Hà Tường Cát/Người Việt (Tổng Hợp)
Sự đối đầu căng thẳng do vụ Trung Quốc đưa giàn khoan nước sâu HD 981 đến cách bờ biển 130 hải lý trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, đã bước qua tuần lễ thứ ba.
Một máy bay tuần thám biễn kiểu Shaanxi Y-8 của Hải Quân Trung Quốc bay trên khu vực giàn khoan HD 981. (Hình: Tuổi Trẻ Cảnh Sát Biển Việt Nam)
Trên biển, va chạm giữa các tàu Trung Quốc và Việt Nam không ngừng xảy ra dù mới chỉ là bắn vòi rồng hay cùng lắm là húc vào sườn tàu.
Về lý luận, Trung Quốc vẫn ngoan cố xác định 80% Biển Đông, nằm trong khu vực “Đường Lưỡi Bò”, thuộc chủ quyền của họ, vì vậy làm gì có chuyện vi phạm biển Việt Nam.
Trên mặt đấu tranh ngoại giao, chưa một nước nào đồng ý với lập luận và hành động của Trung Quốc. Nhưng tranh chấp biển đảo là một thực tế từ lâu không có giải pháp phân xử, hoạt động bất hợp pháp của giàn khoan HD 981 chưa là hành vi xâm lược của nước này với nước khác, để có thể trông đợi sự can thiếp trực tiếp hơn từ quốc tế hay một quốc gia thứ ba.
Trong tình hình ấy, kịch bản có lẽ diễn tiến thao ý định của Trung Quốc là giàn khoan HD 981 sẽ tiếp tục được bảo vệ chặt chẽ để tiếp tục hoạt động tới ngày 15 tháng 8, nếu không xảy ra thêm một đột biến gì. Như vậy Trung Quốc đã đạt được bước đầu của âm mưu nào đó mà họ dự tính trong chiến lược ở Biển Đông.
Việt Nam thiếu điều kiện để có thể tự do trong các hành động, do đó buộc phải kiềm chế và không có giải pháp ngăn chặn hiệu quả. Vì vậy chung cuộc sẽ phải là, chủ động thì đàm phán thương lượng, thụ động thì nhờ tới trọng tài quốc tế.
Ngày Thứ Hai 19 tháng 5, các cơ quan truyền thông trên toàn thế giới tiếp tục nói về những diễn biến xung quanh, không có biến chuyển gì đặc biệt mới. Nhưng nói chung, cho đến nay vụ giàn khoan HD 981 chưa tới tầm mức thời sự hàng đầu trong dư luận quốc tế.
Từ Việt Nam, theo tin của VNExpress, lần đầu tiên một máy bay JH-7 xuất hiện bay 4 vòng ở cao độ 700 đến 1,000 mét trên các tàu của Cảnh Sát Biển Việt Nam.
JH-7 là phản lực chiến đấu-oanh tạc cơ siêu thanh với 2 phi công của hải không quân Trung Quốc, tầm hoạt động 800 hải lý có lẽ xuất phát từ căn cứ trên đảo Hải Nam.
Tớ báo điện tử này cho biết 100% doanh nghiệp Đài Loan ở khu chế xuất Tân Thuận đã hoạt động trở lại. Tuy nhiên Tân Thuận không phải là nơi đã bị tàn phá bởi những người biểu tình bạo động như Bình Dương và Đồng Nai.
Theo báo Thanh Niên Ngân Hàng Ngoại Thương Vietcombank vừa gởi tặng Cảnh Sát Biển một bộ loa phóng thanh trị giá 3 tỷ (140,000 dollars) để tăng cường cho công tác phát thanh trên tàu vẫn yêu cầu giàn khoan Trung Quốc rút đi.
Tuổi Trẻ dịch đăng một bài của ký giả Philip Bowring tờ South China Morning Post , Hong Kong, nói về sự hung hăng, ngạo mạn và đầy màu sắc chủ nghĩa sô vanh Đại Hán của giới lãnh đạo Trung Quốc. Bình luận gia này cho rằng sức mạnh vượt trội cùng trò “đọc lịch sử kiểu chọn lọc” của Bắc Kinh đang gây ra căng thẳng tại Biển Đông. Ông nói: “Tất cả tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc giờ gói trong đường chín đoạn, chiếm hầu hết toàn bộ phần biển giữa Việt Nam và Philippines, bao gồm diện tích 90% Biển Đông dù rằng bờ biễn cả Trung Quốc và Đài Loan chỉ chiếm 20% bờ biển”.
Các báo điện tử ở Việt Nam loan tin về các cuộc biểu tình phản đối Trung Quốccủa người Việt ở nhiều quốc gia trên thế giới. Tất nhiên về hình ảnh, chỉ có hình các cuộc biểu tình mang cờ đỏ sao vàng không có cờ vàng ba sọc đỏ, biểu hiện thực trạng thống nhất ý chí nhưng không có hành động hòa hợp cần thiết trong công cuộc tranh đấu chống ngoại xâm.
Tại Hoa Kỳ, vụ giàn khoan HD 981 là tin hàng đầu trên truyền thông Việt Ngữ ở Nam California, bên cạnh đó là tin tức về những cuộc biểu tình chống Trung Quốc của các cộng đồng người Việt hải ngoại.
Tuy nhiên do lập trường chống chế độ hiện nay ở Việt Nam, nhiều bài bình luận khác trên các báo và truyền thanh truyền hình Việt Ngữ mang tinh thần “một mũi tên bắn hai con chim”, khiến cho đôi khi bày tỏ lâp trường không nhất quán và lập luận thiếu thuyết phục.
BBC Việt Ngữ vẫn là nơi loan báo thông tin về Việt Nam nhiều nhất trong số các cơ quan truyền thông quốc tế; dẫn lời giáo sư Nguyễn Minh Thuyết, nguyên đại biểu Quốc Hội VN, cho rằng “còn giàn khoan, khó xử lý bạo động”. Nhưng ông Thuyết tin rằng Việt Nam sẽ kiểm soát được tình hình, và ông không cho rằng nguyên nhân chính của việc này là có sự đứng sau giật giây.
Hôm Chủ Nhật, các cuộc biểu tình dù là ôn hòa của một số nhóm người không đông, ở Hà Nội và Sài Gòn đều bị giải tán. BBC dẫn lời ông ông Nguyễn Hữu Vinh, một người tích cực tham gia các cuộc biểu tình chống Trung Quốc lâu nay, nói rằng ông ‘không thể tưởng tượng làm sao có nhiều công an như vậy’ được triển khai trên đường phố Hà Nội hôm 18/5”.
Ông nói rằng “Tất cả các con đường có đủ các loại cảnh sát giao thông, cảnh sát trật tự, cảnh sát cơ động,.Do lực lượng an ninh, dân phòng và thanh niên quá đông nên người biểu tình ‘không có chỗ nào đứng được cả’ “.
BBC cũng loan tin báo chí Trung Quốc lên án chính quyền Việt Nam, truyền thông Trung Quốc kêu gọi “Hà Nội nhận hoàn toàn trách nhiệm về các cuộc bạo động”. Tờ China Daily News nói “Các cuộc bạo loạn chết chóc là bằng chúng cho thấy lời kêu gọi đàm phán của Trung Quốc đã bị Việt Nam bỏ ngoài tai”. Hoàn Cầu Thời Báo, tờ báo ngoại vi của đảng Cộng Sản Trung Quốc, lên án Hà Nội “định hướng dư luận chống Trung Quốc”,
Tờ báo này nhấn mạnh: “Lập trường của Trung Quốc về vấn đề giàn khoan không hề lay chuyển nhưng Việt Nam giờ đây đang rối loạn, sự khác biệt này bản thân nó cũng cho thấy rất nhiều”. Từ trước Hoàn Cầu Thời Báo luôn luôn khẵng định rằng toàn thể vùng biển trong đường ranh giới 9 điểm thuộc chủ quyền Trung Quốc.
Tuần trước, sau khi xảy ra vụ biểu tình bạo động ở Hà Tĩnh làm 2 công cân Trung Quốc thiệt mạng, báo chí Trung Quốc liên tiếp trong mấy ngày chỉ đăng tải thông cáo của chính quyền “yêu cầu Việt Nam bảo vệ công dân Trung Quốc và tài sản của các công ty nước ngoài”. Theo tờ The Guardian ở Anh, truyền thông Trung Quốc được lênh không loan báo tin tức dân Việt Nam chống Trung Quốc. Không hiểu vì lý do gì Trung Quốc đã hạn chế việc này chưa kể chỉ nói một cách mập mờ rằng bạo động trầm trọng nhắm vào các “công ty ngoại quốc ở Việt Nam” từ ngày 13 tháng 5.
Như đã nói trên, truyền thông quốc tế đều loan tin về sự căng thẳng trên Biển Đông nhưng không coi là thời sự hàng đầu.
Thông tấn xã Reuters dẫn lời Tổng Thống Philippines Benigno Aquino III phát biểu với báo giới: “Theo quan điểm của tôi, những gì Trung Quốc đang làm là vi phạm những gì chúng tôi đã thỏa thuận trong Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông Vấn đề là bộ quy tắc không mang tính ràng buộc, không thể đem ra thi hành, vì vậy chúng ta cần có một bộ quy tắc ứng xử chính thức để giải quyết tranh chấp và ngăn ngừa bất cứ cuộc xung đột tiềm tàng nào”.
Tờ Wall Street Jounal nói rằng “khủng hoảng trong nội bộ giới lãnh đạo Việt Nam là một trong những cản trở cho sự đối phó với Trung Quốc”. Dẫn lời nhiều chuyên gia về tình hình Việt Nam, tờ báo này cho rằng quyền lực của Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng hiện nay đã yếu đi và ông tap hải cùng các lãnh đạo cao cấp khác tìm kiếm giải pháp nhất quán cho thách đố chưa từng phải đương đầu này.
Tờ New York Times cũng loan tin Việt Nam ngăn chặn các cuộc biểu tình của dân chúng tại các thành phố lớn hôm Chủ Nhật 18 tháng 5, không để xảy ra tình huống vượt ngoài tầm kiểm soát như tuần trước.
Tờ báo cho biết trong chuyến thăm Trung Quốc mới đây của Thứ Trưởng Ngoại Giao Hoàng Xuân Sơn, các cuộc thảo luận không tiến xa hơn trao đổi về lập trường mỗi bên và không đạt tiến bộ nào để có thể vượt khỏi bế tắc.
Và như vậy theo New York Times, tình hình đối đầu giữa hai bên Việt Nam – Trung Quốc sẽ còn tiếp tục ít nhất đến 15 tháng 8 nếu quả thật Trung Quốc có thể rút giàn khoan như đã thông báo trước. (HC)
