ORANGE COUNTY, California (NV) – Khủng hoảng nhà ở tại California đang thu hút sự quan tâm của chính quyền ở mọi cấp, từ chính quyền địa phương, lãnh đạo tiểu bang cho đến các ứng viên thống đốc. Thế nhưng, cuộc thảo luận hiếm khi tập trung vào một trong những giải pháp mạnh mẽ nhất đang có hiện nay, đó là: tạo ra những con đường rõ ràng, khả thi để người dân có thể sở hữu nhà. Khi các nhà lập pháp bắt đầu kỳ làm việc mới trong năm, vẫn đang còn rất nhiều việc cần làm.
Sở hữu một căn nhà ở không chỉ là sở hữu một tài sản; mà đó còn là một trong những cách hiệu quả nhất để mang lại sự an cư, thu hẹp bất bình đẳng kinh tế, xây dựng của cải liên thế hệ và tạo nên những cộng đồng phát triển ổn định, bền vững. Trong khi các lãnh đạo tiểu bang nỗ lực mở rộng nguồn cung nhà ở dưới mọi hình thức, họ cũng cần phải ưu tiên tạo thêm cơ hội sở hữu nhà cho những người lao động California hiện nay.
Sở hữu nhà ở vẫn là động lực đáng tin cậy nhất để các hộ gia đình tích lũy của cải từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trong 33 năm qua, các chủ nhà tại California đã xây dựng được khoảng $165,000 giá trị tài sản ròng bình quân đầu người, trong khi những người không sở hữu nhà trong cùng giai đoạn đó chỉ đạt khoảng $6,000.
Theo trang The Tribune, dân số đa dạng của California, trong đó các cộng đồng da màu hiện chiếm đa số và người mua nhà, xứng đáng có cùng cơ hội để xây dựng của cải thông qua việc sở hữu nhà như các thế hệ trước từng có. Sở hữu nhà giúp người dân California an cư, nuôi dưỡng gia đình và đầu tư cho “Giấc Mơ California.”
Tuy nhiên, hiện nay giấc mơ đó đang ngày càng xa tầm với. Hơn 80% các hộ gia đình tại California không đủ khả năng mua một căn nhà có giá trung vị (median), và mức thu nhập cần thiết cho người mua nhà lần đầu đã tăng gần như gấp đôi trong vòng 5 năm qua, từ dưới $70,000 lên trên $130,000. Trong khi đó, tiền lương gần như không tăng đáng kể.
Khủng hoảng khả năng chi trả này cũng đang lan rộng ảnh hưởng ra toàn nước Mỹ, khi độ tuổi mua nhà lần đầu trung bình chạm mức cao kỷ lục, hiện đã hơn 40 tuổi.
Riêng tại California, giá nhà biệt lập trung vị đã tăng 24%, từ xấp xỉ $712,000 lên tới $884,000 trong vòng 5 năm qua. Những người gia nhập thị trường vào Tháng Mười Một năm 2020 đã ghi nhận mức giá trị tài sản tăng đáng kể, trong khi hàng triệu người dân California khác vẫn bị loại khỏi khả năng sở hữu nhà.
Khoảng cách ngày càng lớn giữa thu nhập và chi phí nhà ở không chỉ là vấn đề của từng hộ gia đình, mà còn là mối đe dọa đối với sự ổn định kinh tế trong dài hạn của California. Khi những người lao động thiết yếu không thể sống tại chính cộng đồng mà họ phục vụ, toàn bộ cộng đồng sẽ chịu ảnh hưởng. Các gia đình có đủ khả năng mua nhà ở nơi khác, nhưng không phải tại tiểu bang này, đang rời khỏi California. Cộng đồng chỉ thực sự phát triển khi những người phục vụ họ có thể an cư và tham gia đầy đủ vào đời sống xã hội.
Hiệp Hội Môi Giới Địa Ốc California (CAR) đánh giá cao sự chú trọng của các lãnh đạo tiểu bang đối với tính cấp bách của cuộc khủng hoảng nhà ở. Dù đã có những tiến triển nhất định, CAR kiên trì kêu gọi các nhà lập pháp theo đuổi những chiến lược có mục tiêu rõ ràng nhằm mở rộng cơ hội sở hữu nhà một cách thực chất.
Nhà chính chủ ở
Trước hết, cần tạo điều kiện thuận lợi hơn để xây dựng các căn nhà do chủ sở hữu trực tiếp sinh sống. Những vụ kiện tụng thiếu cơ sở đang trì hoãn các dự án đã được phê duyệt, kéo dài thêm nhiều năm và khiến giá nhà càng tăng cao.
Cơ quan lập pháp có thể giải quyết vấn đề này bằng cách mở rộng phạm vi bảo vệ của luật chống kiện tụng chiến lược nhằm cản trở sự tham gia của công chúng đối với nhà ở giá rẻ, áp dụng cho mọi loại hình nhà ở, qua đó ngăn chặn các vụ kiện vô căn cứ chỉ nhằm ngăn chặn xây dựng.
Bên cạnh đó, tiểu bang cần ưu tiên đầu tư hạ tầng, đặc biệt là những hạng mục tác động trực tiếp đến việc phát triển nhà ở do chủ nhà sinh sống trên khắp các khu vực.
Bảo vệ nguồn cung nhà cũ
Thứ hai, cần bảo vệ nguồn cung nhà cũ khỏi các công ty đầu tư và doanh nghiệp mua nhà quy mô lớn, những đối tượng thường tước đi cơ hội mua nhà của những người mua lần đầu.
Những phát biểu gần đây của Thống đốc Gavin Newsom về quyền sở hữu nhà của doanh nghiệp đã thừa nhận rằng các gia đình khó có thể cạnh tranh với Phố Wall trong việc mua nhà. Các nhà lập pháp nên xem xét các cơ chế khuyến khích để các công ty đầu tư đang nắm giữ nhà ở chuyển dần các căn nhà biệt lập trở lại cho mục đích chủ sở hữu trực tiếp sử dụng, qua đó mở lại những con đường sở hữu đã bị thu hẹp trong những năm gần đây.
Những sáng kiến đổi mới
Thứ ba, hỗ trợ các gia đình thực hiện bước đầu tiên hướng tới sở hữu nhà bằng cách tiếp tục tài trợ cho các sáng kiến đổi mới như chương trình California Dream for All theo mô hình chia sẻ vốn chủ sở hữu. Chương trình này hỗ trợ tiền trả trước khi vay mua nhà và thu hồi lại nguồn tiền này sau khi căn nhà được bán lại, giúp việc sở hữu nhà trở nên khả thi hơn đối với những người mua nhà lần đầu và các gia đình thuộc thế hệ đầu tiên.
Ngoài ra, các chương trình tài chính lãi suất thấp, cơ chế tiết kiệm đối ứng và các ưu đãi thuế có mục tiêu cũng có thể góp phần thu hẹp khoảng cách về khả năng chi trả. (Ng.Tr)[kn]
