Nguyễn Văn Khanh
Ông tỷ phú Donald Trump của đảng Cộng Hòa đang chọn người đứng phó.
Chỉ vài tuần trước đây có đồn đãi cho hay dàn tham mưu của ông lập danh sách khoảng chục người “nên để ý tới,” tức có thể được mời đứng chung liên danh. Mới sáng hôm qua (Thứ Năm 30 Tháng Sáu), những nguồn tin đáng tin cậy cho hay có ít nhất vài ba người “được yêu cầu cung cấp lý lịch cá nhân,” và trả lời chừng 100 câu hỏi do luật sư đại diện của ông Trump đưa ra. Đây mới là “thủ tục đầu tiên,” theo lời một quan sát viên Cộng Hòa thân với phía ông Trump, “nhưng điều đó có nghĩa là ông Trump đang nóng lòng muốn có người đứng phó, để ông có thể loan báo danh tánh người này trong vòng chục ngày nữa” trước khi Đại Hội Cộng Hòa 2016 khai diễn tại Cleveland, Ohio.
Giới thạo tin tại Washington D.C. cho biết đang dẫn đầu danh sách có thể được chọn là cựu Chủ Tịch Hạ Viện Newt Gingrich và ông Thống Đốc Chris Christie của tiểu bang New Jersey. Ngay từ những ngày đầu ông Gingrich đã giữ vị trí “cố vấn chính trị” cho ông Trump; ông Thống Đốc Christie, từng có thời được ca ngợi là “sáng giá” của đảng, đầu năm nay từng là đối thủ của ông Trump trong vòng bầu sơ bộ, cho tới khi ông rút lui khỏi cuộc đua vì không được sự ủng hộ của cử tri cùng đảng cũng như không được sự hậu thuẫn cần có của các nhà tài trợ. Ngay sau khi rời cuộc đua, ông Chritie cho hay sẽ dồn sự ủng hộ cho ông Trump, gọi ông tỷ phú Cộng Hòa là người “có đủ khả năng để điều hành quốc gia, có sách lược để đưa nước Mỹ tới chỗ phú cường, trở lại vị trí cường quốc để mọi người phải kính trọng.” Vị trí quan trọng của ông Gingrich và những lời ca ngợi của ông Christie đã khiến các quan sát viên chính trị Hoa Kỳ tin rằng “cả 2 ông đều muốn đứng phó,” đồn đãi đó trở nên đáng tin cậy hơn khi chính ông Trump tuyên bố người được chọn đứng chung liên danh phải là “người kinh nghiệm chính trường,” để sau ngày đắc cử giúp ông bắt nhịp cầu “giữa hành pháp và lập pháp” để làm việc chung.
Những nguồn tin khác nhau đều nói đại diện cho ông Trump để liên lạc với hai ông Gingrich và Chris Christie là Luật Sư Arthur B. Culvahouse, một nhân vật quen thuộc của giới sinh hoạt chính trị thủ đô. Dưới thời Tổng Thống Ronald Reagan, ông Culvahouse từng làm Trưởng Ban Tư Pháp Tòa Bạch Ốc, tám năm trước đây từng giữ vai trò trưởng toán điều tra người đứng phó cho ứng cử viên Cộng Hòa John McCain, do đó, “công việc ông làm giúp ông Trump là công việc rất quen thuộc,” theo lời một người biết chuyện.
Người nói điều này còn cho hay “theo tôi được biết, cả 2 ông Gingrich và ông Trump được yêu cầu trả lời cả trăm câu hỏi về đời tư, gia đình, sinh hoạt xã hội, chính trị, đồng thời còn được yêu cầu nộp bản sao hồ sơ thuế v.v…” Như thường lệ, “cả ông Gingrich và ông Christie đều được yêu cầu giữ kín chuyện này, đừng nói cho ai biết, kể cả vợ con.” Chính vì thế nên Ủy Ban Vận Động của ông Trump từ chối trả lời các câu hỏi liên quan đến tin ông tỷ phú đang nhắm người đứng phó, văn phòng của ông Gingrich lẫn nhân viên dưới quyền của ông Christie cũng thật kín miệng, nhất định không nói gì với báo chí.
Giữa hai ông Gingrich và ông Christie, ai là người có nhiều hy vọng được chọn hơn? Câu trả lời nghe được từ nhiều người: ông Gingrich.
“Ông Trump không có tí kinh nghiệm chính trường, nên cần một người có thể đắp vào chỗ ông thiếu, và người đó là ông Gingrich,” theo nhận xét của ông Timothy Barney, từng làm việc với Văn Phòng Trung Ương Cộng Hòa tại Washington D.C. “Ông Gingrich là người của cánh bảo thủ, từng hoạch định kế hoạch để giúp đảng Cộng Hòa nắm khối đa số ở Hạ Viện, đồng thời lại một trong những chính trị gia đầu tiên lên tiếng ủng hộ ông Trump.” “Sự ủng hộ đó,” ông Barney nói tiếp “là lợi thế chính trị rất lớn cho ông Trump, giúp mở đường cho những chính trị gia Cộng Hòa khác cùng lên tiếng ủng hộ người đại diện cho đảng ra tranh cử tổng thống.”
“Ông Trump nổi tiếng là người ăn nói bạo miệng, ai cũng nghĩ ông ta là người khó tánh, nhưng ông ta cũng là người rất tình cảm,” một cựu nhà báo yêu cầu không nêu tên, cư ngụ ở New York nói. “Tôi biết ông Trump rất quý mến ông Gingrich, rất hãnh diện khi được tin ông Gingrich ủng hộ, do đó, ông Trump chẳng ngần ngại trả ơn ông cựu chủ tịch Hạ Viện bằng cách mời đứng chung liên danh.”
Nhưng theo quan sát viên độc lập Pete Mondale, “ông Trump thường hay làm chuyện khác thường, do đó, khó đoán biết ông Trump sẽ chọn người này hay người khác.” Ông Mondale kể lại trong suốt 12 tháng qua, “ông Trump toàn làm những chuyện chẳng ai ngờ, thích nói những điều gay tranh cãi,” vì thế, “tôi không bận tâm lắm về chuyện ai sẽ là người được chọn đứng phó ông ta.” Tại sao? “Ông này tính tình kỳ cục, lạ lùng lắm, nên tôi dự đoán chưa chắc người có tên trong danh sách sẽ là người được ông ta chọn.”
