ORANGE COUNTY, California (NV) – Thị trường dành cho người mua nhà lần đầu ở Mỹ đang khá tồi tệ. Kể từ năm 2021, thu nhập hằng năm cần thiết để đủ điều kiện vay mua nhà đã tăng 60%, đẩy độ tuổi trung vị của người mua nhà lần đầu lên 38, mức cao kỷ lục.
Theo báo The Hill hôm 1 Tháng Tám, một trong những lý do khiến người trẻ khó mua được nhà là vì nước Mỹ không xây đủ nhà mới. Vào Tháng Năm, tỷ lệ xây dựng nhà mới tại Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch. Tính theo năm, số lượng nhà mới xây đã giảm gần 5%.
Nước Mỹ cần tăng nguồn cung ứng nhà ở để khôi phục giấc mơ sở hữu nhà cho các gia đình trung lưu. Tuy nhiên, quốc hội từ lâu đã có xu hướng biến vấn đề vốn dĩ đã phức tạp trở nên tồi tệ hơn bằng cách áp đặt các giải pháp “một kiểu cho tất cả” lên những cộng đồng mà họ thậm chí chưa từng đặt chân tới.
Bài toán nhà ở phải được giải quyết ở cấp địa phương, bắt đầu bằng việc loại bỏ những quy định phi lý. Hiện nay, chi phí liên quan đến quy định xây dựng chiếm 25% giá thành một căn nhà biệt lập mới và 40% giá thành một khu chung cư mới.
Những quy định này cũng làm kéo dài thời gian xây dựng. Không nơi nào thấy rõ điều đó hơn ở Los Angeles.
Khi các trận hoả hoạn tàn phá Los Angeles vào Tháng Giêng, giới chức ước tính sẽ mất đến 18 tháng để dọn 2.5 triệu tấn đổ nát. Thế nhưng, chính quyền Trump khi đó đã phối hợp với tiểu bang và địa phương để hoàn tất việc dọn dẹp chỉ trong vòng sáu tháng, một thành tích ấn tượng. Trong cùng sáu tháng đó, Los Angeles County chỉ phê duyệt được 90 trên tổng số hơn 1,200 hồ sơ xin giấy phép xây dựng sau vụ cháy.
Nói cách khác, dọn sạch 2.5 triệu tấn tàn tích hoả hoạn còn dễ hơn là vượt qua thủ tục xin giấy phép xây nhà ở Los Angeles. Và rồi Los Angeles vẫn tự hỏi vì sao người dân rời đi hàng loạt.
Quốc Hội không nên áp đặt quy chuẩn xây dựng chung cho mọi nơi, nhưng chính phủ liên bang có nghĩa vụ không để phung phí tiền thuế vào những thành phố đang hy sinh giấc mơ Mỹ chỉ vì bộ máy hành chính cồng kềnh.
Thượng Nghị Sĩ Elizabeth Warren (Dân Chủ-Massachusetts) và Thượng Nghị Sĩ John Neely Kennedy (Cộng Hòa–Louisiana) đã đề xuất dự luật Build Now Act nhằm khuyến khích các thành phố tăng xây dựng nhà ở, bằng cách gắn mức tài trợ từ chương trình Community Development Block Grant của Bộ Gia Cư và Phát Triển Đô Thị (HUD) với tỷ lệ xây nhà của từng thành phố.
Cụ thể, các thành phố không tăng tỷ lệ xây nhà nhanh hơn mức trung vị (median) quốc gia sẽ bị cắt 10% ngân sách từ chương trình này. HUD sẽ phân bổ lại số tiền đó cho các thành phố có tốc độ xây nhà cao hơn mức trung vị quốc gia. Những thành phố tăng trưởng mạnh nhất sẽ nhận được phần tài trợ lớn nhất.
Các khu vực đô thị trên toàn quốc sẽ có hai năm để bắt đầu tăng tốc xây dựng trước khi HUD tiến hành đánh giá và quyết định thành phố nào sẽ được “củ cà rốt,” và thành phố nào sẽ nhận “cây gậy.”
Những thành phố kiểm soát tốt chi phí nhà ở, chẳng hạn nơi có giá nhà trung vị thấp hơn mức trung vị toàn quốc, sẽ không bị thay đổi gì về ngân sách tài trợ. Các thành phố vừa ban bố tình trạng khẩn cấp trong vòng một năm qua cũng không bị ảnh hưởng. Nhưng với phần lớn các đô thị còn lại, đã đến lúc họ cần mở cửa cho nhà thầu xây dựng.
Giải pháp cho cuộc khủng hoảng nhà ở ở Mỹ sẽ không đến từ Washington. Một chiến lược phù hợp ở Baton Rouge chưa chắc sẽ hiệu quả tại Boston. Nhưng hiện quá nhiều thành phố đang dùng quy định để cản trở cơ hội sở hữu nhà, và Quốc Hội không thể tiếp tục “phung phí tiền vào những chính sách tồi.”
Mỹ là quốc gia tự do và thịnh vượng nhất thế giới. Việc sở hữu căn nhà đầu tiên không nên là giấc mơ viển vông. Đã đến lúc cần tưởng thưởng cho những thành phố đang nỗ lực giúp các gia đình Mỹ hiện thực hóa giấc mơ đó, và cắt tài trợ với những nơi không làm tròn trách nhiệm. (Ng.Tr) [kn]
