấu tranh chống lại thực dân Pháp.”
Đồng đạo Ngô Văn Ẩn, thành viên trong ban tổ chức, nói: “Ông Nguyễn Trung Trực đã toàn vẹn hiếu trung, cho nên ông được Đức Huỳnh Giáo Chủ thường nhắc nhở với các tín đồ PGHH, đồng thời cũng đưa danh của ông vào bài nguyện trước bàn thờ Phật, để mỗi lần cầu nguyện thì các tín đồ PGHH đều có cầu đến danh của ông. Buổi lễ hôm nay có mục đích là để nhắc nhở cho con cháu của các tín đồ PGHH và đồng đạo phải noi theo gương của cụ Nguyễn đối với đất nước, cùng sự hiếu thảo đối với tổ tiên và cha mẹ.”
Đạo hữu Ngô Nguyễn tâm tình: “Tôi là dân xuất thân từ Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang. Vì thế đối với tôi, ông Nguyễn Trung Trực là một vị anh hùng, tuy còn trẻ tuổi, nhưng ông rất yêu nước. Vì chữ hiếu nên ông phải đành nộp thân mình cho giặc Pháp để cứu mẹ, cứu đồng bào và nghĩa quân tại Tà Niên, tỉnh Kiên Giang, chớ không có thất bại trên tinh thần chống giặc ngoại xâm. Ông đã bị quân Pháp tử hình tại thị xã Rạch Giá. Vì tinh thần yêu nước tích cực của ông, nên người dân Kiên Giang lúc nào cũng thờ kính ông như một vị đại anh hùng của dân tộc.”
Đạo hữu Huỳnh Mai, thành viên trong ban tổ chức, kể: “Tôi có dịp về Việt Nam và đến Rạch Giá để viếng mộ của cụ Nguyễn Trung Trực tại Đình Thần Nguyễn Trung Trực. Trong đình có phòng thuốc Nam, thấy có nhiều đồng bào đến giúp cho phòng thuốc về việc cắt những cây thuốc, rồi đem phơi khô. Theo tôi nghĩ, vì noi theo gương thương đồng bào của cụ Nguyễn, nên trong đình thờ cụ lúc nào cũng có phòng thuốc Nam để làm từ thiện trị bệnh cho bá tánh. Ngày giỗ của cụ năm nay tôi không có về Việt Nam, nhưng thấy trên màn ảnh phóng sự Lễ Giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực tại Rạch Giá rất đông đảo đồng bào của mình từ nhiều nơi về tham dự, trong số đó có rất nhiều tín đồ PGHH, nên tôi rất vui mừng và xúc động.”
Theo ban tổ chức, ngày 27 Tháng Mười, 1868, nhằm ngày 12 Tháng Chín năm Mậu Thìn, đồng bào Tà Niên, nơi nổi tiếng của làng dệt chiếu và nhiều nơi khác đổ xô ra chợ Rạch Giá, khi hay tin Pháp đưa ông Nguyễn Trung Trực ra hành quyết. Ông yêu cầu quân Pháp mở trói, không bịt mắt để ông nhìn đồng bào và quê hương trước giây phút ra đi vĩnh viễn. Nhiều bô lão tại làng Tà Niên đến vĩnh biệt ông, đã trải xuống đất một chiếu hoa màu đỏ thật đẹp có chữ ‘Thọ’ cho ông đứng giữa. Ông Nguyễn Trung Trực hiên ngang, dõng dạc trước pháp trường, nhìn bầu trời, nhìn đất nước và từ giả đồng bào. Rồi ung dung ngâm một bài thơ tuyệt mạng.
Hay tin ông bị hành quyết, Vua Tự Đức cho làm lễ truy điệu và sắc phong ông Nguyễn Trung Trực là Quan Thượng Đẳng Đại Thần được thờ tại làng Vĩnh Thanh Vân, Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang.
Tại miền Nam Việt Nam có trên 20 đền thờ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực. Hằng năm cứ đến trong khoảng 28 Tháng Tám và 12 Tháng Chín Âm Lịch, hàng triệu tín đồ PGHH cũng như đồng bào các tỉnh miền Tây đều long trọng tổ chức lễ tưởng niệm vị anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực đã dấn thân đền nợ nước. Không những ông đã oanh liệt trong nhiều trận chiến, mà còn là người trung hiếu song toàn, giữ vẹn Tứ Đại Trọng Ân của PGHH, gồm Ân tổ tiên cha mẹ, Ân đất nước, Ân tam bảo và Ân đồng bào và nhân loại. Xứng danh với câu “Sinh vi tướng, tử vi thần” tức “Sống làm tướng, chết làm thần.” [qd]
