(LATimes.com) – Một con số ngày càng tăng các tiểu bang và thành phố đã ban hành những lệnh tạm ngưng trục xuất để bảo vệ người thuê nhà khỏi mất nhà nếu họ không thể trả tiền thuê trong tình trạng khẩn cấp vì COVID-19.
Theo một bài xã luận trên tờ Los Angeles Times ngày 15 Tháng Tư, 2020, đây chỉ là một điều hợp lý. Các chính quyền đã ra lệnh cho các doanh nghiệp phải đóng cửa và người dân trú ẩn tại chỗ để tránh sự lây lan của COVID-19, điều đó có thể tàn nhẫn và phản tác dụng nếu những người đã bị mất việc và lợi tức cũng mất căn nhà của họ.
Nhưng sự tạm hoãn này không phải là được ban phát dễ dàng hoặc không có những cạm bẫy.
Hầu hết những lệnh tạm hoãn chỉ giản dị tạm ngưng những vụ trục xuất đối với những người không trả tiền. Những người thuê cuối cùng sẽ phải thanh toán những tháng thuê nhà mà họ không trả. Nếu họ không thể trả hết món nợ tiền thuê nhà của họ, họ vẫn sẽ phải đương đầu với sự trục xuất.
Các nhóm bênh vực cho người thuê nhà đang thúc đẩy các thống đốc ở California, New York, Washington và các tiểu bang khác hãy đi xa hơn và sử dụng thẩm quyền của họ trong tình trạng khẩn cấp để hủy bỏ hoàn toàn bổn phận trả tiền thuê nhà cho tới khi các cộng đồng mở cửa trở lại.
Còn đối với các chủ nhà cho thuê (hay chủ đất) thì sao? Những lệnh tạm ngưng trục xuất buộc các chủ nhà tiếp tục sống mà không được trả tiền thuê từ hai tới sáu tháng, hoặc có thể còn lâu hơn nếu những vụ đóng cửa kéo dài. Các chủ đất làm thế nào để trả tiền thuế bất động sản của họ hoặc các hóa đơn tiện ích? Làm thế nào họ có thể trả tiền cho các nhân viên hàng ngày vẫn điều hành các bất động sản?
Người thuê cần trợ giúp, nhưng các chủ đất cũng vậy.
Đối với những nhà làm luật, hiển nhiên là gói cứu trợ kế tiếp của liên bang cũng phải giúp các chủ đất sống còn.
Hầu hết các chủ đất là những chủ nhân kinh doanh nhỏ, những người trông cậy vào việc thanh toán tiền thuê cho lợi tức hoặc việc nghỉ hưu của họ. Gần ba phần tư các chung cư tại Hoa Kỳ do cá nhân làm chủ, không phải là các công ty hoặc các nhóm đầu tư, và hầu hết các tòa nhà chung cư chỉ có một vài đơn vị gia cư. Tại California, khoảng một nửa những bất động sản thuê mướn có khoảng 5 đơn vị gia cư hoặc ít hơn. Nếu hai người thuê trong một khu chung cư phức hợp nhỏ không thể trả tiền thuê, đó là một đòn nặng về tài chánh.
Không nhận được tiền thuê, những chủ đất này có nguy cơ bị xiết nhà nếu các nhà cho vay của họ không cung cấp cho họ giải pháp hoãn trả nợ thế chấp. Vài chủ đất được hưởng sự cứu trợ đó, theo đạo luật trợ giúp mà quốc hội đã thông qua vào tháng trước. Những bất động sản cho thuê với những món vay được liên bang bảo đảm có thể được hoãn trả nợ thế chấp nếu họ không trục xuất những người thuê không thể trả tiền thuê vì COVID-19. Nhưng chỉ có khoảng một nửa các chủ đất có những món thế chấp được chính phủ bảo đảm, số còn lại phải thương lượng một thỏa thuận với các nhà cho vay của họ với tư cách cá nhân.
Và đó chỉ là việc thanh toán món nợ thế chấp. Các chủ đất vẫn cần trả thuế bất động sản, tiền bảo hiểm và bảo trì, ngay cả khi họ không được trả tiền thuê nhà.
Có một mối lo thực sự là sự thiệt hại về tài chánh gây ra bởi mất lợi tức cho thuê có thể thúc đẩy các chủ đất đua nhau bán các bất động sản của họ. Điều đó có thể cũng gia tốc sự chuyển đổi từ các chủ đất nhỏ sang các xí nghiệp đầu tư làm chủ và quản trị những con số khổng lồ các bất động sản cho thuê.
Những nhà tranh đấu nói rằng sự chuyển đổi đó, đã gia tốc sau cuộc suy thoái mới đây, đã đưa tới sự mất mát các chung cư cũ, với tiền thuê mà nhiều người có thể kham nổi, khi các nhà đầu tư mua hết các bất động sản đó để tân trang và tăng tiền thuê.
Và trong khi mối lo trực tiếp là số phận của các chủ đất nhỏ, các nhà làm luật cũng lo ngại rằng việc giới thuê nhà không thể trả tiền thuê cuối cùng cũng sẽ đánh vào các chủ công ty bất động sản thuê mướn và cả các nhà đầu tư lớn.
Một lần nữa, nhu cầu cung cấp một loại trợ giúp nào đó cho các chủ đất thật rõ rệt. Vấn đề gay go hơn là, ai là người cuối cùng sẽ phải trả phí tổn?
Một ý kiến là sử dụng tiền thuế của liên bang để cung cấp các tín chỉ thuê nhà cho những người có lợi tức bị cạn kiệt trong trận đại dịch. Điều đó sẽ giúp cho cả người thuê lẫn các chủ đất, nhưng phải hy sinh người đóng thuế. Nhưng các nhà làm luật cần tránh nguy cơ sẽ che chở cho chủ nhân các đại công ty bất động sản và các nhà đầu tư ở Wall Street đối với các rủi ro mà họ đã chấp nhận.
Đại dịch COVID-19 là một sự nhắc nhở rằng các cộng đồng có một lợi ích chung khi giúp người dân có nhà ở đồng thời giúp các chủ đất tiếp tục kinh doanh. Quốc hội và chính phủ nên bảo đảm rằng tình trạng khẩn cấp này đối với nền y tế công cộng không gây ra một cuộc khủng hoảng khác cho thị trường nhà đất. (NN) (KN)
