Trung Cang/Người Việt San Jose tổng hợp
OAKLAND- Một nhóm người đại diện cho các nhà sản xuất và công nhân ngành thép có cơ sở tại Washington, D.C., đã cho thiết kế hai bảng cổ động (billboards) hôm 26 tháng 3 vừa qua để phản đối việc Sở Giao Thông Vận Tải California (gọi tắt là Caltrans) sử dụng thép từ Trung Quốc để thực hiện dự án làm mới nhịp phía Ðông cầu Bay Bridge.
Bảng quảng cáo bên Freeway 880, gần đường High St., Oakland. (Hình: Tri Le/Người Việt San Jose)
Ông Scott Paul, đương kim giám đốc điều hành Hiệp Hội Các Nhà Sản Xuất Hoa Kỳ, đã bực bội cho biết: “Thật là ngu xuẩn khi quyết định sử dụng thép của Trung Quốc cho dự án xây cầu Bay Bridge. Nếu Sở Giao Thông Vận Tải California sử dụng thép của Hoa Kỳ cho dự án này, thì tiểu bang đã tạo được hàng nghìn công ăn việc làm cho người dân.”
Một tấm billboard đã được treo ở phía Ðông địa điểm thu lệ phí cầu Bay, và một tấm nữa treo ngoài xa lộ 880 gần High Street, thuộc thành phố Oakland. Hai bảng cổ động này vẽ hình lá cờ đỏ của Trung cộng với dòng chữ, “Bay Bridge, 100% Thép Ngoại Quốc” và kèm website của liên minh: “Should Be Made in America.com”
Ông Paul cho biết chiến dịch có tên: “Nên Ðược Làm Tại Mỹ” nhắm đến việc tạo nên sự thay đổi rộng khắp về chính sách sử dụng công quỹ để mua sắm từ các cấp chính quyền địa phương đến tiểu bang và liên bang. Hoa Kỳ còn phải tốn hàng nghìn tỷ Mỹ kim để sửa chữa các cơ sở hạ tầng trong những thập niên tới, riêng California sẽ tốn gần 500 tỷ Mỹ kim; và để gia tăng hiệu quả kích thích kinh tế, cần bảo đảm rằng những công ty Mỹ phải nhận được việc làm bất cứ khi nào có thể chiếu theo những đòi buộc mậu dịch hiện hành.
Hai mươi tiểu bang đang xem xét, và có tiểu bang đã thông qua luật nhằm tăng ưu đãi đối với ngành thép và các hàng hóa được chế tạo bằng thép của Mỹ trong việc mua sắm ở cấp tiểu bang.
Thế nhưng ông John Goodwin, phát ngôn viên của Ủy Ban Giao Thông Vận Tải Thủ Ðô, là ủy ban giúp điều phối nguồn vốn cho dự án cầu Bay, nói rằng bảng cổ động ghi những thông tin gây hiểu lầm vì đã có bảy mươi sáu phần trăm thép sử dụng cho dự án cầu Bay được chế tạo trong nước, và phần còn lại sử dụng thép của Trung Cộng, số thép này chỉ dùng cho phần tháp neo để treo nhịp cầu, dài khoảng 2,047 ft.
Ông Bart Ney, phát ngôn viên của Sở Giao Thông Vận Tải California cho biết công ty ZPMC, một công ty ở Thượng Hải, Trung Quốc, đã được chọn thầu vì không công ty Mỹ nào có khả năng cung cấp sản phẩm thép này cho dự án.
Thế nhưng trong một đoạn video “breaking news” của đài Fox, khi phóng viên hỏi liệu các công ty Mỹ có thể đảm nhiệm các công việc đó không, thì đại diện phía các công ty Mỹ đã trả lời quả quyết rằng: “Absolutely!”
Trong lúc 25 triệu người Mỹ bị mất nhà, mất việc, họ không tìm đâu ra được việc toàn thời gian để làm, đành phải kiếm những công việc bán thời gian để đắp đổi qua ngày, thì California đã mang việc làm đến cho hàng nghìn người Trung Quốc, thi công những phần rời của cầu ở Trung Quốc, sau đó lại chở ngược về California để ráp nối!
Ngành Thép Mỹ: một thời hoàng kim
Thành phần ráp nối chính là những công nhân của công ty American Bridge một thời vang bóng ở Caraopolis, thuộc tiểu bang Pennsylvania. Ngày trước, những công nhân này đã từng xây những cây cầu và những dinh thự nguy nga, tráng lệ ở khắp nơi. Những công trình của công ty American Bridge có thể được tìm thấy không chỉ với những cây cầu đem lại nhiều ấn tượng như cầu Golden Gate ở San Francisco, cầu Brooklyn ở New York, mà cả những tòa tháp nổi tiếng như tháp của Woolworth và Chrysler ở Manhattan, và những cơ xưởng lắp ráp xe hơi lớn nhất thế giới của hãng General Motor ở Lordstown, Ohio. Nhưng đó là thời mà chính công ty này làm ra thép và chế tạo ra các bộ phận; khi mà các công trình thật sự là “Made in America.” Ðây không phải tinh thần hiếu chiến, mà thực sự là “công việc,” đem công việc đến cho những người đang cần nó trong tuyệt vọng.
Hoa Kỳ đã thừa nhận không còn mạnh về thép như đã từng trước đây. Những năm tháng cho phép hạ giá thành, rồi đến việc chính phủ trợ cấp nhập khẩu từ nước ngoài, đã giết chết ngành thép của Mỹ. Chính quyền và cả Quốc Hội trong những năm kế tiếp nhiều lần than phiền về việc “unfair trade practices” – thiếu công bằng trong giao dịch. Nhưng những than phiền đó đã không được ai quan tâm cả bên đảng Dân Chủ lẫn đảng Cộng Hòa, để rồi cuối cùng ngành kỹ nghệ thép một thời lừng danh đã dần dần bị teo lại. Thế nhưng điều đó cũng không có nghĩa là nước Mỹ không có khả năng sản xuất thép cho cầu Bay. Bởi vì, không giống như lúc trước, chỉ cần một công ty, chẳng hạn công ty Bethlehem Steel, là có thể đảm nhận được; ngày nay, công việc đòi hỏi phải có sự liên doanh của nhiều công ty. Và việc liên doanh này chỉ có thể thực hiện được nếu có sự cổ cũ và hỗ trợ từ phía những người làm chính sách ở California và Washington.
Công nhân ngành thép của Mỹ đã mất việc vào tay Trung Quốc như thế nào?
Câu chuyện bắt đầu từ năm 1989 khi cây cầu Bay ở Oakland nguyên thủy bị hư hại nặng nề do trận động đất Loma Prieta, mà trung tâm điểm là San Francisco. Ðây là cây cầu bận bịu nhất nước, có dung lượng 300,000 xe qua lại mỗi ngày, nhưng được đánh giá là không an toàn và cần phải được sửa chữa.
Sau nhiều năm bàn cãi về mẫu mã, về cách thức kiếm tiền để trả nợ mà chủ yếu là dựa vào lệ phí cầu đường, cuối cùng chính quyền địa phương và tiểu bang đã đồng ý hình thức cầu treo với một trụ tháp cao 52 tầng ở ngay giữa cầu. Phần trụ này được xem như là phần “Made in China.”
Ngay từ lúc khởi đầu, dự án đã có phần nghiêng về phía Trung Quốc. Thống Ðốc Schwarzenegger đã thúc giục Trung Quốc đặt phần thầu, nhưng cuối cùng thì họ quyết định hợp tác với công ty American Bridge và Liên doanh Fluor Corp., một liên doanh của Mỹ, cuối cùng đã thắng hợp đồng.
Việc kết hợp này rất tốt vì Robert H. Luffy, chủ tịch và giám đốc điều hành của American Bridge cũng thích người Trung Quốc. Trong quá khứ, ông đã làm việc với những công nhân thép người Hàn Quốc và người Nhật, và một số nước khác, nhưng người Trung Quốc cho giá rẻ hơn hết. Và ông cũng không tin những công ty Mỹ có thể đảm nhiệm công việc to lớn như vậy được.
Vào tháng 9 năm 2010, thống đốc California, ông Arnold Schwarzenegger, đã đến thăm xưởng thép Zhenhua Heavy Insdutries ở Thượng Hải, cách Trung Quốc 30 phút. Ông hết lòng cảm ơn những công nhân Trung Quốc đã tận tụy làm việc mỗi ngày để hàn, sơn, tạo mẫu mã, chuyên chở v.v… hầu giúp California xây lại cầu Bay. Nhiều người trong số họ đã đến bắt tay và hãnh diện được đứng bên cạnh người mà một thời từng là ngôi sao điện ảnh nổi tiếng của Hollywood nhưng nay đã thành một chính trị gia. Công ty đã chế tạo hàng ngàn tấn thép thành phẩm dành cho dự án cầu Bay, một cây cầu dài 8 dặm nối liền San Francisco và Oakland. Tất cả đội ngũ lao động gần 32,000 người cho dự án này đều là người Trung Quốc, chỉ trừ trên dưới 200 chuyên gia người Mỹ được Sở Giao Thông Vận Tải California phái đến để hướng dẫn kỹ thuật, trả lời các câu hỏi và kiểm tra thành phẩm. Việc kiểm tra là cần thiết vì họ đã phát hiện đến 65% những mối hàn công nhân người Trung Quốc làm không đạt tiêu chuẩn trong đợt đầu. Nói cách khác, đây là hình thức vừa làm vừa học nghề mà trước đây người Mỹ không hề có nhưng các doanh nhân Mỹ đã bị mê hoặc bởi con số 1.3 tỷ người tiêu thụ của Trung Quốc nên đã tự mang việc đến cho họ.
Các công ty Mỹ háo hức đặt thầu
Ông Tim Hickman, phó chủ tịch Oregon Iron, cho biết một nhóm các nhà sản xuất thép đã sẵn sàng xây một nhà máy mới để sản xuất thanh gầm cho Bay Bridge. Và đây có thể là sự hợp tác trên cả nước, những phần khác của cầu sẽ được các nhà máy thép ở Illinois, Indiana và Pennsylvania đảm trách. Hợp đồng có thể mang lại nhiều công ăn việc làm cho các nhà sản xuất, những người làm mặt dĩa, tài xế xe, người làm vật liệu và nhiều ngành khác nữa.
Cầu Bay Bridge đang được thi công. (Hình: Justin Sullivan/Getty Images)
Tuy nhiên, mọi sự đều nghiêng về đặt hợp đồng với Trung Quốc. Sở Giao Thông Vận Tải California một mực cho rằng hợp đồng với Trung Quốc thì dễ dàng hơn và rẻ hơn. Và hệ quả là sau khi ký hợp đồng với Trung Quốc, 65% các mối hàn được làm ở Thượng Hải không đủ chất lượng. Ðể xem xét việc này, Caltrans đã phái 200 kỹ sư và nhân viên cầu đường sang Trung Quốc để giám sát, làm tốn kém thêm một số tiền nữa. Sau đó, Caltrans kết luận rằng các đường hàn đã an toàn và rằng công ty kiểm tra đã đưa ra những tiêu chuẩn đường hàn quá nghiêm khắc, nên đã bị miễn nhiệm sau đó. Rõ ràng cầu mới Bay Bridge đã cho thấy những thách thức về kỹ thuật và sản xuất.
Có chắc là đã “tiết kiệm”?
Theo tính toán, Thống Ðốc Schwarzenegger cho rằng khi giao thầu cho Trung Quốc, ông đã tiết kiệm được 400 triệu Mỹ kim cho tiểu bang. Nhưng số tiền này không đủ bù vào tiền lương mà các công nhân ngành thép và sắt của Mỹ đã bị mất; không đủ bù vào số tiền thuế mà công nhân sẽ đóng lại cho tiểu bang; không đủ bù vào tiền thuế họ đóng cho các địa phương, nơi mướn họ làm để chi phí cho trường học, đường sá; cũng không đủ để khấu trừ vào các khoản tiền mà tiểu bang phải trả cho những người thất nghiệp về bảo hiểm sức khỏe và những khoản trợ cấp khác. Tóm lại, tưởng là tiết kiệm nhiều nhưng thật ra chẳng được gì! Ðó là chưa kể nếu tính thật sự chi phí của cầu, giá thành phải lên tới 12 tỷ Mỹ kim chứ không phải 6 hay 7 tỷ. Ðiều rõ ràng là chúng ta đã đánh mất cơ hội thật tốt để tạo thêm công ăn việc làm cho người dân trong giai đoạn kinh tế khó khăn này. Vào thời điểm hợp đồng được giao cho Trung Quốc, mức thất nghiệp của tiểu bang California thấp hơn nhiều so với bây giờ.
